Mỹ rút UNFCCC làm dấy lên nghi vấn pháp lý khi nhiều nghị sĩ và luật gia cho rằng việc rút khỏi công ước khí hậu Liên Hợp Quốc cần Quốc hội phê chuẩn, không thể do Tổng thống đơn phương quyết định.
- Đường dây trộm cắp, tiêu thụ hơn 1,5 tấn chó ở Tây Ninh
- Giá xăng giảm sâu lần thứ 5 liên tiếp, RON95 chính thức xuống dưới 19.000 đồng/lít
- Hộ kinh doanh dưới ngưỡng chịu thuế vẫn phải ghi chép doanh thu
Tranh cãi về thẩm quyền rút khỏi công ước khí hậu
Ngày 7/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi 66 tổ chức quốc tế. Danh sách này gồm Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC). Ông cho rằng các hiệp ước này đi ngược lợi ích quốc gia Mỹ. Theo ông Trump, chúng cản trở mục tiêu phát triển dầu khí và khai thác khoáng sản trong nước.
Tuyên bố lập tức vấp phải phản ứng từ Quốc hội. Thượng nghị sĩ Sheldon Whitehouse, đại diện bang Rhode Island, nhận định động thái này là bất hợp pháp. Ông hiện là thành viên cấp cao của Ủy ban Môi trường và Công trình công cộng Thượng viện Mỹ.
Theo ông Whitehouse, Thượng viện đã phê chuẩn việc Mỹ tham gia UNFCCC từ năm 1992. Do đó, chỉ Quốc hội mới có quyền quyết định rút khỏi hiệp ước này. Tổng thống không thể tự mình hủy bỏ một cam kết quốc tế đã được phê chuẩn.
Giới luật gia cảnh báo hệ lụy lâu dài
Nhiều chuyên gia pháp lý đồng tình với quan điểm trên. Ông Jean Su, Giám đốc phụ trách công bằng năng lượng tại Trung tâm Đa dạng Sinh học, cho rằng Mỹ cần quy trình rút lui tương tự như khi gia nhập UNFCCC. Ông cảnh báo nếu quyết định đơn phương tiếp diễn, Mỹ có thể bị gạt ra ngoài ngoại giao khí hậu toàn cầu trong thời gian dài.
Ông Jean Su cho biết trung tâm đang cân nhắc khả năng khởi kiện chính phủ Mỹ. Mục tiêu là thách thức tính hợp pháp của quyết định rút khỏi UNFCCC. Trong khi đó, Nhà Trắng chưa phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters về vấn đề này.
Curtis Bradley, giáo sư luật tại Đại học Chicago, nhận định Hiến pháp Mỹ quy định rõ việc phê chuẩn hiệp ước. Tuy nhiên, văn bản này lại không nêu cụ thể quy trình rút lui. Khoảng trống pháp lý này từng tạo điều kiện cho các tổng thống mở rộng quyền hạn.
Tiền lệ và giới hạn quyền lực tổng thống
Thực tế, nhiều tổng thống Mỹ từng rút khỏi các hiệp ước quốc tế mà không cần Quốc hội chấp thuận. Năm 1983, Tổng thống Ronald Reagan rút Mỹ khỏi Unesco. Khi đó, ông viện dẫn lo ngại về xu hướng chính trị hóa của tổ chức này.
Tuy nhiên, theo giáo sư Bradley, Quốc hội vẫn có công cụ để hạn chế quyền lực tổng thống. Cơ quan lập pháp có thể ban hành luật ngăn việc rút lui đơn phương. Năm 2023, Quốc hội Mỹ đã thông qua đạo luật nhằm ngăn các chính quyền tương lai rút khỏi hiệp ước NATO.
Với UNFCCC, nếu Mỹ chính thức thông báo rút lui, quyết định sẽ có hiệu lực sau một năm. Khi đó, việc quay lại công ước sẽ vô cùng khó khăn. Chính quyền tương lai sẽ phải khởi động lại quy trình phê chuẩn mới. Quy trình này đòi hỏi sự ủng hộ của hai phần ba Thượng viện.
Khó quay lại trong bối cảnh chính trị chia rẽ
Giới phân tích cho rằng khả năng tái gia nhập UNFCCC gần như bất khả thi. Quốc hội Mỹ hiện chia rẽ sâu sắc. Việc đạt được đồng thuận hai phần ba Thượng viện là thách thức rất lớn. Điều này càng khó khăn với các vấn đề gây tranh cãi như biến đổi khí hậu.
Ông Trump từng nhiều lần hoài nghi khoa học khí hậu. Tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, ông gọi biến đổi khí hậu là “trò lừa bịp”. Năm ngoái, Mỹ lần đầu không tham dự hội nghị thượng đỉnh khí hậu Liên Hợp Quốc trong ba thập kỷ. Sự kiện này diễn ra tại Belem, Brazil.
Trước đó, ông Trump cũng quyết định rút Mỹ khỏi Hiệp định Khí hậu Paris. Đến nay, Mỹ là quốc gia duy nhất rời khỏi UNFCCC. Theo Inside Climate News, việc rút khỏi công ước khung còn nghiêm trọng hơn rời Hiệp định Paris.
Tác động tới vai trò toàn cầu của Mỹ
UNFCCC là nền tảng cho các cuộc đàm phán khí hậu toàn cầu. Việc Mỹ rời công ước đồng nghĩa nước này không còn tham gia xây dựng các cơ chế giảm phát thải. Mỹ cũng sẽ không góp phần hỗ trợ các quốc gia nghèo chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu.
Các chuyên gia cảnh báo điều này làm suy yếu vai trò quốc tế của Mỹ. Quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất lịch sử sẽ đứng ngoài nỗ lực chung. Hệ quả không chỉ mang tính môi trường, mà còn ảnh hưởng sâu rộng tới uy tín ngoại giao của Washington.
Theo: VnExpress
