Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi thông báo chính thức tới Quốc hội, xác nhận các hành động thù địch chống lại Iran được nối lại từ ngày 7/7, một bức thư mà Nhà Trắng xem là mở ra khoảng thời gian 60 ngày mới để sử dụng quân đội mà không cần sự chấp thuận của các nhà lập pháp.
- Nghệ An siết trách nhiệm đầu tư công giữa mùa tăng trưởng kỷ lục
- Iran thu giữ nguyên vẹn đầu đạn tên lửa tàng hình Mỹ tại Kurdistan
- Dự án nước sạch chậm khiến nhiều hộ dân tiếp tục thiếu nước
Trong bức thư đề ngày 10/7 mà Reuters tiếp cận được ngày 13/7, ông Trump viết: “Tôi đã chỉ đạo hành động quân sự phù hợp với trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ người dân Mỹ và an ninh quốc gia cũng như các lợi ích chính sách đối ngoại của Mỹ”. Bức thư nhắc lại chuỗi quyết định trước đó của ông, từ lệnh ngừng bắn hai tuần ban hành ngày 7/4 và được gia hạn sau đó, đến những nỗ lực ngoại giao mà chính quyền ông theo đuổi để giải quyết xung đột.
Ông cũng viện dẫn bản ghi nhớ ký với Iran ngày 17/6, cho rằng Tehran đã vi phạm văn kiện này bằng cách tấn công tàu thương mại qua eo biển Hormuz, và chính điều đó buộc ông phải ra lệnh nối lại tấn công. Đến ngày 13/7, khi xung đột tiếp tục leo thang, ông tuyên bố Mỹ sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa vận chuyển hàng hóa của Iran ở Vịnh Ba Tư, đồng thời đảm bảo eo biển Hormuz vẫn mở.
Phía sau những quyết định quân sự ấy là một câu hỏi hiến pháp chưa bao giờ cũ. Hiến pháp Mỹ quy định chỉ Quốc hội, chứ không phải tổng thống, mới có quyền tuyên chiến, dù từ lâu các đời tổng thống vẫn khẳng định quyền ra lệnh tiến hành xung đột quân sự ngắn hạn để bảo vệ an ninh quốc gia mà không cần Quốc hội thông qua. Đạo luật Quyền lực Chiến tranh buộc tổng thống phải thông báo cho Quốc hội trong vòng 48 giờ kể từ khi hành động thù địch bắt đầu, và quy định các hành động quân sự khởi động mà không có sự chấp thuận của Quốc hội phải chấm dứt trong vòng 60 ngày.
Cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ, dù đảng Cộng hòa của ông Trump chiếm đa số sít sao ở cả hai viện, đã cùng thông qua một nghị quyết vào tháng 6, yêu cầu ông rút quân khỏi các cuộc xung đột với Iran. Kết quả bỏ phiếu ấy phản ánh mối lo ngại ngày càng lớn về một cuộc xung đột đã kéo dài nhiều tháng.
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, ông Chuck Schumer, mới đây chỉ trích các cuộc tấn công mới nhất nhằm vào Iran, nói rằng ông Trump “phải tuân thủ” kết quả bỏ phiếu tại Hạ viện và Thượng viện “để rút quân đội của chúng ta khỏi vùng nguy hiểm và chấm dứt cuộc chiến này ngay bây giờ”. Thượng nghị sĩ Adam Schiff, cũng thuộc đảng Dân chủ, cho rằng những sự kiện gần đây “chứng minh vì sao Quốc hội phải tái khẳng định quyền lực chiến tranh của mình”. Ông viết trên mạng xã hội X: “Chúng ta đã được hứa hẹn rằng chiến tranh sẽ kết thúc trong nhiều tháng. Và giờ đây, chỉ trong vài ngày, chúng ta đã chuyển từ một thỏa thuận tồi tệ giữa Mỹ và Iran sang nhiều cuộc tấn công hơn, một cuộc phong tỏa khác và thêm nhiều bất ổn sẽ chỉ đẩy giá cả lên cao hơn”.
Hạ nghị sĩ Joe Morelle nhìn nhận các cuộc tấn công mới của ông Trump vào Iran là “một sự leo thang khác” trong điều mà ông gọi là “cuộc chiến tranh trái phép” của tổng thống.
Phan Sơn (tổng hợp)
