Trước sự gia tăng của các thủ đoạn giả mạo bằng AI, chương trình Scam Ready ASEAN tại Việt Nam hướng tới trang bị kỹ năng phòng vệ số cho hàng triệu người dân.
- Hai lời nhỏ, sức nặng lớn
- Cô giáo Hương và khoảng trống phía sau Loramen
- Nấu cà chua với dầu: Vì sao lycopene dễ hấp thụ hơn?
Lừa đảo trực tuyến đang bước vào giai đoạn mới khi công nghệ AI tạo sinh ngày càng được các đối tượng xấu tận dụng. Những cuộc gọi giả giọng người thân, video deepfake hay chatbot mạo danh khiến việc phân biệt thật – giả trở nên khó khăn hơn.
Trong bối cảnh đó, việc bảo vệ người dùng không thể chỉ trông chờ vào các biện pháp kỹ thuật. Kỹ năng nhận diện rủi ro, kiểm chứng thông tin và bình tĩnh xử lý tình huống được xem là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ trở thành nạn nhân.
Ngày 26/8, doanh nghiệp xã hội Chống Lừa Đảo công bố trở thành đối tác triển khai chương trình Scam Ready ASEAN tại Việt Nam. Dự án do Quỹ ASEAN chủ trì, nhận gói tài trợ 5 triệu USD từ Google.org, hướng tới mục tiêu trang bị kỹ năng tự bảo vệ cho 3 triệu người dân tại 11 quốc gia Đông Nam Á trong giai đoạn 2025 – 2027.
Theo số liệu được công bố, năm 2024, khu vực Đông Nam Á chịu thiệt hại tài chính ước tính 23,6 tỷ USD do lừa đảo trực tuyến. Riêng tại Việt Nam, các vụ lừa đảo trực tuyến trong năm 2024 gây thiệt hại 12000 tỷ đồng, với trung bình 18.000 lượt phản ánh mỗi tháng.
Ông Ngô Minh Hiếu, nhà sáng lập Chống Lừa Đảo, cho rằng các đối tượng lừa đảo liên tục khai thác tâm lý người dùng và ứng dụng những công nghệ mới như AI để tạo ra các thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Rèn phản xạ nhận diện thay vì chỉ nghe cảnh báo
Một trong những điểm đáng chú ý của Scam Ready ASEAN là cách tiếp cận dựa trên trải nghiệm thực tế. Chương trình không chỉ truyền đạt kiến thức theo hình thức lý thuyết mà hướng người tham gia đến việc trực tiếp nhận diện và xử lý các tình huống có nguy cơ lừa đảo.
Công cụ tương tác “Be Scam Ready” do Google phát triển được xây dựng dựa trên lý thuyết “tiêm chủng thông tin”. Người chơi được tiếp cận những kịch bản mô phỏng các tình huống lừa đảo đời thực, từ đó rèn khả năng nhận biết dấu hiệu bất thường và lựa chọn cách xử lý an toàn.
Tại Việt Nam, Chống Lừa Đảo dự kiến tuyển chọn và đào tạo 90 chuyên gia tập huấn trên toàn quốc, trong đó tối thiểu 55% là nữ. Đội ngũ này sẽ trực tiếp hỗ trợ 25.000 người dân thuộc nhiều nhóm khác nhau, gồm học sinh, sinh viên, giáo viên, phụ huynh, người trung niên và người cao tuổi.
Dự án cũng thành lập nhóm 8 Đại sứ cộng đồng ASEAN Digital GrandPals nhằm hỗ trợ người lớn tuổi nâng cao kỹ năng an toàn trên không gian số. Đây là nhóm dễ gặp rủi ro trước các hình thức giả mạo tinh vi, đặc biệt là những thủ đoạn sử dụng AI giả giọng người thân để tạo tình huống khẩn cấp.
Theo bà Nguyễn Như Quỳnh, Giám đốc vận hành Chống Lừa Đảo, chương trình hướng đến việc gắn kiến thức phòng chống lừa đảo với những tình huống mà người dân thực sự gặp trong đời sống hằng ngày.
Về lâu dài, Scam Ready ASEAN kỳ vọng kỹ năng phòng vệ trước lừa đảo sẽ không chỉ là kiến thức được nhắc đến khi có sự cố, mà trở thành một năng lực sống thiết yếu của mỗi công dân trong thời đại số.
Thành Luân (tổng hợp)
