Tám doanh nhân sở hữu khối tài sản hàng tỷ USD của Việt Nam, đứng đầu là ông Phạm Nhật Vượng, đã dựng nên những tập đoàn tư nhân lớn trải dài từ bất động sản, hàng không, thép đến tiêu dùng và ngân hàng, dù chặng đường vươn ra thế giới vẫn còn nhiều thử thách.
- Ngư dân Nguyễn Mạnh Cường trở về nhà sau gần 8 giờ mất tích
- Giáo sư 93 tuổi chia sẻ 3 nguyên tắc duy trì sức khỏe, năng lượng
- Rối loạn lo âu vì sợ “tụt hậu”: Càng làm càng kiệt sức
Theo số liệu tính đến ngày 11/10/2026, ông Phạm Nhật Vượng có tài sản 35,2 tỷ USD, đứng thứ 66 thế giới và là người giàu nhất Việt Nam. Nhóm tám người gồm ông Vượng, bà Nguyễn Thị Phương Thảo, bà Phạm Thu Hương, bà Phạm Thúy Hằng, ông Trần Đình Long, ông Hồ Hùng Anh, ông Ngô Chí Dũng và ông Nguyễn Đăng Quang.
Từ tham vọng ban đầu đến bài toán cạnh tranh toàn cầu
Năm 2014, ông Phạm Nhật Vượng chia sẻ mong muốn các con phố ở Hà Nội và TP.HCM sầm uất như Hồng Kông (Trung Quốc) hay Singapore, đồng thời muốn để lại giá trị cho thế hệ sau. Trong hơn một thập kỷ qua, Vingroup và Vinhomes đã phát triển các khu đô thị như Vinhomes Riverside, Ocean Park, Smart City, Grand Park, nơi nhà ở gắn liền với tiện ích, thương mại và dịch vụ.
Không dừng ở bất động sản, ông Vượng bước sang lĩnh vực sản xuất ô tô. Tại lễ khởi công tổ hợp VinFast ở Hải Phòng năm 2017, ông nêu mục tiêu đưa thương hiệu xe Việt ra thị trường quốc tế, và hãng sau đó chuyển sang ô tô điện, mở rộng hoạt động ở nước ngoài, đầu tư cơ sở sản xuất tại Ấn Độ, Indonesia.
Với bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Vietjet khởi đầu từ mục tiêu đưa cơ hội đi máy bay đến hàng triệu người chưa từng bay. Hãng khai thác thương mại từ năm 2011, mở rộng mạng đường bay trong nước và quốc tế, phát triển đội tàu bay và góp phần đưa hàng không giá rẻ thành một phần quan trọng của thị trường vận tải hàng không Việt Nam.
Ở lĩnh vực công nghiệp nặng, Chủ tịch Hòa Phát Trần Đình Long từng khẳng định: “Hòa Phát sẽ làm những việc người khác không làm được”. Tập đoàn kiên trì đầu tư vào ngành thép, xây dựng các khu liên hợp sản xuất quy mô lớn tại Dung Quất và dẫn đầu thị trường thép xây dựng trong nước, nay còn chuẩn bị sản xuất thép đường ray cho các dự án đường sắt lớn, hướng tới phân khúc có yêu cầu kỹ thuật và giá trị gia tăng cao hơn.
Trong lĩnh vực tiêu dùng, ông Nguyễn Đăng Quang từng đặt tham vọng để mỗi gia đình Việt Nam có ít nhất một sản phẩm Masan trong căn bếp. Nhờ các thương hiệu thực phẩm, gia vị và hệ thống bán lẻ, Masan hiện diện rộng khắp trong đời sống, từ sản phẩm thiết yếu lớn dần thành hệ sinh thái tiêu dùng quy mô lớn.
Về tài chính, ông Hồ Hùng Anh và ông Ngô Chí Dũng lần lượt xây dựng Techcombank và VPBank thành những ngân hàng tư nhân có quy mô đáng kể. Hai nhà băng giữ vai trò quan trọng trong việc cung ứng vốn và dịch vụ tài chính cho nền kinh tế.
Bên cạnh ông Vượng, bà Phạm Thu Hương, vợ ông Vượng, có tài sản 4 tỷ USD, xếp thứ 1.067 thế giới, còn bà Phạm Thúy Hằng, em vợ ông Vượng, sở hữu 2,8 tỷ USD. Đến cuối tháng 6/2026, tổng tài sản của Vingroup đạt hơn 1,3 triệu tỷ đồng, Techcombank gần 1,3 triệu tỷ đồng và Hòa Phát gần 279.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, thành công ở thị trường trong nước chưa đồng nghĩa với năng lực cạnh tranh toàn cầu. Xét về doanh thu, công nghệ, năng suất, thương hiệu quốc tế và vị trí trong chuỗi giá trị, phần lớn tập đoàn tư nhân Việt Nam vẫn còn khoảng cách đáng kể so với các tập đoàn hàng đầu châu Á và thế giới.
VinFast đang bước vào cuộc đua xe điện khốc liệt, nơi các hãng Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc và châu Âu có lợi thế về quy mô, công nghệ, chuỗi cung ứng và kinh nghiệm sản xuất, trong khi bài toán hiệu quả kinh doanh vẫn còn đó. Hòa Phát đã có vị thế lớn trong nước và mở rộng xuất khẩu, nhưng muốn thành trung tâm thép có ảnh hưởng toàn cầu thì cần nâng cao năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm và khả năng tham gia các chuỗi cung ứng giá trị cao.
Ở mảng công nghệ, FPT đã đi từ gia công phần mềm sang dịch vụ công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và những hoạt động đầu tiên về bán dẫn. Dù vậy, doanh nghiệp Việt Nam chưa có vị trí tương xứng ở các khâu cốt lõi như thiết kế chip tiên tiến, sản xuất bán dẫn quy mô lớn hay phát triển nền tảng AI hàng đầu.
Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội của thập kỷ tới, khi AI, điện toán đám mây, bán dẫn, vật liệu tiên tiến, năng lượng xanh và robot đang định hình lại nền kinh tế thế giới. Những lĩnh vực này đòi hỏi vốn lớn, nhân lực chất lượng cao, năng lực nghiên cứu dài hạn và hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ, nên lợi thế thuộc về các tập đoàn đã tích lũy được nguồn lực.
Vingroup đang mở rộng sang công nghiệp, năng lượng, pin và công nghệ robot. Các ngân hàng tư nhân đẩy mạnh số hóa và phát triển dịch vụ tài chính dựa trên dữ liệu, còn Masan có thể ứng dụng công nghệ để tối ưu chuỗi cung ứng và bán lẻ.
Dẫu vậy, vốn lớn và tham vọng chưa bảo đảm thành công. Doanh nghiệp cần chọn đúng lĩnh vực có lợi thế, đầu tư có kỷ luật, xây dựng đội ngũ nghiên cứu, giữ vững dòng tiền và kiên trì theo đuổi hiệu quả dài hạn, đồng thời việc lấn sang ngành mới phải dựa trên năng lực thực chất thay vì chạy theo xu hướng đang thu hút sự chú ý.
Nhà nước cũng giữ vai trò quan trọng thông qua chính sách phát triển khoa học công nghệ, đào tạo nhân lực, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng hạ tầng và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng. Những chính sách này giúp doanh nghiệp giảm chi phí và tăng khả năng đổi mới sáng tạo, còn việc nguồn lực tư nhân kết hợp hiệu quả với chính sách công sẽ quyết định khả năng hình thành các tập đoàn đủ sức vươn ra thế giới.
Kinh nghiệm của Hàn Quốc cho thấy các tập đoàn lớn có thể là đầu tàu công nghiệp hóa, song đóng góp của họ chỉ bền vững khi đi cùng năng suất, xuất khẩu, đổi mới công nghệ và sự lớn mạnh của mạng lưới doanh nghiệp phụ trợ trong nước. Với Việt Nam, điều đáng kỳ vọng không chỉ là có thêm tỷ phú USD hay những tập đoàn vốn hóa lớn, mà là sản phẩm công nghệ do người Việt làm chủ, giá trị gia tăng trong nước cao hơn, việc làm chất lượng cao và sự tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Vì vậy, điều đáng đo đếm không phải là tài sản của người sáng lập, mà là sức cạnh tranh quốc tế của doanh nghiệp cùng những giá trị lâu dài họ mang lại cho xã hội. Việc cần làm tiếp theo là chuyển nguồn lực đã tích lũy thành năng lực công nghệ, đưa tham vọng thành sản phẩm có thể cạnh tranh trên thị trường toàn cầu và để thành công của một số tập đoàn lan tỏa thành sự thịnh vượng cho đông đảo người dân.
Nguyễn Quế (tổng hợp)
