Thay đổi chế độ tại Iran là thông điệp mà Israel liên tục gửi đi, nhưng nỗi lo về sự vụn vỡ của một cường quốc hạt nhân vẫn đang hiện hữu hiện nay.
Thay đổi chế độ tại Iran và thông điệp từ Israel
Trong các diễn biến quân sự mới nhất, ngày 28-2, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã công khai kêu gọi một cuộc thay đổi chính trị tại Tehran. Ông cho rằng các đòn tấn công phối hợp giữa Israel và Mỹ là cơ hội để người dân Iran lật đổ ách bạo ngược. Theo ông, mục tiêu cuối cùng là xây dựng một quốc gia Iran tự do, yêu chuộng hòa bình và ổn định hơn.
Tuy nhiên, thực tế tại thực địa cho thấy đây là một viễn cảnh đầy rẫy những nguy hiểm và rủi ro không lường trước. Iran không chỉ có quân đội mạnh mà còn sở hữu ngành công nghiệp quốc phòng thuộc hàng quy mô nhất khu vực Trung Đông. Việc thay đổi một hệ thống quyền lực như vậy đòi hỏi nhiều hơn là chỉ các đòn tấn công quân sự từ bên ngoài.
Dù phía Israel tuyên bố chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự, các đòn không kích đã nhắm trực tiếp vào giới lãnh đạo. Những nhân vật quan trọng trong bộ máy chỉ huy chiến tranh của Iran được coi là mục tiêu hợp pháp trong chiến dịch này. Điều này cho thấy tham vọng của Tel Aviv trong việc làm tê liệt khả năng điều hành của chính quyền Tehran.
Nguy cơ vụn vỡ xã hội khi thay đổi chế độ tại Iran
Nỗi lo lớn nhất của cộng đồng quốc tế hiện nay là sự mất kiểm soát đối với chương trình hạt nhân của Iran. Khoảng 400kg nguyên liệu hạt nhân làm giàu cấp độ cao đã biến mất sau 12 ngày chiến tranh, tạo ra một lỗ hổng an ninh lớn. Nếu chính quyền sụp đổ, không ai có thể đảm bảo số vũ khí này không rơi vào tay các tổ chức cực đoan.
Mạng lưới các nhóm vũ trang ủy nhiệm của Iran tại Trung Đông cũng là một quả bom nổ chậm nếu thiếu đi sự chỉ đạo. Khi “rắn mất đầu”, các nhóm này có thể tự do hoạt động và gây ra những cuộc xung đột đẫm máu trên khắp khu vực. Một Iran vụn vỡ sẽ trở thành mảnh đất màu mỡ cho các thế lực cát cứ và bạo lực trỗi dậy mạnh mẽ.
Nhìn lại lịch sử tại Iraq hay Afghanistan, chúng ta thấy rõ cái giá của việc thay đổi chính trị mà không có sự chuẩn bị. Những khoản đầu tư khổng lồ của Mỹ vào Afghanistan đã tan thành mây khói chỉ trong vài tuần ngắn ngủi sau khi họ rời đi. Sự sụp đổ của một quốc gia như Iran hoàn toàn có thể sinh ra một kết cục tồi tệ và cực đoan hơn.
Sự bảo trợ của khối CRINK đối với chính quyền Tehran
Sự tồn tại của Iran hiện nay còn được củng cố bởi mối quan hệ chặt chẽ với các đồng minh lớn như Trung Quốc và Nga. Trung Quốc đang tiêu thụ gần như toàn bộ lượng dầu xuất khẩu của Iran, tạo ra nguồn thu tài chính quan trọng cho quốc gia này. Mối quan hệ kinh tế này được ví như “oxy” giúp Tehran duy trì hoạt động trong bối cảnh bị bao vây cấm vận.
Nga cũng đóng vai trò then chốt khi cung cấp các công nghệ quân sự tiên tiến và máy bay tiêm kích hiện đại cho Iran. Sự hợp tác này không chỉ dừng lại ở thương mại mà còn là sự gắn kết về mặt chiến lược địa chính trị toàn cầu. Đối với Nga, Iran là một tiền đồn quan trọng để duy trì tầm ảnh hưởng tại Trung Đông trước các áp lực phương Tây.
Các chuyên gia nhận định rằng cả Bắc Kinh và Matxcơva sẽ không đứng nhìn đồng minh chiến lược của mình bị sụp đổ hoàn toàn. Iran là con bài quan trọng để các cường quốc này duy trì sự hiện diện và đối trọng tại một khu vực đầy biến động. Do đó, bất kỳ kịch bản thay đổi chính trị nào cũng sẽ phải tính đến phản ứng quyết liệt từ các siêu cường này.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
