Hình phạt trục xuất được áp dụng với người nước ngoài ra sao?

Khánh Hòa – TAND Khu vực 2 – Khánh Hòa tuyên phạt Nikitina Iuliia 30 triệu đồng và trục xuất vĩnh viễn khỏi Việt Nam sau khi bị kết án về tội Gây rối trật tự công cộng.

Từ tháng 1 đến tháng 6/2025, Nikitina Iuliia, 35 tuổi, quốc tịch Nga, nhiều lần thực hiện các hành vi nguy hiểm, phản cảm khi điều khiển xe mô tô trên các tuyến đường công cộng thuộc xã Cam Lâm và Nam Cam Ranh. Các hành vi được quay, biên tập rồi đăng công khai trên mạng xã hội, gây ảnh hưởng đến trật tự công cộng và hình ảnh giao thông tại địa phương.

Trình tự thi hành hình phạt trục xuất đối với người nước ngoài

Cuối tháng 7/2026, TAND Khu vực 2 – Khánh Hòa mở phiên tòa sơ thẩm, tuyên phạt Nikitina Iuliia 30 triệu đồng và trục xuất vĩnh viễn khỏi Việt Nam. Đến ngày 15/9, cơ quan chức năng đã thi hành quyết định trục xuất. Vụ việc đặt ra vấn đề về căn cứ pháp lý và trình tự áp dụng hình phạt trục xuất đối với người nước ngoài phạm tội tại Việt Nam.

Theo Điều 37 Bộ luật Hình sự 2015, trục xuất là hình phạt buộc người nước ngoài bị kết án phải rời khỏi lãnh thổ Việt Nam. Tùy tính chất vụ án và các điều kiện cụ thể, Tòa án có thể áp dụng trục xuất với tư cách hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung.

Quy định này cho thấy trục xuất không chỉ là một biện pháp liên quan đến quản lý xuất nhập cảnh mà còn được xác định là một hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam. Việc lựa chọn và tuyên hình phạt thuộc thẩm quyền của Tòa án căn cứ vào vụ án và quy định pháp luật.

Về thi hành án, Điều 116 Luật Thi hành án hình sự 2025 quy định Tòa án đã xét xử sơ thẩm phải ra quyết định thi hành án nếu trục xuất là hình phạt chính hoặc là hình phạt bổ sung trong trường hợp hình phạt chính là phạt tiền. Quyết định phải thể hiện các thông tin cần thiết về người chấp hành án, loại hình phạt và cơ quan có trách nhiệm tổ chức thi hành.

Sau đó, quyết định được chuyển đến Cơ quan Thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh và Viện kiểm sát cùng cấp. Cơ quan thi hành án hình sự có trách nhiệm tống đạt quyết định cho người phải chấp hành án, đồng thời thông báo cho Bộ Ngoại giao, cơ quan đại diện ngoại giao hoặc lãnh sự của nước người đó mang quốc tịch, tổ chức quốc tế nơi người đó làm việc hoặc cơ quan, tổ chức đã bảo lãnh người này vào Việt Nam.

Cuối tháng 7/2026, TAND Khu vực 2 – Khánh Hòa mở phiên tòa sơ thẩm, tuyên phạt Nikitina Iuliia 30 triệu đồng và trục xuất vĩnh viễn khỏi Việt Nam. Đến ngày 15/9, cơ quan chức năng đã thi hành quyết định trục xuất. Nếu người bị trục xuất bỏ trốn, tự ý rời nơi lưu trú, không có nơi thường trú, tạm trú hoặc thuộc các trường hợp khác theo quy định, cơ quan thi hành án hình sự có thể đưa người này vào cơ sở lưu trú thuộc Công an cấp tỉnh hoặc Bộ Công an.

Khi đến thời hạn phải rời Việt Nam, cơ quan thi hành án hình sự phối hợp với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh có thẩm quyền kiểm tra căn cước, áp giải người chấp hành án đến địa điểm xuất cảnh và buộc rời khỏi lãnh thổ Việt Nam. Người bị trục xuất được mang theo tài sản hợp pháp của mình khi xuất cảnh.

Sau khi hoàn tất việc thi hành án, trong thời hạn 5 ngày làm việc, cơ quan thi hành án hình sự phải thông báo kết quả cho Tòa án đã ra quyết định thi hành án và Viện kiểm sát có thẩm quyền.

Pháp luật cũng quy định việc kéo dài thời hạn buộc rời Việt Nam chỉ được xem xét trong 3 trường hợp đặc biệt. Đó là khi người phải thi hành án đang ốm nặng, cấp cứu và không thể đi lại; phải chấp hành bản án khác hoặc thực hiện nghĩa vụ khác theo pháp luật Việt Nam; hoặc có lý do chính đáng khác khiến chưa thể rời lãnh thổ Việt Nam và được Thủ trưởng Cơ quan Thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh xác nhận.

Về chi phí, người chấp hành án phải tự chịu tiền vé máy bay, ô tô, tàu hỏa hoặc tàu biển để rời Việt Nam. Nếu không có khả năng chi trả, cơ quan thi hành án hình sự phối hợp với cơ quan chức năng của Bộ Ngoại giao và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh đề nghị cơ quan đại diện ngoại giao hoặc lãnh sự của nước người đó mang quốc tịch, tổ chức quốc tế nơi người đó làm việc hoặc đơn vị bảo lãnh giải quyết kinh phí.

Trong trường hợp đã yêu cầu nhưng kinh phí chưa được giải quyết mà vì lý do an ninh quốc gia hoặc yêu cầu đối ngoại cần thực hiện việc trục xuất ngay, Thủ trưởng Cơ quan Thi hành án hình sự có thể báo cáo Cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an xem xét việc sử dụng ngân sách nhà nước để chi trả chi phí đưa người đó rời Việt Nam.

Đối với trường hợp Nikitina Iuliia, TAND Khu vực 2 – Khánh Hòa vừa áp dụng đồng thời hình phạt tiền và trục xuất vĩnh viễn khỏi lãnh thổ Việt Nam. Việc tổ chức thi hành quyết định trục xuất thuộc Cơ quan Thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh nơi xét xử sơ thẩm, phối hợp với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh theo quy định.

Nguyễn Quế (tổng hợp)