Sau rung chuyển, Venezuela đối diện hóa đơn tái thiết khổng lồ

(Caracas, Venezuela) Ngân hàng Thế giới xác nhận thiệt hại vật chất trực tiếp từ hai trận động đất tại Venezuela lên tới 19,6 tỷ USD, một con số có thể tăng gấp đôi khi tính đến toàn bộ quá trình tái thiết.

Hai trận động đất mạnh 7,2 và 7,5 độ rung chuyển miền bắc Venezuela hôm 24/6, kéo theo cái chết của khoảng 5.000 người và để lại gần 18.000 người không nơi trú ẩn tại Caracas cùng nhiều khu vực lân cận. Trong bối cảnh nền kinh tế vốn đã mong manh, thảm họa buộc chính phủ và các định chế quốc tế phải tính đến một kế hoạch phục hồi kéo dài nhiều năm.

Nhà cửa đổ sập, đường sá nứt gãy, những công trình từng đứng vững qua nhiều thập kỷ giờ chỉ còn là đống đổ nát. Gần 17.000 người bị thương, và con số 5.000 người thiệt mạng khiến đây trở thành trận động đất chết chóc nhất tại Venezuela kể từ năm 1812.

Ngày 23/7, Ngân hàng Thế giới công bố bản Ước tính Thiệt hại Nhanh Toàn cầu (GRADE), dựng nên bằng mô hình động đất từ xa, dữ liệu địa chấn tại chỗ, ảnh vệ tinh và các báo cáo từ chính phủ cùng những tổ chức nhân đạo có mặt tại hiện trường. Con số 19,6 tỷ USD mới chỉ là giá trị thay thế những gì đã mất, chưa kể đến việc xây lại theo tiêu chuẩn mới hay gia cố những gì còn sót lại.

Cộng thêm phần đó, theo Ngân hàng Thế giới, hóa đơn có thể phình lên gấp 2 đến 2,5 lần, chạm ngưỡng gần 50 tỷ USD. 47% thiệt hại nằm ở nhà ở, 27% ở hạ tầng, 26% ở các công trình phi dân cư — những con số vẽ lại hình hài một đất nước phải dựng lại từ đầu.

Bà Susana Cordeiro Guerra, Phó Chủ tịch Ngân hàng Thế giới phụ trách khu vực Mỹ Latinh và Caribe, nói: “Trận động đất đã gây ra thiệt hại vật chất trực tiếp ước tính 19,6 tỷ USD, một con số khổng lồ đối với bất kỳ nền kinh tế nào và đòi hỏi một phản ứng phối hợp”. Nếu các khoản đầu tư không đến kịp lúc, năng lực sản xuất và mức sống của người dân sẽ còn chậm hồi phục hơn nữa.

Nguồn cung lao động dự kiến giảm khoảng 1% trong năm 2026, một hệ quả mà báo cáo còn chưa gộp vào tổng thiệt hại kinh tế. Ngân hàng Thế giới cho biết đang phối hợp cùng chính phủ Venezuela, Ngân hàng Phát triển Liên Mỹ (IDB) và Ngân hàng Phát triển Mỹ Latinh (CAF) để dựng nên một đánh giá đầy đủ hơn — công việc có thể kéo dài nhiều tháng, so với vài tuần của bản GRADE.

Nếu đầu tư công và tư nhân không tăng mạnh, GDP và năng lực sản xuất của Venezuela nhiều khả năng vẫn ở dưới mức trước động đất cho đến tận năm 2036. Vay thêm để tái thiết sẽ khiến gánh nợ vốn đã nặng của đất nước này nặng thêm, dù đó cũng có thể là con đường duy nhất dẫn đến một giai đoạn tăng trưởng mới.

Tốc độ tái thiết, theo Ngân hàng Thế giới, sẽ là điều quyết định phần còn lại của câu chuyện này.

Phạm Mai (tổng hợp)