Nghệ An – Cây dứa Nghệ An đang được mở rộng tại nhiều xã miền núi nhờ liên kết với doanh nghiệp, quy hoạch vùng nguyên liệu và bao tiêu sản phẩm, giúp người dân tăng thu nhập, giảm rủi ro đầu ra, hướng tới phát triển bền vững.
- Chiếc bao tải trôi dạt vào bờ kè và người chồng mạo danh vợ
- Hà Nội công bố tình huống khẩn cấp sạt lở tại khu du lịch Đền Sóc, xã Sóc Sơn
- FBI điều tra tài chính của Liên đoàn Bóng đá Argentina trên đất Mỹ
Mô hình đang được mở rộng tại nhiều địa phương như Giai Xuân, Tương Dương, Vân Du, Tân Phú, Tân An, Nghĩa Hành và Tiên Đồng, đưa tổng diện tích dứa toàn tỉnh đạt gần 1.900 ha với sản lượng hơn 38.700 tấn vào năm 2025. Tỉnh đặt mục tiêu hình thành khoảng 13.000 ha dứa gắn với chế biến và xuất khẩu vào năm 2030.
Câu chuyện bắt đầu từ những mảnh đất nhỏ và cụ thể, như gần một héc-ta của Trưởng bản Lỳ Bá Chìa ở bản Na Bè, xã Tương Dương – mảnh đất từng chỉ có cỏ voi, đến đầu năm 2025 được chuyển toàn bộ sang trồng dứa sau khi địa phương vận động chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Vụ thu hoạch đầu tiên vừa bắt đầu.
Dứa chịu hạn tốt, bám vào đất dốc mà không cần chăm nhiều, còn đầu ra được Hội Nông dân xã hỗ trợ kết nối tiêu thụ nên người trồng biết quả mình sẽ đi đâu. Anh Chìa cho biết nếu đầu ra tiếp tục thuận lợi, gia đình sẽ mở rộng diện tích và vận động thêm nhiều hộ trong bản cùng tham gia.
Ở xã Giai Xuân, được xác định là vùng trọng điểm phát triển dứa của tỉnh nhờ quỹ đất đồi rộng, tầng đất dày và khả năng thoát nước tốt, địa phương đã ký hợp đồng liên kết và bao tiêu với Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO), đồng thời hướng dẫn nông dân sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP từ khâu chọn giống đến phòng trừ sâu bệnh. Theo Chủ tịch UBND xã Bùi Đức Hồng, đến năm 2030, địa phương đặt mục tiêu chuyển đổi khoảng 2.000 ha đất sản xuất kém hiệu quả sang các giống Cayenne và MD2 phục vụ chế biến và xuất khẩu.
Sự tham gia của doanh nghiệp làm thay đổi bài toán rủi ro cho người trồng: bên cạnh DOVECO, Nafoods cũng ký hợp đồng bao tiêu, hỗ trợ giống và chuyển giao kỹ thuật. Theo ông Nguyễn Viết Hùng, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Nghệ An, điều cốt lõi vẫn là người dân cần chuyển từ canh tác nhỏ lẻ sang tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã và liên kết chuỗi giá trị, đồng thời tuân thủ quy trình sản xuất thống nhất để đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Không chỉ tiêu thụ quả tươi, dứa Nghệ An đang được chế biến thành nước ép cô đặc, dứa đóng hộp, dứa đông lạnh và dứa sấy, từng bước vào các thị trường yêu cầu cao như Nhật Bản và Hàn Quốc. Việc tỉnh ký hợp tác với DOVECO để phát triển hàng nghìn héc-ta dứa nguyên liệu từ năm 2026 được kỳ vọng đồng bộ hóa vùng nguyên liệu với công suất nhà máy, tạo đầu ra ổn định hơn cho toàn chuỗi.
Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND hỗ trợ tới 80% chi phí mua giống cùng kinh phí làm đất và phủ màng ni lông cho các hộ trồng mới. Tuy nhiên tại Tương Dương, nơi người dân đã trồng hơn 20 ha và hướng đến 100 ha vào năm 2030, địa hình phân tán và máy móc khó tiếp cận khiến nhiều hộ chưa đáp ứng được tiêu chí kỹ thuật để tiếp cận chính sách này.
Bà Lương Thị Vân Anh, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tương Dương, cho biết dứa vẫn sinh trưởng tốt và được thị trường đánh giá cao dù trồng theo phương thức truyền thống, và địa phương mong cơ chế hỗ trợ được điều chỉnh linh hoạt hơn, phù hợp với thực tế miền núi thay vì áp dụng đồng nhất tiêu chí của vùng đồng bằng. Nếu những vướng mắc đó được tháo gỡ, nhiều hộ dân trên những ngọn đồi còn bỏ hoang sẽ có thêm lý do để xuống giống vụ tới.
Ở bản Na Bè, vụ đầu đã xong. Những quả dứa từ mảnh đất từng chỉ có cỏ voi đã đến được tay người mua – đó là điều nhỏ, nhưng cũng là điều người trồng cần biết trước khi tiếp tục.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
