NGHỆ AN – Trước việc hơn 450 tấn lợn trong tỉnh buộc phải tiêu hủy vì dịch tả lợn châu Phi, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An yêu cầu chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, phường trực tiếp chỉ đạo công tác phòng, chống dịch trên địa bàn.
- Miền Bắc chuẩn bị đón đợt rét đầu tiên của mùa đông
- 1.400 khẩu súng đồ chơi bị phát hiện tại một quầy hàng ở chợ Vinh
- Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhận quyết định kỷ luật buộc thôi việc
Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ đầu năm đến nay toàn tỉnh ghi nhận hơn 30 ổ dịch, với 7.500 con lợn phải tiêu hủy. Công điện khẩn ban hành ngày 16/10 đòi hỏi các sở, ngành và địa phương thực hiện nghiêm biện pháp kiểm soát, khống chế dịch, không để lây lan trên diện rộng.
Ở xã Anh Sơn, lợn chết rải rác tại các thôn Phúc Sơn 2, Phúc Sơn 3, Phúc Sơn 5 và bản Kim Tiến, hơn 6,5 tấn đã phải tiêu hủy. Chính quyền khuyến cáo hộ nuôi không tự ý vận chuyển, mua bán, giết mổ lợn, và khi thấy lợn nghi mắc bệnh hoặc chết bất thường thì báo ngay trưởng thôn cùng cơ quan chức năng.
Tại xã Nghĩa Đồng, dịch xuất hiện từ ngày 29/8. Đến ngày 31/8, xã công bố dịch ở xóm Nghĩa Bình và xác định xóm Bình Sơn là địa bàn bị uy hiếp; trong hai tháng, hơn 800 con lợn ở bốn xóm mắc bệnh, chết và buộc phải tiêu hủy, tổng trọng lượng hơn 56 tấn.
Theo Trung tâm cung ứng dịch vụ công xã, đàn lợn của xã khoảng 20 nghìn con nhưng tỷ lệ tiêm phòng mới đạt khoảng 80%, phần lớn hộ nuôi nhỏ lẻ chưa chủ động tiêm vắc-xin cho vật nuôi. Năm 2025, Nghĩa Đồng từng chịu thiệt hại nặng khi hơn 200 tấn lợn bị tiêu hủy.
Ông Nguyễn Công Trung, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nghĩa Đồng, cho biết xã đang tập trung cao độ cho công tác phòng, chống dịch. Ngay khi phát hiện ổ dịch, xã lập ban chỉ đạo và tổ tiêu hủy, hướng dẫn người dân vệ sinh, khử trùng chuồng trại, phun hóa chất và cắm biển cảnh báo tại vùng dịch; từ ngày 7/10, xã yêu cầu tạm dừng giết mổ, kinh doanh, buôn bán, vận chuyển lợn và sản phẩm từ lợn tại các xóm Nghĩa Bình, Yên Bình, Bình Sơn, Khe Thần, Đại Thành cùng khu vực chợ Nghĩa Bình.
Không chỉ miền núi, nhiều hộ chăn nuôi ở vùng đồng bằng cũng thiệt hại lớn. Theo thống kê của Phòng Kinh tế, Ủy ban nhân dân phường Vinh Phú, từ đầu năm dịch xảy ra ở bảy khối và bùng phát từ giữa tháng 9, hơn 200 con lợn, khoảng 14 tấn, đã phải tiêu hủy, trong đó lợn của 34 hộ ở khối Tân Hòa Hợp chiếm đến 50%.
Gặp xác lợn chết bị vứt bừa bãi ra môi trường, Phòng Kinh tế cùng lực lượng công an vào cuộc xác minh nguồn gốc xác lợn và người vứt. Lãnh đạo phòng cho biết đơn vị đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, tuyệt đối không bán hay đưa lợn thuộc diện tiêu hủy đi giết mổ.
Ở xã Giai Lạc, khoảng 60 tấn lợn cũng buộc phải tiêu hủy. Bà Nguyễn Thị Vân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, chia sẻ: “Dịch cứ dai dẳng, không thể dập tắt, bởi các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ thường không bảo đảm được quy trình chăn nuôi. Không ít hộ dân vừa bị thiệt hại do dịch tả lợn châu Phi xong đã vội tái đàn, trong khi mầm bệnh đang tồn tại trong môi trường chung quanh.”
Bà Vân cho biết xã đang rà soát, hoàn thiện hồ sơ hỗ trợ người chăn nuôi bị thiệt hại. Năm 2025, Giai Lạc từng thiệt hại lớn khi gần 179 tấn lợn của hơn 630 hộ buộc phải tiêu hủy.
Công điện khẩn và trách nhiệm của chủ tịch cấp xã
Dịch phần lớn xảy ra ở nông hộ nhỏ lẻ vùng núi, số lợn chết cao tại Châu Tiến, Quỳ Châu, Nga My, Tương Dương, Nghĩa Đồng và Lượng Minh, trong khi tổng đàn lợn toàn tỉnh vượt 1 triệu con.
Ông Trần Võ Ba, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y Nghệ An, cho biết dịch đang diễn biến phức tạp, công tác phòng, chống gặp khó khăn. Theo ông, nguyên nhân gồm tỷ lệ tiêm vaccine thấp, biện pháp phòng dịch chưa đầy đủ, thời tiết bất thường, và đáng nói là còn người nuôi giấu dịch, vứt xác vật nuôi bệnh ra môi trường làm bệnh phát tán.
Công điện chỉ ra những khâu còn hạn chế: chưa chủ động bố trí nhân lực, kinh phí; giám sát, phát hiện, xử lý ổ dịch chưa kịp thời; tiêu hủy, vệ sinh, khử trùng chưa bảo đảm; quản lý chăn nuôi, thu gom, vận chuyển, giết mổ chưa chặt chẽ; tuyên truyền, hướng dẫn chưa hiệu quả. Nguy cơ tái phát và lây lan vì thế ở mức cao, nhất là khi mưa lũ và hoạt động vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ lợn gia tăng.
Cụ thể, mỗi xã, phường phải rà soát, kiện toàn Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch bệnh động vật, phân công người phụ trách từng địa bàn, từng nhiệm vụ và bố trí thú y xã phối hợp chặt chẽ với Chi cục Chăn nuôi và Thú y. Địa phương cũng phải chuẩn bị nhân lực, phương tiện, vật tư, hóa chất, địa điểm tiêu hủy, kinh phí, báo cáo ngay khó khăn vượt thẩm quyền và tiếp tục tiêm phòng để đạt hơn 80% tổng đàn.
Công an tỉnh được yêu cầu chỉ đạo công an các đơn vị, địa phương phối hợp với thú y, quản lý thị trường và chính quyền kiểm soát các tuyến vận chuyển, điểm thu gom, giết mổ có nguy cơ cao. Lực lượng này ngăn chặn việc vận chuyển, buôn bán, giết mổ trái phép lợn bệnh, lợn chết và sản phẩm không rõ nguồn gốc, đồng thời xử lý theo thẩm quyền những trường hợp giấu dịch hoặc vứt xác lợn gây ô nhiễm.
Công điện nêu rõ: “Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, chịu trách nhiệm trước Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh nếu thiếu trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo để dịch tả lợn châu Phi và các loại dịch bệnh nguy hiểm khác trên đàn gia súc, gia cầm phát sinh, lây lan ra diện rộng, gây thiệt hại lớn trên địa bàn quản lý”.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
