Cơ quan chức năng phải phát cảnh báo công khai sau vụ sạt lở tại Lai Châu tháng 7/2026 vì nhiều người vẫn đứng quay phim hiện trường, đặt ra câu hỏi về ranh giới đạo đức khi làm content từ thảm họa.
- Thương binh nghèo ở Thanh Hóa nuôi bảy con gái học đại học
- Hàng nghìn người Nghệ An hiến máu tình nguyện, buổi sáng tiếp nhận 580 đơn vị máu
- Thêm hai công nhân tử vong sau tai nạn tại trang trại lợn Thanh Hóa
Đây không phải lần đầu tiên điều này xảy ra. Đêm 12/9/2023, trong khi lực lượng cứu nạn chạy đua với thời gian tại vụ cháy chung cư mini phố Khương Hạ (Hà Nội) khiến 56 người thiệt mạng, hàng loạt video từ hiện trường đã lan truyền trên mạng xã hội chỉ vài phút sau. Tháng 9/2024, sau sập cầu Phong Châu (Phú Thọ), hình ảnh hiện trường nhanh chóng phủ kín không gian mạng — nhiều video được cắt dựng, gắn nhạc, đặt tiêu đề giật gân để thu hút lượt xem.
Đằng sau hiện tượng này là cơ chế hoạt động của các nền tảng như TikTok, Facebook Reels hay YouTube Shorts: thuật toán ưu tiên những nội dung khiến người dùng dừng lại lâu hơn, bình luận và chia sẻ nhiều hơn, không phân biệt đâu là bi kịch, đâu là giải trí. Lượt xem cao đồng nghĩa với người theo dõi, doanh thu quảng cáo và hợp đồng thương mại. Từ đó hình thành một hệ thống phần thưởng vô hình cho những hình ảnh gây sốc.
khi phát hiện khu vực có nguy cơ sạt lở. (Ảnh minh họa: NAM)
TS xã hội học Đào Thu Hương nhận định, khi mọi biến cố được đánh giá trước hết bằng khả năng tạo lượt xem, nỗi đau của người khác rất dễ trở thành nguyên liệu để sản xuất nội dung. “Theo thời gian, giới hạn đạo đức dần bị đẩy lùi, điều từng bị coi là phản cảm lại trở thành bình thường nếu nó đủ khả năng tạo tương tác. Một bộ phận công chúng cũng dần quen với việc tiêu thụ nỗi đau của người khác như một loại nội dung trên bảng tin mỗi ngày”, bà phân tích.
Hệ lụy không chỉ dừng lại trên không gian mạng. Sau vụ lật xe khách trên cao tốc khiến bốn người tử vong, người dân địa phương phải lên tiếng mong các streamer ngừng kéo đến quay phim làm content, bởi mỗi ngày nhìn dòng người hiếu kỳ xuất hiện, ký ức về vụ tai nạn lại bị khơi dậy với những gia đình có người thân đã mất.
Luật sư Nguyễn Linh (Đoàn Luật sư Hà Nội) nhìn nhận quyền ghi hình không đồng nghĩa với quyền khai thác nỗi đau của người khác để câu kéo tương tác. “Báo chí chuyên nghiệp từ lâu đã đặt ra những chuẩn mực rất rõ về việc sử dụng hình ảnh nạn nhân, thi thể hay người đang trong trạng thái đau thương. Những giới hạn ấy tồn tại để bảo vệ phẩm giá con người. Không gian mạng cũng cần những giới hạn tương tự”, ông nói.
Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai khuyến cáo người dân khi phát hiện sạt lở cần lập tức rời khỏi khu vực nguy hiểm, tuyệt đối không dừng lại để quay phim, chụp ảnh; báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc lực lượng chức năng khi phát hiện điểm sạt lở mới hoặc vết nứt lớn và không vượt qua khu vực đã bị phong tỏa dưới bất kỳ hình thức nào.
Nguyễn Quế (tổng hợp)
