TP HCM, cuối tháng 12/2025, làn ưu tiên xe đạp đầu tiên trên đại lộ Mai Chí Thọ chính thức đưa vào khai thác với kỳ vọng thúc đẩy giao thông xanh. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn vận hành, tình trạng xe máy lấn chiếm khiến mô hình sớm bộc lộ nhiều thách thức về tổ chức giao thông và an toàn.
- Ba thanh thiếu niên bị thương sau va chạm giữa xe máy và ôtô khách ở Quảng Trị
- Con người phát sáng khi còn sống: Khoa học lý giải hiện tượng “tắt dần” sau khi chết
- Hoàng Thị Hồng Thái bị bắt, khởi tố theo Điều 117, cáo buộc tuyên truyền chống Nhà nước.
Làn ưu tiên sớm bị xe máy “áp đảo”
Làn ưu tiên xe đạp trên đại lộ Mai Chí Thọ dài gần 6 km, rộng 1,5–2 m, cho phép xe đạp di chuyển với tốc độ tối đa 20 km/h. Đây là mô hình thí điểm đầu tiên của TP HCM nhằm khuyến khích phương tiện thân thiện môi trường và kết nối với xe buýt, metro.
Tuy nhiên, ngay trong tuần đầu vận hành, làn xe đạp thường xuyên bị xe máy tràn vào, đặc biệt tại các đoạn qua cầu, nút giao và khung giờ cao điểm. Do chưa tách biệt hoàn toàn, nhiều vị trí chỉ được phân định bằng vạch sơn, khiến xe máy dễ dàng lấn làn khi mặt đường thu hẹp, làm giảm đáng kể hiệu quả của làn ưu tiên và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Theo TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM, đây là hệ quả của đặc thù giao thông đô thị, nơi xe máy chiếm tỷ lệ áp đảo, trong khi vỉa hè và lòng đường đều chịu áp lực lớn. Thói quen lấn làn, leo vỉa hè khi ùn tắc càng khiến làn xe đạp khó phát huy đúng vai trò.
Tranh luận về tính khả thi của mô hình
Dưới góc độ khai thác hạ tầng, ông Nguyễn Nhựt Quang, giám đốc một công ty công nghệ giao thông, cho rằng việc dành 1,5–2 m lòng đường cho xe đạp tại TP HCM đặt ra nhiều băn khoăn. Với xe máy chiếm khoảng 80–85% số chuyến đi mỗi ngày, việc thu hẹp không gian cho dòng phương tiện chính có thể khiến các làn còn lại quá tải và gia tăng nguy cơ ùn tắc.
Theo ông Quang, không thể áp dụng một mô hình chung cho mọi đô thị. Ở những nơi xe đạp chiếm tỷ trọng lớn như Hà Lan hay Đan Mạch, làn riêng phát huy hiệu quả rõ rệt. Ngược lại, tại nhiều đô thị châu Á, xe đạp thường đi chung với người đi bộ trên vỉa hè rộng, trong công viên hoặc khu dân cư, thay vì ưu tiên lấy lòng đường vốn đang chịu áp lực lớn từ xe cơ giới.
Ông cũng cho rằng trong bối cảnh vỉa hè TP HCM bị lấn chiếm phổ biến, việc trả lại đúng chức năng vỉa hè có thể là giải pháp thực tế hơn để khuyến khích người dân sử dụng xe đạp.
Góc nhìn dài hạn và hướng điều chỉnh
Ở chiều ngược lại, ông Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô hành khách du lịch TP HCM, cho rằng làn xe đạp cần được nhìn nhận trong chiến lược dài hạn. Nhiều đô thị trên thế giới xem xe đạp là giải pháp bảo vệ môi trường, rèn luyện sức khỏe và kết nối chặng ngắn với giao thông công cộng, nên hiệu quả không thể đánh giá chỉ sau thời gian ngắn.
Theo các cơ quan chức năng, làn xe đạp trên đại lộ Mai Chí Thọ mới ở giai đoạn thí điểm, cần tiếp tục theo dõi và điều chỉnh. Lực lượng CSGT đã tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở và xử phạt các trường hợp xe máy đi vào làn cấm, đồng thời nghiên cứu bổ sung biển báo, camera và dải phân cách mềm tại các điểm xung đột.
Các chuyên gia cho rằng thí điểm không đồng nghĩa giữ nguyên hiện trạng. Việc rà soát tổ chức giao thông, xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm vỉa hè và ưu tiên triển khai làn xe đạp tại các khu đô thị mới, nơi hạ tầng thuận lợi hơn, sẽ quyết định khả năng nhân rộng mô hình trong thời gian tới.
Theo: VnExpress
