TP.HCM – Ngành sầu riêng Việt Nam đang bước qua giai đoạn tăng trưởng bùng nổ để đối mặt với một nghịch cảnh mới: nguồn cung tăng nhanh hơn khả năng hấp thụ của thị trường, kéo giá bán đi xuống.
- Nghệ An siết trách nhiệm đầu tư công giữa mùa tăng trưởng kỷ lục
- Iran thu giữ nguyên vẹn đầu đạn tên lửa tàng hình Mỹ tại Kurdistan
- Lốc xoáy quét qua Cà Mau và Cần Thơ, hàng chục căn nhà sập và tốc mái
Ngày 14/7/2026, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh khu vực TP.HCM (VCCI-HCM) cùng các đơn vị tổ chức Hội thảo Sầu riêng châu Á lần thứ 2 tại TP.HCM, nơi các doanh nghiệp và chuyên gia ngồi lại tìm cách khơi thông chuỗi cung ứng. Trên vỉa hè thành phố, sầu riêng chất thành đống, giá chỉ còn từ 30.000 đồng/kg.
Con số tăng trưởng vẫn còn đó, chỉ là nó không còn mang lại niềm vui như trước. Từ sản lượng khoảng 366.000 tấn năm 2015, ngành sầu riêng đã vượt 1,5 triệu tấn vào năm 2024, trải trên diện tích gần 180.000 ha; kim ngạch xuất khẩu từ hơn 277 triệu USD năm 2022 vọt lên khoảng 4 tỷ USD năm 2025. Trong 5 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu đạt 562,4 triệu USD, riêng sầu riêng tươi đạt 483,1 triệu USD, tăng 43,4% so với cùng kỳ.
Nhưng ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc VCCI-HCM, nhìn thấy phía sau những con số đó là hệ lụy của tốc độ. Diện tích trồng mở rộng quá nhanh khiến nguồn cung có thời điểm vượt quá khả năng hấp thụ của thị trường, kéo giá xuống ở nhiều địa phương, trong khi lượng hàng đáp ứng đủ tiêu chuẩn kiểm dịch, mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói theo yêu cầu của Trung Quốc vẫn thiếu hụt, khiến thông quan chậm và chi phí kiểm nghiệm tăng cao.
Không chỉ áp lực từ bên trong. Thái Lan, Campuchia, Lào, Malaysia, Philippines và Indonesia đều đang mở rộng thị phần tại cùng một thị trường Trung Quốc, buộc ông Liêm phải thừa nhận: sầu riêng Việt Nam không thể tiếp tục cạnh tranh bằng sản lượng và giá bán.
Bà Ngô Tường Vy, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Xuất nhập khẩu Trái cây Chánh Thu, dự báo giá sầu riêng có thể tiếp tục giảm khoảng 5-10% mỗi năm nếu nguồn cung vẫn vượt cầu. Doanh nghiệp còn phải gánh thêm chi phí vận chuyển, xây dựng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, trong khi chất lượng sầu riêng tại một số vùng, đặc biệt là Tây Nguyên, đã bị ảnh hưởng suốt hai năm qua do thời tiết và kỹ thuật canh tác.
Cánh cửa vào Trung Quốc cũng không còn rộng như trước. TS. Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết muốn xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc, doanh nghiệp bắt buộc phải có mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và đáp ứng các yêu cầu kiểm dịch, an toàn thực phẩm. Chỉ những phòng thử nghiệm được Hải quan Trung Quốc phê duyệt mới được cấp chứng thư phân tích Cadimi và vàng O để phía Trung Quốc chấp nhận thông quan.
Với sầu riêng cấp đông, từ ngày 01/6/2026, Nghị định 280 của Trung Quốc về đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nhập khẩu chính thức có hiệu lực. Doanh nghiệp đã có mã trước đó được chuyển tiếp sang cơ chế quản lý mới, còn doanh nghiệp mới phải hoàn thiện hồ sơ để đăng ký lại từ đầu.
Từ ngày 01/7/2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc sầu riêng đã được triển khai trên toàn quốc, đánh dấu bước chuyển trong quản lý mã số vùng trồng và minh bạch chuỗi xuất khẩu. Ông Nam cho rằng đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp đa dạng hóa sản phẩm — từ một quả sầu riêng có thể ra đời sầu riêng sấy, bánh, kem hay đồ uống, thay vì chỉ bán trái tươi ra thị trường đang ngày càng chật chội.
Hoàng Hà (tổng hợp)
