Ngành giáo dục bước vào cuộc cải tổ lớn từ năm 2026

Từ ngày 1/1/2026, hàng loạt luật sửa đổi về giáo dục chính thức có hiệu lực. Nhiều chính sách lớn như tăng lương giáo viên, dùng một bộ sách giáo khoa, bỏ bằng tốt nghiệp THCS sẽ được áp dụng.

Lương giáo viên tăng mạnh, ngành giáo dục được trao thêm quyền tự chủ

Năm 2025 được xem là dấu mốc cải cách thể chế của ngành giáo dục với 99 văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Trong đó, Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp cùng có hiệu lực từ đầu năm 2026. Các luật này tạo nền tảng cho nhiều thay đổi mang tính dài hạn.

Điểm nổi bật là quy định lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bảng lương hành chính sự nghiệp. Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất áp dụng hệ số đặc thù 1,25 với giáo viên mầm non và 1,15 với giáo viên phổ thông. Nếu được thông qua, mức lương sẽ đạt khoảng 6,1 đến 18,66 triệu đồng mỗi tháng, chưa tính phụ cấp.

Cùng với đó, phụ cấp ưu đãi nghề được điều chỉnh tăng mạnh. Theo nghị quyết của Quốc hội, mức hưởng tối thiểu là 70%, riêng vùng khó khăn có thể đạt 100%. Nhân viên trường học lần đầu được hưởng phụ cấp ở mức 30%. Giai đoạn 2026–2030, mức phụ cấp dự kiến dao động 45–85%, trước khi áp dụng đầy đủ theo quy định mới.

Luật Nhà giáo cũng trao thêm quyền chủ động cho ngành giáo dục trong tuyển dụng. Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo được quyền tuyển dụng giáo viên và cán bộ quản lý tại các trường công lập. Việc điều động, bố trí giáo viên được phân cấp rõ hơn nhằm khắc phục tình trạng thừa thiếu cục bộ kéo dài nhiều năm.

Trở lại một bộ sách giáo khoa, bỏ bằng THCS và xuất hiện trung học nghề

Từ năm học 2026–2027, ngành giáo dục chính thức quay lại sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất trên cả nước. Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” được lựa chọn làm sách dùng chung. Đây là bộ đang được triển khai tại nhiều địa phương với số lượng học sinh lớn và mức độ ổn định cao.

Việc thống nhất sách giáo khoa không đồng nghĩa quay lại cách dạy cũ. Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định trọng tâm vẫn là chương trình, chuẩn đầu ra và năng lực giáo viên. Sách chỉ là công cụ hỗ trợ, không phải khuôn mẫu cứng cho hoạt động dạy học.

Một thay đổi đáng chú ý khác là bỏ bằng tốt nghiệp THCS từ ngày 1/1/2026. Học sinh hoàn thành chương trình lớp 9 sẽ được hiệu trưởng xác nhận kết quả trong học bạ. Quy định này nhằm phù hợp mô hình chính quyền hai cấp và tiệm cận thông lệ của nhiều quốc gia phát triển.

Bên cạnh đó, lần đầu tiên hệ thống giáo dục có mô hình trung học nghề. Đây là bậc học song song với THPT, kết hợp kiến thức phổ thông và đào tạo nghề. Theo đánh giá của các chuyên gia, mô hình này giúp phân luồng hiệu quả và giảm áp lực thi vào lớp 10 tại các đô thị lớn.

Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi xác định trung học nghề có giá trị tương đương THPT. Người học có thể tiếp tục học lên hoặc tham gia thị trường lao động. Đây được xem là bước đột phá nhằm đa dạng hóa con đường học tập, đáp ứng nhu cầu nhân lực trong giai đoạn mới.

Theo: VnExpress