Tại bản Chít, xã Mường Than, tỉnh Lai Châu, phóng viên ngược dòng suối Nậm Sáng để tìm nguồn cơn trận lũ ống, lũ quét đã cuốn qua khu dân cư, để lại nhiều người chết và mất tích.
- Tàn lửa bay qua tường bãi rác, rừng thông Nghi Yên bùng cháy
- Đồi nứt toác, làng tan hoang sau trận lũ chưa từng thấy ở Lai Châu
- Tây Ban Nha vô địch World Cup 2026 sau khi hạ Argentina 1-0 ở hiệp phụ
Trận lũ xảy ra vào sáng 17/7, sau nhiều ngày mưa lớn khiến đất đá trên các sườn núi đầu nguồn bị bão hòa nước rồi đổ sập xuống lòng suối. Từ đó, phóng viên lần theo dòng chảy để ghi nhận hiện trường thực tế của vụ sạt lở diện rộng đã dẫn tới thảm họa tại bản Chít.
Bản Chít nằm trong một thung lũng được các dãy núi cao hàng trăm mét bao bọc. Phía sau bản là suối Nậm Sáng, một dòng nước nhỏ nằm cách xa các sông lớn, nên khi lũ ống, lũ quét đổ về vào sáng hôm ấy, không ít người đã bàng hoàng.
Ngược theo lòng suối về phía thượng nguồn, có thể thấy nhiều điểm đất đá từ sườn núi đổ xuống, tạo thành những vệt sạt lở còn mới. Chúng hội tụ vào lòng suối, tạo thành một hành lang lũ rộng xuyên qua ruộng bậc thang và khu dân cư phía dưới, cho thấy dòng lũ không hình thành từ một điểm đơn lẻ mà được tiếp sức bởi nhiều dòng nước và khối sạt lở dọc lưu vực.
Càng tiến sâu, lòng suối càng bị bó hẹp, và những vết sạt lở vẫn hiện rõ ở khu vực đầu nguồn. Từ trên cao, nhiều dòng nước nhỏ cùng đổ vào một khe chính, nơi đá, đất và thân cây bị cuốn trôi đan mắc thành từng lớp – một trong những điểm mang dấu vết sạt lở rõ nhất.
Một mảng lớn sườn núi đã bị nước lũ xé toạc, để lộ lớp đất đá bên dưới. Hơn 3 ngày sau trận lũ, nước từ các khe nhỏ vẫn tiếp tục chảy qua vùng sạt lở xuống suối, trong khi nhiều cây rừng vẫn đứng sát mép vực, tiềm ẩn nguy cơ đổ tiếp nếu mưa lớn quay lại.
Trước đó, sau nhiều ngày mưa kéo dài, đến sáng 17/7, đất đá đã no nước bất ngờ đổ dồn vào khe núi, hợp thành dòng lũ bùn, đá và cây cối lao thẳng về khu dân cư. Tại thượng nguồn, hàng nghìn mét vuông đất trên sườn núi bị trượt xuống, để lại bề mặt trơ trọi, lổn nhổn đá, và những dòng nước nhỏ men theo triền dốc cho thấy khu vực này chưa ổn định hoàn toàn.
Phía sau khu dân cư bản Chít từng là cánh đồng ruộng bậc thang màu mỡ, điểm đến quen thuộc của du khách. Sau khi lũ đi qua, cánh đồng gần như bị xóa sổ, chỉ còn lại cảnh hoang tàn.
Người dân địa phương cho biết mấy chục năm qua, suối Nậm Sáng vốn hiền hòa, chưa từng gây ra lũ. “Các cụ đã từng sống ở đây 70-80 năm đều khẳng định chưa bao giờ suối Nậm Sáng xảy ra lũ quét. Con suối này vào mùa mưa mới có nước còn mùa khô không có nước, nên nhiều nhà còn thiếu nước sinh hoạt. Không hiểu sao sáng hôm ấy lũ ở đâu đổ về nhiều như vậy”, chị Lý Thị Bua, 31 tuổi, sống cạnh suối Nậm Sáng, chia sẻ.
Cánh rừng đầu nguồn vốn là rừng nguyên sinh, được bảo vệ nghiêm ngặt. Nhưng sau trận lũ sáng 17/7, hàng loạt mảng rừng đã trở nên trơ trọi. Đến hôm nay (20/7), dòng suối vẫn đục ngầu, chảy xiết, chưa cho thấy dấu hiệu ổn định trở lại.
Trận lũ ống, lũ quét tại bản Chít đã khiến sáu người chết, hai người mất tích. Ngay sau khi thiên tai xảy ra, lực lượng Bộ đội Biên phòng, quân sự, dân quân, công an và chính quyền địa phương đã huy động cán bộ, chiến sĩ cùng phương tiện để tổ chức tìm kiếm trên phạm vi rộng.
Các lực lượng chức năng hiện vẫn chia thành nhiều mũi, tiếp tục tìm kiếm người mất tích dọc hai bên bờ suối và theo hướng dòng chảy xuống hạ nguồn. Điều còn lại phía sau những vệt sạt lở là câu hỏi chưa có lời đáp: vì sao một con suối từng được xem là hiền hòa suốt nhiều thập niên lại trở thành nơi khởi phát của một thảm họa, trong khi đất đá ở thượng nguồn, theo ghi nhận tại chỗ, vẫn còn no nước và chưa ổn định.
Hoàng Hà (tổng hợp)
