Các chuyên gia y tế cho biết tuổi thọ vượt trội của phụ nữ so với đàn ông bắt nguồn từ sự phối hợp giữa gene, hormone, hệ miễn dịch và thói quen chăm sóc sức khỏe, chứ không đến từ một nguyên nhân đơn lẻ.
- Nhà hai tầng kiên cố ở Lai Châu bị lũ cuốn sập trong lũ dữ
- Giá dầu thế giới lao dốc sau thông điệp tích cực từ Tổng thống Mỹ
- Một vùng đất ven sông Lam chuẩn bị bước vào cuộc đấu thầu lớn
Tại Việt Nam, Tổng cục Thống kê ghi nhận năm 2024, tuổi thọ trung bình của nữ giới đạt 77,3 tuổi, cao hơn khoảng năm năm so với nam giới khi nam giới chỉ đạt 72,3 tuổi. Khoảng cách này lặp lại ở nhiều quốc gia trên thế giới, nơi phụ nữ nói chung sống lâu hơn nhờ lợi thế sinh học lẫn cách họ đối diện với sức khỏe của chính mình.
Trước tuổi mãn kinh, cơ thể phụ nữ có một lớp bảo vệ âm thầm mang tên estrogen. Hormone này góp phần bảo vệ thành mạch, cải thiện cholesterol và hỗ trợ chức năng mạch máu, khiến nguy cơ mắc bệnh tim thường xuất hiện muộn hơn so với nam giới cùng độ tuổi. Nhưng lớp bảo vệ ấy không tồn tại mãi: sau mãn kinh, khi nồng độ estrogen giảm, nguy cơ bệnh tim ở phụ nữ cũng tăng lên theo.
Bên cạnh sinh học, còn có những lựa chọn sống âm thầm tích lũy qua năm tháng. Nam giới có xu hướng hút thuốc và uống rượu bia nhiều hơn, làm việc trong môi trường nguy hiểm hơn, đồng thời ít khám sức khỏe định kỳ và thường trì hoãn điều trị khi có dấu hiệu bất thường. Những lựa chọn đó, lặp lại theo thời gian, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ung thư, tai nạn và tử vong sớm.
Trong khi đó, phụ nữ thường đi khám sớm hơn khi cơ thể phát ra tín hiệu bất thường. Nhiều bệnh nhờ vậy được phát hiện ở giai đoạn đầu, khi việc điều trị còn nhiều cơ hội thành công.
Cơ thể phụ nữ còn mang một lợi thế nằm sẵn trong từng tế bào: hai nhiễm sắc thể X, thay vì một như ở nam giới. Nhờ có hai bản sao của nhiều gene trên nhiễm sắc thể X, phụ nữ giảm được nguy cơ biểu hiện của một số bệnh di truyền, một yếu tố được cho là góp phần vào lợi thế tuổi thọ. Một bài tổng quan công bố năm 2024 trên tạp chí Nature Reviews Immunology, tổng hợp từ nhiều nghiên cứu, cho thấy phụ nữ thường tạo đáp ứng miễn dịch mạnh hơn nam giới, giúp cơ thể loại bỏ tác nhân gây bệnh hiệu quả hơn và giảm nguy cơ tử vong do một số bệnh nhiễm trùng.
Nhưng hệ miễn dịch mạnh cũng có mặt trái của nó: đây là lý do khiến phụ nữ có tỷ lệ mắc bệnh tự miễn cao hơn. Sống lâu hơn, vì thế, không đồng nghĩa với sống khỏe hơn suốt quãng đời còn lại, khi phụ nữ vẫn có xu hướng mang theo những bệnh mạn tính như loãng xương, viêm khớp hoặc sa sút trí tuệ trong nhiều năm.
Các chuyên gia nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng không chỉ là sống lâu mà còn là sống khỏe, và điều đó phụ thuộc vào những lựa chọn có thể tự quyết định mỗi ngày: chế độ ăn cân đối, tập luyện thường xuyên, ngủ đủ giấc, không hút thuốc và kiểm soát tốt các bệnh mạn tính.
Hoàng Hà (tổng hợp)
