Sau gần 40 năm đứng đầu nhà nước Iran, cái chết của ông Ali Khamenei đã để lại một khoảng trống lớn và đặt ra câu hỏi về người kế nhiệm.
Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei: Người định hình vận mệnh quốc gia
Ông Ali Khamenei không chỉ là một chính trị gia mà còn là một biểu tượng tôn giáo có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống người dân Iran. Với tư cách là người đứng đầu hệ thống, ông giám sát mọi chính sách chung và giữ quyền bổ nhiệm các vị trí quan trọng nhất trong bộ máy nhà nước. Quyền lực của ông len lỏi vào từng quyết định từ kinh tế đến văn hóa xã hội thông qua các hội đồng giám sát.
Cơ chế lựa chọn lãnh tụ tối cao thông qua Hội đồng Chuyên gia gồm 86 giáo sĩ cho thấy tính chất đặc thù của chính quyền Iran. Tuy nhiên, quyền lực thực tế của ông Khamenei lớn đến mức ông có thể tác động ngược lại quy trình bầu cử các thành viên hội đồng này. Điều này tạo ra một vòng lặp quyền lực khép kín, nơi tiếng nói của lãnh tụ tối cao trở thành mệnh lệnh không thể chối từ.
Dưới thời ông, vai trò của tổng thống thường bị lu mờ bởi các quyết định từ văn phòng lãnh tụ. Dù là người thực hiện các chính sách kinh tế và hành chính, nhưng tổng thống không có quyền kiểm soát quân đội hay các cơ quan tình báo. Mọi bước đi quan trọng của chính phủ đều phải nằm trong tầm kiểm soát của ông Khamenei và đội ngũ cố vấn thân cận của ông.
Những ứng viên tiềm năng thay thế vị trí của ông Khamenei
Sự ra đi đột ngột của ông Khamenei khiến danh sách những người kế nhiệm trở thành tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế. Trước đây, nhiều người kỳ vọng vào những nhân vật có tư tưởng gần gũi với ông, nhưng những biến cố liên tục đã khiến danh sách này thay đổi. Việc con trai ông, Mojtaba, được nhắc đến cho thấy khả năng duy trì dòng tộc trong quyền lực vẫn là một phương án được xem xét.
Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích cho rằng lực lượng quân đội, đặc biệt là Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, sẽ đóng vai trò quyết định trong việc chọn người mới. Những nhân vật có quan điểm cứng rắn đối với phương Tây có xu hướng nhận được sự ủng hộ lớn hơn trong bối cảnh hiện nay. Sự ổn định của đất nước sẽ phụ thuộc vào việc các phe phái có thể sớm đạt được sự đồng thuận về một nhà lãnh đạo mới hay không.
Phát ngôn của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc biết rõ ai sẽ là người lãnh đạo tiếp theo của Iran càng làm tăng thêm sự kịch tính. Dù Tehran chưa đưa ra thông báo chính thức, nhưng tiến trình chọn lựa trong Hội đồng Chuyên gia chắc chắn đang diễn ra dưới áp lực cực lớn. Tương lai của Iran sẽ được định hình bởi người có đủ khả năng duy trì di sản và hệ thống mà ông Khamenei đã xây dựng.
Theo: Báo Thanh Niên
