Hà Nội, Thanh Hóa, Nghệ An cùng nhiều địa phương phía Bắc đang ứng phó với đợt mưa rất lớn, khi lượng mưa cục bộ vượt 500mm và nguy cơ ngập lụt, sạt lở gia tăng.
- Đề xuất tăng mức phạt hành chính với cá nhân
- Hủy án cựu hiệu trưởng Ba Đình, chuyển hồ sơ điều tra lại
- Bóng đá hạng Nhất Quốc gia mở màn mùa giải mới tại Thái Nguyên
Từ chiều tối 14/9 đến hết ngày 16/9, mưa to đến rất to bao trùm Nam đồng bằng Bắc Bộ, phía Nam Phú Thọ, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa và Nghệ An, lượng mưa phổ biến 150-350mm, có nơi trên 500mm. Riêng Hà Nội được dự báo và ghi nhận mưa 100-250mm trong hai ngày, trong khi Cục Cứu hộ – Cứu nạn phối hợp Zalo Việt Nam gửi cảnh báo thiên tai tới 18,7 triệu thuê bao.
Đợt mưa hình thành khi dải hội tụ nhiệt đới gặp gió đông trên cao và hoàn lưu suy yếu của một áp thấp nhiệt đới vừa tan trên Biển Đông. Trước khi dịch lên phía Bắc, hoàn lưu này từng gây ngập lụt tại Quảng Trị và Huế, làm hàng trăm nhà dân bị ảnh hưởng và một số tuyến giao thông chia cắt.
Khi vùng hoàn lưu tiếp tục di chuyển, tâm mưa chuyển dần lên Bắc Bộ, khiến dải Nam đồng bằng Bắc Bộ đến Nghệ An trở thành khu vực chịu tác động mạnh trong ba ngày 14-16/9. Cùng một hình thái thời tiết vì thế lần lượt gây mưa lớn tại những khu vực cách nhau hàng trăm km chỉ trong thời gian ngắn.
Điều đáng ngại là nhiều nơi ở miền Trung vẫn còn nền đất bão hòa nước sau đợt mưa trước. Khi mưa mới tiếp tục trút xuống, sườn dốc dễ phát sinh sạt lở, các sông suối nhỏ có nguy cơ xuất hiện lũ quét; Thanh Hóa và Nghệ An được xếp cấp độ rủi ro thiên tai mức 2, trong khi các tỉnh Bắc Bộ ở mức 1.
Khi lượng mưa vượt khỏi dự báo
Khoảng cách giữa những con số dự báo và thực tế thay đổi nhanh chỉ trong một ngày. Sáng 14/9, ngưỡng mưa cục bộ được cảnh báo trên 450mm, nhưng đến tối cùng ngày đã được nâng lên trên 500mm; một thông tin khác ghi nhận khu vực từ Nghệ An đến Bắc Quảng Trị có nơi vượt 600mm.
Sự thay đổi ấy cho thấy mưa dông cực đoan sau áp thấp nhiệt đới khó xác định chính xác về cường độ và phạm vi. Lượng ẩm tích tụ có thể trút xuống trong thời gian ngắn tại một khu vực hẹp, khiến những điểm thấp trũng hoặc ngầm tràn nhanh chóng trở thành nơi nguy hiểm.
Đến tối 14/9, mực nước nhiều sông ở Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An vẫn dưới báo động 1, nhưng thiệt hại đã xuất hiện. Một số cầu tràn tại các xã miền núi Nghệ An ngập gần 1m, gây chia cắt cục bộ; toàn khu vực miền Trung – Bắc Bộ ghi nhận gần 1.000ha lúa, hoa màu bị thiệt hại và 9 nhà dân hư hỏng.
Những gì xảy ra cho thấy nguy hiểm không chỉ nằm ở thời điểm các sông lớn vượt báo động. Một trận mưa dồn dập cũng có thể làm nước dâng nhanh tại điểm trũng, ngầm tràn và những khu vực mà cảnh báo trong thời gian ngắn khó bao phủ hết.
Khi mưa vẫn còn tiếp diễn đến hết ngày 16/9, những con số trên sông chưa phải là thước đo duy nhất của rủi ro. Ở những nơi nước đang dồn xuống từng giờ, khoảng thời gian từ lúc cảnh báo được phát đi đến khi người dân phải rời khỏi vùng nguy hiểm có thể rất ngắn.
Phạm Mai (tổng hợp)
