NGHỆ AN – UBND tỉnh Nghệ An tổ chức hội nghị chuyên đề với sự tham gia của các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp nhằm tìm giải pháp cân đối cung – cầu khoáng sản, ngăn chặn thất thoát tài nguyên và bảo đảm nguồn vật liệu cho các công trình trọng điểm.
- Việt Nam vượt Thái Lan, vươn lên vị trí thứ hai hàng không Đông Nam Á
- Xe đầu kéo va chạm xe máy trên tuyến tránh Vinh, một phụ nữ tử vong
- Alibaba ghi nhận doanh nghiệp Việt tăng tốc xuất khẩu nhờ ứng dụng AI
Ngày 06/8, Nghệ An lần đầu tiên trong năm 2026 tổ chức hội nghị quy mô lớn về quản lý hoạt động khai thác khoáng sản với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh, đại diện các sở, ngành, 74 địa phương có mỏ và 250 doanh nghiệp khai thác. Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng tăng mạnh giai đoạn 2026-2030, trong khi nguồn cung từ các mỏ hiện có chưa đáp ứng đủ yêu cầu thực tế.
Theo ông Nguyễn Bằng Thắng, Trưởng Thuế tỉnh Nghệ An, việc các cơ quan quản lý, cơ quan thuế, doanh nghiệp khai thác và đơn vị sử dụng khoáng sản cùng trao đổi để tìm giải pháp cân đối cung – cầu và chống thất thoát tài nguyên là yêu cầu cấp thiết hiện nay.
Ông Nguyễn Quốc Việt, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, cho biết toàn tỉnh hiện có 289 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, gồm 57 giấy phép do Bộ cấp và 232 giấy phép do UBND tỉnh cấp. Trong số này, có 235 mỏ đang khai thác thực tế.
Tuy nhiên, báo cáo của Sở Xây dựng cho thấy nhu cầu vật liệu xây dựng của Nghệ An trong giai đoạn 2026-2030 sẽ tăng mạnh do đồng thời triển khai nhiều dự án giao thông, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu đô thị và các công trình hạ tầng trọng điểm. Tổng nhu cầu được dự báo khoảng 47,98 triệu m³ đá xây dựng, 29,11 triệu m³ cát xây dựng và 149,43 triệu m³ đất san lấp.
Trong khi đó, tổng nguồn cung từ các mỏ đã được cấp phép hiện chỉ đạt khoảng 32,99 triệu m³ đá xây dựng, đáp ứng 69% nhu cầu; 11,40 triệu m³ cát xây dựng, đáp ứng 39% nhu cầu; và 46,59 triệu m³ đất san lấp, đáp ứng 31% nhu cầu. Theo tính toán, tỉnh đang thiếu khoảng 135 triệu m³ vật liệu xây dựng để phục vụ các dự án trong giai đoạn tới.
Ông Phạm Hồng Quang, Giám đốc Sở Xây dựng, cảnh báo nếu không chủ động bổ sung nguồn cung, tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng thông thường sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ các công trình trọng điểm.
Đại diện Công ty TNHH khai thác đá Văn Trai (xã Quang Thành) cho biết nhiều mỏ được cấp phép từ những năm 2010 với công suất và trữ lượng thấp so với nhu cầu hiện nay. Mỏ của doanh nghiệp này chỉ được khai thác 46.000 m³ mỗi năm, tương đương hơn 120 m³ mỗi ngày, trong khi việc nâng công suất gặp khó khăn do thiếu mặt bằng bố trí bãi chế biến.
Ông Nguyễn Văn Tám, Giám đốc Công ty CP VLXD và Vận tải thương mại Tám Tài (huyện Tân Kỳ), nhận định tình trạng khan hiếm khoáng sản chủ yếu xuất phát từ việc nguồn cung không theo kịp nhu cầu thực tế, đặc biệt đối với đá, cát và sỏi. Doanh nghiệp kiến nghị tỉnh sớm đấu giá các mỏ đã được quy hoạch để bổ sung nguồn cung cho thị trường.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp đề nghị địa phương hỗ trợ thuê đất, giải phóng mặt bằng phục vụ bãi tập kết và chế biến khoáng sản, kết nối với các đơn vị có nhu cầu tiêu thụ, đồng thời hướng dẫn cụ thể việc thực hiện các quy định mới về chính sách thuế.
Tại hội nghị, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác quản lý khoáng sản. Công tác dự báo nhu cầu, cân đối cung – cầu và quy hoạch chưa sát thực tế; việc kiểm soát sản lượng, nguồn gốc, hóa đơn, giá bán, vận chuyển và tiêu thụ khoáng sản còn nhiều bất cập.
Đáng chú ý, một số mỏ chưa lắp đặt trạm cân, camera và thiết bị giám sát, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài nguyên và thất thu ngân sách. Tình trạng khai thác trái phép, khai thác ngoài ranh giới, khai thác vượt công suất, vận chuyển quá tải và tiêu thụ khoáng sản không rõ nguồn gốc vẫn còn xảy ra ở một số nơi.
Để khắc phục những hạn chế này, các sở, ngành và địa phương đề xuất nhiều giải pháp như hoàn thiện quy hoạch theo nhu cầu thực tế từng giai đoạn, ưu tiên cấp phép cho các mỏ phục vụ công trình trọng điểm sử dụng vốn ngân sách, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý thông qua hệ thống camera, trạm cân và thiết bị giám sát hành trình kết nối với cơ sở dữ liệu dùng chung của tỉnh.
Kết luận hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải yêu cầu các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp tập trung thực hiện quyết liệt sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm chấn chỉnh toàn diện hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn.
Theo chỉ đạo, Sở Nông nghiệp và Môi trường phải hoàn thành việc rà soát, siết chặt quản lý các mỏ đã được cấp phép trước ngày 30/8 và tham mưu phương án xử lý trong tháng 9/2026. Các mỏ đang hoạt động phải hoàn thành lắp đặt trạm cân, camera và thiết bị định vị, kết nối trực tiếp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Công an tỉnh trước ngày 31/8.
Sở Xây dựng được giao công bố giá vật liệu xây dựng sát với giá thị trường để ngăn chặn tình trạng găm hàng, nâng giá bất hợp lý, đồng thời đẩy nhanh tiến độ đấu giá 46 khu vực mỏ ngay trong tháng 8/2026. Các chủ đầu tư và nhà thầu chỉ được nghiệm thu vật liệu có nguồn gốc hợp pháp, đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định.
Tỉnh cũng sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu khoáng sản kết nối trực tiếp với hệ thống trạm cân và camera, đồng thời chia sẻ dữ liệu cho cơ quan Thuế và Công an để phối hợp xử lý. Ngành Thuế có trách nhiệm đối soát sản lượng khai thác thực tế và chuyển cơ quan công an xử lý các trường hợp có dấu hiệu trốn thuế hoặc gian lận hóa đơn.
Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm và gắn trách nhiệm người đứng đầu trong quản lý địa bàn. Công an tỉnh được giao xử lý dứt điểm tình trạng khai thác trái phép, vận chuyển quá tải và các hành vi bao che nếu có; UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc bảo vệ tài nguyên khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn mình phụ trách.
Nguyễn Quế (tổng hợp)
