Ninh Bình – Công an tỉnh Ninh Bình khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Văn Thắng (còn gọi Thắng “Ật”, SN 1989, trú phường Tây Hoa Lư) để điều tra hành vi gây rối trật tự công cộng.
- Mắc kẹt trên đỉnh núi tuyết, người đàn ông chui cốp xe chờ chết
- Một cú nhảy xuống dòng sông nội đồng gần cống họ Phan
- Khởi tố 7 người trong đường dây rửa tiền từ Nhật Bản
Ngày 10/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt tạm giam Nguyễn Văn Thắng để điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng. Ngày 11/10, Công an tỉnh Ninh Bình công bố thông tin về vụ việc. Trước đó, ngày 28/9, Thắng đến trước nhà hàng Cường dê ở phường Tây Hoa Lư để phát trực tiếp trên mạng xã hội, rồi xảy ra va chạm với ông Dương Văn Hưng, 64 tuổi.
Thắng từng là nhân viên phục vụ của nhà hàng Cường dê, làm khoảng hai năm, từ năm 2018 đến năm 2020. Nghỉ việc, Thắng mở quán thịt dê riêng, cách nhà hàng cũ khoảng 100m. Theo lời đại diện nhà hàng Cường Dê, giữa Thắng và phía nhà hàng đã phát sinh mâu thuẫn sau khi Thắng nghỉ việc và mở quán kinh doanh riêng. Người này cho biết hai bên từng xảy ra một số lần tranh cãi trước ngày 28/9.
Thắng cũng dùng mạng xã hội, thường xuyên đăng video và phát trực tiếp. Chính các buổi livestream về mâu thuẫn với nhà hàng Cường dê khiến cái tên Thắng “Ật” được nhiều người chú ý trong những ngày gần đây.Ông Hưng là nhân viên lâu năm của nhà hàng, được nhiều người biết đến với điệu nhảy vẫy khách có một không hai trên mạng xã hội. Hôm ấy, ông và Thắng xảy ra lời qua tiếng lại, còn Thắng có những lời lẽ khiêu khích ông. Một đoạn clip lan truyền cho thấy ông Hưng, bức xúc trước sự khiêu khích, cầm một ống nứa dạng điếu cày đuổi đánh Thắng. Thắng bỏ chạy và kêu cứu.
Lằn ranh giữa mâu thuẫn và gây rối
Từ diễn biến ấy, câu hỏi pháp lý đặt ra là một cuộc lời qua tiếng lại ở nơi kinh doanh chuyển sang dấu hiệu gây rối trật tự công cộng từ lúc nào. Việc chủ động tìm đến, livestream, khiêu khích rồi xảy ra xô xát cũng cần được xem xét trong toàn bộ hành vi. Luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty Luật TNHH An Hoàng Gia, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng không thể chỉ nhìn vào đoạn cuối khi hai bên đã xô xát. Theo luật sư, cần xem toàn bộ diễn biến: ai chủ động tìm đến, nhằm trao đổi hay gây chuyện, đã nói và làm gì, có dừng lại khi được can ngăn hay không.
“Một cuộc tranh cãi có thể vẫn là mâu thuẫn riêng giữa các cá nhân. Nhưng khi việc chửi bới, khiêu khích khiến khách hàng hoang mang, nhân viên phải ngừng việc, người dân tụ tập, hoạt động kinh doanh hoặc trật tự khu vực bị ảnh hưởng thì sự việc đã tác động đến cả những người không liên quan”, luật sư Hải phân tích. Theo luật sư, Điều 318 Bộ luật Hình sự quy định về tội gây rối trật tự công cộng. Để xử lý hình sự, cơ quan chức năng cần chứng minh đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định pháp luật. Luật sư cho rằng không phải cứ lớn tiếng là phạm tội, nhưng cũng không cần chờ đến khi có người bị thương mới xem xét trách nhiệm hình sự.
Với livestream, luật sư Hải cho rằng cần phân biệt người ghi hình để lưu chứng cứ với người chủ động gây chuyện rồi quay lại phản ứng của đối phương. Nếu điện thoại được dùng để công khai xúc phạm, gây sức ép hoặc khiến người khác mất bình tĩnh, việc phát trực tiếp phải được đánh giá cùng lời nói và hành động tại hiện trường. Livestream có thể giúp làm rõ mục đích, sự chủ động và cách thức thực hiện hành vi, còn số lượt xem không quyết định một người có phạm tội hay không.
Theo luật sư, nếu hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người thực hiện có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 155 Bộ luật Hình sự. Theo điểm e khoản 2 Điều 155 Bộ luật Hình sự, hành vi sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội làm nhục người khác là một trong những tình tiết định khung tăng nặng. Việc áp dụng quy định này phải căn cứ vào hành vi cụ thể và các yếu tố cấu thành tội phạm.
Đối với ông Dương Văn Hưng, việc xem xét trách nhiệm pháp lý (nếu có) cần căn cứ vào toàn bộ diễn biến vụ việc, hành vi cụ thể của các bên, hậu quả thực tế, kết quả giám định thương tích nếu có và các chứng cứ liên quan. Không thể xác định trách nhiệm chỉ từ một đoạn clip hoặc riêng hành vi đuổi đánh được ghi lại. Không thể thấy hai người xô xát rồi mặc nhiên coi lỗi và trách nhiệm của họ như nhau.
Theo luật sư, cần xem đầy đủ những gì xảy ra trước lúc ông Hưng cầm ống nứa đuổi đánh Thắng. Đồng thời phải xác định có thương tích hay không, thương tích nào do ông gây ra, tỷ lệ tổn thương cơ thể và cách dùng vật dụng. Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, trong những trường hợp luật định, tỷ lệ tổn thương dưới 11% vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, trước khi xét quy định về tội cố ý gây thương tích thông thường, cơ quan chức năng cần đánh giá người thực hiện hành vi có ở trạng thái tinh thần bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của người bị đánh hay không. Trường hợp này được quy định riêng tại Điều 135 Bộ luật Hình sự. “Kích động mạnh không đồng nghĩa với tức giận”, luật sư Hải nói, và cho rằng phải đánh giá mức độ xúc phạm, sự kéo dài hoặc lặp lại của hành vi, diễn biến tâm lý, khả năng tự chủ cùng các chứng cứ khác.
Nếu không đủ căn cứ xác định trạng thái kích động mạnh, hoàn cảnh bị kích động bởi hành vi trái pháp luật của người bị đánh vẫn có thể được xem xét như tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Với dấu hiệu gây rối, cũng không có mốc cố định rằng đuổi đánh bao nhiêu phút thì cấu thành tội phạm. Cơ quan chức năng phải xem hành vi kéo dài bao lâu, phạm vi đến đâu, người thực hiện có dừng khi được can ngăn hay không và mức độ ảnh hưởng thực tế đến trật tự công cộng.
Luật sư Hải nhấn mạnh việc bị xúc phạm không đồng nghĩa một người được quyền dùng bạo lực để đáp trả. Song khi xác định trách nhiệm pháp lý, hành vi của từng người phải được đánh giá trong đầy đủ bối cảnh và trên cơ sở chứng cứ đã được kiểm chứng.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
