Quý III/2026, Việt Nam có khoảng 1,6 triệu thanh niên 15-24 tuổi không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo, chiếm 11,2% tổng số thanh niên, tăng hơn 195.000 người so với quý trước.
- Tài xế taxi kịp thời ngăn bé gái 14 tuổi đi xa gặp người quen qua mạng
- Thanh niên trình báo sai về giao dịch tiền bị xử phạt hành chính
- Cơ phó Flydubai bị điều tra sau chuyến bay gặp sự cố
Theo dữ liệu lao động, việc làm quý 3/2026 do Cục Thống kê, Bộ Tài chính công bố, nhóm thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo (NEET) đang tăng về số lượng.
Theo Cục Thống kê, quý III thường là giai đoạn tỷ lệ thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo tăng, do đây là thời điểm nhiều thanh niên vừa tốt nghiệp đại học, cao đẳng hoặc trung cấp và đang chuyển từ môi trường giáo dục sang thị trường lao động.
Bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Quyền Trưởng Ban Thống kê Dân số và Lao động, Cục Thống kê, Bộ Tài chính, cho biết tỷ lệ thanh niên NEET của Việt Nam hiện chưa ở mức đáng lo ngại so với mặt bằng chung thế giới. Báo cáo Xu hướng thị trường lao động thế giới năm 2026 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho thấy tỷ lệ NEET năm 2025 của thế giới là 20%, ASEAN là 16,2%, Thái Lan 12,8% và Ấn Độ 24,2%.
Khoảng thời gian chuyển tiếp có thể trở thành lãng phí
Theo bà Mai, việc một bộ phận thanh niên tạm thời không học tập hoặc làm việc là thực tế thường gặp trong quá trình chuyển tiếp. Sau khi tốt nghiệp, họ có thể cần thời gian tìm việc phù hợp hoặc tạm dừng vì lý do cá nhân, sức khỏe, gia đình hay định hướng lại nghề nghiệp.
Tuy nhiên, nếu kéo dài, nhóm thanh niên này có thể làm lãng phí nguồn nhân lực trẻ, giảm hiệu quả sử dụng lao động và tạo thêm áp lực cho hệ thống an sinh trong dài hạn. Cục Thống kê cho rằng tỷ lệ NEET vẫn có thể giảm nếu định hướng nghề nghiệp, phân luồng giáo dục và kết nối thanh niên với thị trường lao động được thực hiện hiệu quả hơn.
Các giải pháp được đặt ra gồm phối hợp giữa cơ sở giáo dục, đào tạo nghề, tư vấn hướng nghiệp và chính sách hỗ trợ việc làm. Thanh niên cần được trang bị kiến thức, kỹ năng nền tảng, kỹ năng nghề phù hợp nhu cầu thị trường và thông tin để lựa chọn hướng đi phù hợp. Với dạy nghề và việc làm, cần tăng kết nối cung – cầu lao động, khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng thanh niên và tạo thêm cơ hội việc làm.
Từ hướng nghiệp sớm đến việc làm có chất lượng
Bà Nguyễn Thị Hoàng Nguyên, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin, phân tích dự báo chiến lược và Dịch vụ công, Bộ Nội vụ, cho rằng quá trình chuyển tiếp từ trường học sang thị trường lao động cần được hỗ trợ từ sớm.
Theo bà Nguyên, cần đẩy mạnh tư vấn hướng nghiệp, phát triển các mô hình đào tạo kép và tăng liên kết giữa doanh nghiệp với nhà trường. Các trung tâm dịch vụ việc làm có thể cung cấp thông tin, cơ hội tuyển dụng và các khóa đào tạo ngắn hạn cho nhóm thanh niên NEET. Cùng với đó, cần quan tâm bảo đảm quyền lợi của người lao động trẻ, trong đó có việc thích ứng chính sách an sinh và bảo vệ người lao động với các hình thức việc làm mới.
Ông Felix Weidenkaff, Chuyên gia Chính sách Việc làm và Thị trường Lao động, Văn phòng ILO tại Việt Nam, nhấn mạnh việc chủ động chuẩn bị cho nhu cầu kỹ năng tương lai, đầu tư cho việc làm năng suất và nâng cao hiệu quả quản trị thị trường lao động. Theo ông, dù không thể dự đoán chính xác tương lai việc làm, có thể định hình tương lai đó dựa trên các tiêu chuẩn lao động cơ bản và nguyên tắc về việc làm thỏa đáng.
Các định hướng được đề cập gồm thúc đẩy việc làm có năng suất và chất lượng, tăng liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, phát triển kỹ năng phù hợp nhu cầu thị trường và tăng cường đào tạo tại doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động hiệu quả, mở rộng học tập suốt đời, phát triển kỹ năng số, kỹ năng xanh và kỹ năng công nghệ cao; tăng đào tạo tại doanh nghiệp để người lao động thích ứng với nhu cầu thay đổi.
Trong bối cảnh thị trường lao động biến động, chuyên gia ILO cũng đề cập yêu cầu bảo đảm cơ hội bình đẳng, bảo vệ người lao động trong các hình thức việc làm mới, tăng cường đối thoại xã hội và hỗ trợ thanh niên chuyển tiếp thuận lợi từ trường học sang thị trường lao động.
Trường Anh (tổng hợp)
