Khi một bài văn hoàn chỉnh không còn đồng nghĩa với việc đã học

Khi AI ngày càng được sử dụng trong học tập, một số phụ huynh tại TP HCM chuyển từ việc kiểm soát bài vở sang hướng dẫn con tự học, tư duy và sử dụng công nghệ đúng cách.

Không thể chỉ nhìn vào sản phẩm cuối cùng

Một phụ huynh tại TP HCM từng bất ngờ khi con trai học lớp 11 hoàn thành bài văn dài 4 trang trong khoảng 15 phút nhờ ChatGPT. Từ đó, gia đình đặt vấn đề không chỉ ở số lượng bài con hoàn thành mà còn ở việc các em có thực sự hiểu, suy nghĩ và làm chủ kiến thức hay không.

AI hiện có thể hỗ trợ viết văn, giải toán, làm bài trình chiếu hoặc tạo mã lập trình trong thời gian ngắn. Vì vậy, việc đánh giá năng lực học sinh chỉ qua điểm số hoặc một sản phẩm hoàn chỉnh có thể không phản ánh đầy đủ quá trình học tập.

Trước đây, nhiều phụ huynh thường theo dõi việc học qua những dấu hiệu như làm đủ bài, nộp đúng hạn, đạt điểm cao hoặc ít bị giáo viên nhắc nhở. Tuy nhiên, khi AI có thể tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh nhanh chóng, những tiêu chí này không còn đủ để đánh giá việc học của học sinh.

Thay vì chỉ hỏi con được bao nhiêu điểm, cha mẹ có thể quan tâm con tự làm đến đâu, AI hỗ trợ ở phần nào và thông tin do công cụ cung cấp có được kiểm tra hay không. Cách tiếp cận này giúp học sinh hiểu rằng AI có thể hỗ trợ quá trình học, nhưng không thể thay thế việc tự suy nghĩ và tiếp thu kiến thức.

Cách đặt yêu cầu với AI cũng ảnh hưởng đến quá trình học. Với một bài khó, cha mẹ có thể khuyến khích con tự đọc, suy nghĩ và thử giải trước. Khi cần công cụ hỗ trợ, học sinh có thể yêu cầu AI gợi ý hướng làm hoặc chỉ ra lỗi sai, thay vì để công cụ thực hiện toàn bộ bài.

Một phụ huynh có con học lớp 8 tại TP HCM cho biết gia đình hiện không dành quá nhiều thời gian buổi tối để học và làm bài. Sau giờ học ở trường, con có thời gian nghỉ ngơi, học đàn, học nhảy và rèn luyện kỹ năng sống.

Theo phụ huynh này, khi AI có thể hỗ trợ nhiều công việc, học sinh không nhất thiết phải ghi nhớ quá nhiều kiến thức như trước. Kinh nghiệm của chị trong công việc cũng cho thấy khả năng tiếp cận công nghệ mới và thích ứng với thay đổi ngày càng quan trọng.

Tuy nhiên, giảm yêu cầu ghi nhớ không đồng nghĩa với giảm việc học. AI có thể tìm kiếm, giải thích, tính toán và tạo sản phẩm, nhưng nền tảng kiến thức, khả năng suy luận và năng lực phán đoán vẫn cần được người học tự xây dựng.

Vì vậy, vai trò của cha mẹ cũng cần thay đổi từ người giám sát bài vở sang người hướng dẫn phương pháp học. Phụ huynh không nhất thiết phải trở thành chuyên gia công nghệ, nhưng cần giúp con hiểu AI là công cụ hỗ trợ chứ không phải người làm thay.

Một bài làm chưa hoàn hảo nhưng được tạo nên từ suy nghĩ của học sinh có thể có giá trị giáo dục lớn hơn một sản phẩm hoàn chỉnh mà các em không hiểu. Việc tự phát hiện và sửa lỗi cũng có thể giúp học sinh học được nhiều hơn so với việc nhận ngay một đáp án từ AI.

Hoàng Hà (tổng hợp)