Thế giới tuần qua: Mỹ và Iran "hầm hè", kinh tế Mỹ hụt hơi

Tuần qua, bàn cờ thế giới nóng hầm hập với những tuyên bố thép từ Nhà Trắng nhắm vào Iran, cùng các cú bắt tay tỷ đô giữa Mỹ với các đối tác châu Á.

Căng thẳng Mỹ – Iran và tối hậu thư 15 ngày của ông Trump

Những ngày vừa qua, không khí tại bàn đàm phán hạt nhân ở Geneva (Thụy Sỹ) bỗng chốc trở nên ngột ngạt khi các bên chưa tìm được tiếng nói chung. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết cuộc đối thoại chẳng mấy tiến triển vì Tehran vẫn chưa chịu bước qua những “ranh giới đỏ” mà Washington đã vạch sẵn. Sự bế tắc này khiến dư luận lo ngại về một đợt sóng gió mới sắp ập đến vùng Vịnh.

Trước tình hình này, ông Trump đã tung ra một “tối hậu thư” đầy sức nặng khi yêu cầu Iran phải đạt được thỏa thuận có ý nghĩa trong vòng 10-15 ngày tới. Nếu không, người đứng đầu Nhà Trắng cảnh báo những “điều rất tệ” có thể xảy ra, thậm chí ông đang cân nhắc phương án tấn công quân sự ở quy mô hạn chế để dằn mặt đối phương. Đây được xem là đòn “vừa đấm vừa xoa” để ép Tehran phải nhượng bộ trên bàn cờ hạt nhân.

Không chịu ngồi yên trước những lời đe dọa, phía Iran lập tức có những phản hồi đầy gai góc và sẵn sàng “ăn miếng trả miếng”. Tehran tuyên bố sẽ đáp trả sòng phẳng nếu bị tấn công và coi các căn cứ, tài sản của Mỹ tại khu vực Trung Đông là những mục tiêu hợp pháp. Cuộc khẩu chiến này đang khiến tình hình an ninh khu vực như đang ngồi trên đống lửa, đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của thị trường năng lượng toàn cầu.

Căng thẳng Mỹ – Iran giữa bối cảnh kinh tế Mỹ bất ngờ hụt hơi

Trong khi mải mê với các ván bài chính trị quốc tế, kinh tế Mỹ lại bất ngờ đón nhận những con số không mấy lạc quan vào những ngày cuối tuần. Báo cáo từ Bộ Thương mại Mỹ cho thấy GDP quý 4-2025 chỉ tăng trưởng vỏn vẹn 1,4%, thấp hơn rất nhiều so với dự báo trước đó là 2,5%. Nguyên nhân chính được cho là do đợt đóng cửa chính phủ kéo dài hơn một tháng đã khiến chi tiêu công và tiêu dùng bị “đứng hình”.

Bên cạnh sự giảm tốc về tăng trưởng, bóng ma lạm phát vẫn đang đeo bám dai dẳng khiến túi tiền của người dân Mỹ bị ảnh hưởng đáng kể. Chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) lõi vẫn duy trì ở mức cao 3%, cho thấy giá cả hàng hóa chưa có dấu hiệu hạ nhiệt như mong đợi. Điều này đặt ra bài toán khó cho các nhà hoạch định chính sách trong việc cân bằng giữa thúc đẩy kinh tế và kiềm chế bão giá.

Ở một diễn biến khác, Tòa án Tối cao Mỹ vừa dội một “gáo nước lạnh” vào chính sách thương mại của ông Trump khi bác bỏ các quy định về thuế quan đối ứng. Các thẩm phán kết luận rằng tổng thống không có quyền tự ý áp thuế dựa trên các đạo luật khẩn cấp mà ông đã viện dẫn trước đó. Ngay lập tức, ông Trump tuyên bố sẽ ký sắc lệnh áp mức thuế toàn cầu mới 10% để đáp trả phán quyết này.

Những cú “bắt tay” tỷ đô và nỗ lực tái thiết vùng đất lửa

Dù tình hình chung có nhiều biến động nhưng khu vực châu Á vẫn ghi dấu ấn với những dự án đầu tư khổng lồ vào thị trường Mỹ. Nhật Bản vừa “chốt đơn” gói đầu tư trị giá 36 tỷ USD vào loạt dự án năng lượng và khoáng sản quan trọng tại Mỹ. Đây là bước đi đầu tiên nhằm hiện thực hóa cam kết 550 tỷ USD mà Tokyo đã hứa hẹn với chính quyền ông Trump để thắt chặt quan hệ đồng minh.

Cùng lúc đó, Indonesia cũng vừa hoàn tất việc ký kết thỏa thuận thương mại quan trọng với Mỹ nhân chuyến thăm của Tổng thống Prabowo Subianto. Theo thỏa thuận, nhiều mặt hàng nông sản chủ lực của Indonesia như dầu cọ, cà phê sẽ được miễn thuế khi nhập khẩu vào Mỹ. Ngược lại, hầu hết hàng hóa từ Mỹ sẽ được hưởng thuế suất 0% khi vào thị trường quốc gia vạn đảo này, mở ra chương mới cho giao thương hai nước.

Tại Washington, một cuộc họp đặc biệt của Hội đồng Hòa bình cũng đã diễn ra để thảo luận về tương lai cho dải Gaza sau xung đột. Mỹ cam kết đóng góp 10 tỷ USD và kêu gọi các nước cùng chung tay cho quỹ tái thiết vùng đất này. Với sự góp sức của nhiều quốc gia Trung Đông, hy vọng về một khung quản trị và an ninh mới cho Gaza đang dần được nhen nhóm dù con đường phía trước vẫn còn nhiều chông gai.

Theo: Vneconomy