Nhiều lựa chọn trong sinh hoạt thường ngày như uống rượu bia, ít vận động, ăn nhiều thịt chế biến và ngủ không đủ có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, trong đó rượu bia và thịt chế biến còn liên quan đến một số loại ung thư.
- Đối tượng bị truy nã đặc biệt nguy hiểm sa lưới tại cửa khẩu Mộc Bài
- Tài xế taxi kịp thời ngăn bé gái 14 tuổi đi xa gặp người quen qua mạng
- Biển Chết đối mặt một vòng xoáy đang càng cạn và càng nóng lên
Những tác động này thường tích lũy theo thời gian, khiến ảnh hưởng của từng thói quen không phải lúc nào cũng dễ nhận biết ngay. Điều chỉnh chế độ ăn uống, tăng cường hoạt động thể chất và duy trì giấc ngủ hợp lý là những cách giúp mỗi người chăm sóc sức khỏe tốt hơn.
Những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài
Rượu bia là một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, đặc biệt khi được sử dụng thường xuyên và kéo dài. Ngoài nguy cơ tổn thương gan, việc tiêu thụ nhiều đồ uống có cồn còn liên quan đến bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đột quỵ và một số bệnh ung thư. Theo Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI), sử dụng rượu làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư, bao gồm ung thư khoang miệng, họng, thanh quản, thực quản, gan, vú và đại trực tràng. Khi được chuyển hóa trong cơ thể, ethanol tạo ra acetaldehyde, một chất trung gian có khả năng gây tổn thương DNA; nhìn chung, nguy cơ ung thư tăng theo lượng rượu tiêu thụ.
Mức độ rủi ro chủ yếu liên quan đến lượng ethanol được đưa vào cơ thể, thay vì chỉ phụ thuộc vào loại đồ uống. Vì vậy, bia, rượu vang hay rượu mạnh đều có thể làm tăng nguy cơ nếu được tiêu thụ với lượng đáng kể. Đồng thời, Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF) khuyến nghị hạn chế đồ uống có cồn, và với mục tiêu phòng ngừa ung thư thì tốt nhất là không sử dụng.
Ít vận động là tình trạng dễ gặp trong cuộc sống hiện đại, nhất là ở những người dành phần lớn thời gian làm việc trước máy tính, lái xe hoặc sử dụng điện thoại. Việc ngồi liên tục trong nhiều giờ và thiếu hoạt động thể chất có liên quan đến nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính.
Để cải thiện, mỗi người có thể bắt đầu bằng những hoạt động phù hợp với điều kiện sinh hoạt, chẳng hạn đi bộ nhanh, đạp xe hoặc làm việc nhà. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành dành khoảng 150-300 phút mỗi tuần cho hoạt động thể lực cường độ vừa phải. Đứng dậy đi lại sau một khoảng thời gian ngồi lâu cũng giúp tăng mức vận động trong ngày mà không nhất thiết phải bắt đầu bằng những buổi tập cường độ cao.
Chế độ ăn uống là yếu tố khác cần được chú ý, đặc biệt khi thịt chế biến xuất hiện thường xuyên trong các bữa ăn. Những thực phẩm như xúc xích, thịt nguội, thịt xông khói và giăm bông thường được bảo quản hoặc xử lý bằng các phương pháp như ướp muối, hun khói. WCRF khuyến nghị hạn chế hoặc tránh thịt chế biến do nhóm thực phẩm này liên quan đến nguy cơ ung thư đại trực tràng.Theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF), có bằng chứng thuyết phục rằng thịt chế biến làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng, trong khi thịt đỏ được đánh giá là có khả năng gây ung thư này.
Nguy cơ cần được nhìn nhận trong bối cảnh thói quen ăn uống lâu dài, không đồng nghĩa với việc chỉ một lần ăn xúc xích hay vài lát thịt nguội sẽ gây ung thư. Việc sử dụng thường xuyên những thực phẩm này, nhất là khi chúng chiếm tỷ lệ lớn trong khẩu phần và thay thế các nguồn chất xơ, có thể khiến chế độ ăn kém cân đối hơn.
Một cách điều chỉnh là thay thế thịt chế biến trong một số bữa bằng trứng, cá, thịt gia cầm, các loại đậu hoặc hạt, tùy theo nhu cầu dinh dưỡng. Đồng thời, tăng cường rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt giúp đa dạng hóa nguồn thực phẩm trong khẩu phần hằng ngày. Bên cạnh ăn uống và vận động, giấc ngủ cũng đóng vai trò quan trọng đối với khả năng phục hồi của cơ thể. Người thường xuyên ngủ không đủ có thể cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ, khó tập trung và phản ứng chậm hơn vào ngày hôm sau, đặc biệt khi phải làm việc nhiều giờ hoặc thường xuyên thức khuya, tỉnh giấc giữa đêm.
Theo WebMD, thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung và hiệu suất thực hiện những công việc quen thuộc. Nếu tình trạng này kéo dài, nó còn liên quan đến các vấn đề sức khỏe như tăng cân, rối loạn chuyển hóa và suy giảm sức khỏe tim mạch. Đối với người trưởng thành, thời lượng ngủ thường được khuyến nghị là khoảng 7-9 giờ mỗi đêm. Duy trì lịch ngủ phù hợp và chú ý đến chất lượng giấc ngủ là những yếu tố cần thiết để hạn chế tác động bất lợi của việc thiếu ngủ kéo dài.
Những thói quen trên không phải lúc nào cũng gây ra vấn đề sức khỏe ngay lập tức, nhưng có thể tạo nên những ảnh hưởng tích lũy theo thời gian. Vì vậy, duy trì vận động, điều chỉnh chế độ ăn, hạn chế rượu bia và bảo đảm ngủ đủ giấc là những lựa chọn thiết thực để chăm sóc sức khỏe lâu dài.
Lê Hà NA (tổng hợp)
