Mỹ được cho là đã yêu cầu Iran tuyên bố công khai mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và cam kết không thu phí, ngay sau cuộc hội đàm giữa hai bên tại Oman ngày 11/7.
- Nhà hai tầng kiên cố ở Lai Châu bị lũ cuốn sập trong lũ dữ
- Giá dầu thế giới lao dốc sau thông điệp tích cực từ Tổng thống Mỹ
- Một vùng đất ven sông Lam chuẩn bị bước vào cuộc đấu thầu lớn
Theo trang tin Axios, Washington muốn Tehran tuyên bố rõ ràng rằng mọi hoạt động hàng hải qua eo biển này sẽ được mở cửa hoàn toàn, đồng thời cam kết không tấn công các tàu chở dầu đi qua tuyến đường thủy chiến lược. “Chúng tôi muốn Iran sẽ tuyên bố rằng mọi luồng hàng hải trên eo biển Hormuz sẽ được mở và không thu phí”, một quan chức Mỹ nói hôm 10/7.
Các quan chức Mỹ kỳ vọng Iran sẽ chấp thuận các điều khoản này ngay sau cuộc gặp giữa các nhà đàm phán ở Oman. Giọng điệu đưa ra không để lại nhiều khoảng trống thương lượng: “Nếu đó không phải là lập trường của họ vào ngày mai, thì đó sẽ không phải là một ngày tuyệt vời đối với họ”. Quan chức này nói thêm: “Tổng thống Donald Trump đã chỉ thị cho chúng tôi đàm phán, nhưng như những gì ông đã cho thấy mình sẵn sàng thực hiện, nếu họ tiếp tục bắn vào các tàu thuyền hoặc tham gia vào bất kỳ hành động thù địch nào khác, thì chúng tôi sẽ đánh trả họ”.
Trên mạng xã hội Truth Social cùng ngày, ông Trump cho biết Mỹ đồng ý tiếp tục đàm phán theo đề nghị của Iran, nhưng vẫn khẳng định “lệnh ngừng bắn đã kết thúc”. Hai nước đã tiến hành các đợt không kích đáp trả nhau vào 8/7 và 9/7, sau khi Mỹ cùng các nước Vùng Vịnh đổ lỗi cho Iran về vụ tấn công nhằm vào 3 tàu thương mại. Gốc rễ của đợt leo thang này nằm ở những cách diễn giải khác nhau về bản ghi nhớ ký ngày 17/6 liên quan đến việc quản lý eo biển Hormuz.
Phía Iran phản bác lại cách nói của Mỹ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, phủ nhận việc Tehran từng yêu cầu một vòng đàm phán mới như ông Trump nói, đồng thời cảnh báo bất kỳ vi phạm lệnh ngừng bắn nào từ phía Mỹ sẽ phải đối mặt với “hành động ăn miếng trả miếng”. Truyền thông Iran cho biết Ngoại trưởng Abbas Araghchi sẽ tới Oman ngày 11/7 để gặp các nhà hòa giải khu vực.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, nhà đàm phán hàng đầu của nước này, tuyên bố hôm 10/7 rằng Tehran vẫn “không tin tưởng Mỹ” và “dân tộc Iran sẽ không bao giờ khuất phục trước sức ép”.
Câu chuyện Hormuz bắt đầu leo thang từ cuối tháng 2. Sau cuộc tấn công của Mỹ và Israel ngày 28/2, Iran đã đóng cửa eo biển này với hầu hết hoạt động vận tải hàng hải, buộc mọi tàu thuyền phải tuân thủ hướng dẫn và sử dụng các tuyến đường được Tehran chỉ định. Theo bản ghi nhớ, Iran từng đồng ý “thực hiện các sắp xếp bằng nỗ lực tốt nhất của mình để đảm bảo cho sự qua lại an toàn của các tàu thương mại” trong 60 ngày, đồng thời đàm phán với Oman về việc quản lý tuyến đường này trong tương lai.
Nhưng yêu cầu cốt lõi từ phía Mỹ không dừng ở đó. Washington muốn Iran giao nộp vật liệu hạt nhân, ước tính hơn 400kg uranium làm giàu cấp độ cao mà ông Trump và các quan chức khác gọi là “bụi hạt nhân”. “Tôi chỉ muốn nói rõ ở đây rằng nếu chúng tôi không lấy được số bụi đó, chúng tôi sẽ không có một thỏa thuận nào với Iran cả”, một quan chức Mỹ tuyên bố, đồng thời cho biết Washington “có rất nhiều lựa chọn” nếu Tehran từ chối, bao gồm cả các phương án quân sự lẫn kinh tế.
Phan Sơn (tổng hợp)
