Nghệ An tìm cách hồi sinh hơn hai héc-ta đất lúa bỏ hoang cạnh cao tốc

Xã Tân Châu (Nghệ An) – UBND xã đã xây dựng phương án mở rộng nghĩa trang và cải tạo thủy lợi cho hơn 2ha đất lúa của 19 hộ dân bị bỏ hoang nhiều năm dọc cao tốc Diễn Châu – Bãi Vọt.

Hơn 2ha đất lúa được giao theo Nghị định 64 tại xóm Nho Lâm và xóm Đầu Cầu, xã Tân Châu, đã bị bỏ hoang suốt bốn năm qua kể từ khi cao tốc Diễn Châu – Bãi Vọt cùng hệ thống đường gom được đưa vào khai thác. Ghi nhận của phóng viên Báo Xây dựng ngày 09/7/2026 tại Km 433+300 cho thấy nhiều thửa ruộng ven tuyến đã bị cỏ dại và cây bụi phủ kín, trong khi 19 hộ dân liên quan nhiều lần kiến nghị chính quyền tìm hướng khôi phục sản xuất hoặc thu hồi đất.

Con đường mới chạy qua đã đổi hướng dòng chảy của những thửa ruộng cũ. Bà Cao Thị Niêm, xóm Nho Lâm, vẫn còn hơn 1 sào (360m²) ruộng từng cho hai vụ lúa mỗi năm, nay chỉ còn là mảng xanh của cỏ dại. Ông Đặng Trọng Phong kể lại, có hộ chỉ mất vài thước ruộng, nhưng cũng có hộ mất từ 3 đến 4 sào, và khoản thu nhập vốn dựa vào đồng ruộng cứ thế cạn dần theo từng mùa bỏ hoang.

Ở xóm Đầu Cầu, gần cầu Thọ Lợi, câu chuyện mang một sắc thái khác. Đất vốn xấu nên trước đây địa phương chia đều cho 13 hộ để bảo đảm công bằng, rồi khi cao tốc về, một con mương tưới tiêu được xây lên nhưng liên tục bị bồi lấp. “Một bên cánh đồng thường xuyên ngập úng, bên còn lại lại thiếu nước, khiến việc sản xuất vốn đã khó càng thêm khó. Vì vậy, phần lớn diện tích đất lúa hiện bị người dân bỏ hoang”, ông Lê Minh Nguyên, xóm trưởng xóm Đầu Cầu, cho biết thêm.

Nhiều thửa đất lúa gặp khó khăn trong canh tác, ảnh hưởng đến sản xuất của người dân. (Ảnh minh họa: NAM)

Có những hộ không cam lòng nhìn ruộng chết khô. Vụ vừa qua, một số hộ dân phía Đông đường cao tốc đã tự thuê máy bơm đưa nước vào đồng, nhưng giá lúa thấp trong khi chi phí lại tăng, khiến nhiều người dần buông tay với ruộng đồng. “Trong các cuộc họp, người dân cũng kiến nghị địa phương sớm có giải pháp. Nếu không thể khôi phục sản xuất thì đề nghị bố trí quỹ đất khác để người dân chuyển đổi canh tác”, ông Nguyên nói.

Phía chính quyền, ông Ngô Thanh Bình, Phó chủ tịch UBND xã Tân Châu, xác nhận địa phương đã kiểm tra thực tế và xây dựng phương án xử lý cho diện tích đất nông nghiệp tại cả hai xóm. Theo ông, các diện tích này nằm ngoài phạm vi thu hồi của dự án cao tốc nên không thể thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng trong quá trình triển khai dự án trước đây.

Với gần 1ha đất tại xóm Nho Lâm, phương án được đưa ra là quy hoạch mở rộng nghĩa trang nhân dân hiện có ngay cạnh đó. “Ngay cạnh diện tích đất lúa bỏ hoang hiện có một nghĩa trang của người dân. Thời gian tới, địa phương sẽ đưa khu vực này vào quy hoạch mở rộng nghĩa trang nhân dân để quản lý, đầu tư đồng bộ, bài bản”, ông Bình cho biết. Qua lấy ý kiến, đa số người dân đã cơ bản đồng thuận với phương án này, dù việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất vẫn cần chờ quyết định của HĐND tỉnh.

Còn hơn 1ha đất tại xóm Đầu Cầu, nơi một bên khô hạn và một bên ngập úng cùng tồn tại trên cùng một cánh đồng, địa phương chọn hướng cải tạo lại hệ thống thủy lợi thay vì chuyển đổi mục đích sử dụng. Dự án hiện đang hoàn thiện hồ sơ, thủ tục theo quy định để sớm triển khai thi công, khép lại một khoảng chờ đợi kéo dài bốn năm của những người vẫn ngày ngày nhìn ruộng mình phủ cỏ.

Hoàng Hà (tổng hợp)