Nghị định 46 có hiệu lực ngay lập tức nhưng thiếu hướng dẫn chi tiết khiến hơn 1.800 container hàng hóa đang bị “giam chân” tại cảng Cát Lái. Doanh nghiệp và hạ tầng đều chưa kịp đáp ứng quy trình kiểm tra mới, đẩy thời gian thông quan từ vài ngày lên gần cả tháng.
- Siêu dự án điện gió 48.000 tỷ “chốt chủ”: Vingroup chính thức vào cuộc
- Thị trường chứng khoán Việt Nam: VN-Index lấy lại sắc xanh sau đợt bán tháo
- Cháy nhà trọ 8 tầng tại phố Khương Trung lúc rạng sáng
Quy trình mới làm khó doanh nghiệp
Ghi nhận tại Chi cục Hải quan TP.HCM cho thấy, tính đến ngày 4-2, cảng Cát Lái vẫn tồn đọng hơn 1.800 container hàng hóa. Nguyên nhân chính là do Nghị định 46/2026 áp dụng ngay từ ngày ban hành (26-1) nhưng lại thiếu hướng dẫn chi tiết và cơ chế chuyển tiếp.
Điểm thay đổi lớn nhất khiến doanh nghiệp “trở tay không kịp” là quy trình kiểm tra an toàn thực phẩm. Trước đây, quy trình này chỉ có một bước và do các bộ chuyên ngành đảm trách. Hiện nay, quy trình tăng lên ba bước: UBND tỉnh quyết định, đơn vị chỉ định lấy mẫu và sau đó tỉnh mới cấp giấy.
Đặc biệt, quy định mới đã xóa bỏ ưu đãi miễn kiểm tra chuyên ngành cho các doanh nghiệp uy tín và hàng sản xuất nội bộ. Thay vì chỉ kiểm tra xác suất 5% hồ sơ như trước, giờ đây 100% lô hàng đều phải kiểm tra hồ sơ và lấy mẫu,. Theo Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA), để đáp ứng các chỉ tiêu mới, doanh nghiệp có thể mất tới 25 ngày.
Áp lực “kiểm tra kép” và hạ tầng chưa sẵn sàng
Không chỉ vướng về thủ tục, các nhóm hàng động, thực vật đang phải chịu tình trạng “kiểm tra kép” về cả dịch tễ lẫn an toàn thực phẩm. Do chưa có hướng dẫn thống nhất việc dùng chung mẫu kiểm dịch, doanh nghiệp buộc phải lấy mẫu trùng lặp, làm tăng đáng kể chi phí và thời gian.
Ông Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), thừa nhận các cơ quan kiểm tra cũ và mới đang phải hoạt động song song vì chưa rõ quy trình chuyển tiếp. Nhiều đơn vị đã tạm dừng cấp chứng nhận do lúng túng, khiến doanh nghiệp không thể hoàn tất hồ sơ hải quan. Trong khi đó, hệ thống hạ tầng và nhân lực tại các cơ quan kiểm tra địa phương vẫn chưa sẵn sàng để xử lý lượng hàng tồn đọng khổng lồ này.
Lệnh hỏa tốc tháo gỡ “nút thắt”
Trước tình trạng nông sản ách tắc kéo dài tại các cửa khẩu như Chàng Riệc (Tây Ninh) hay cảng Cát Lái, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có công điện hỏa tốc vào đêm 3-2,. Theo đó, yêu cầu các bộ ngành và địa phương phải cho thông quan ngay đối với những lô hàng đã đủ hồ sơ.
Để giảm bớt thiệt hại cho doanh nghiệp, Thủ tướng yêu cầu thực hiện việc lấy mẫu song song hoặc chuyển sang hậu kiểm tại doanh nghiệp thay vì bắt hàng hóa chờ đợi tại cảng,. Hiện tại, Bộ Công Thương đã lập tổ công tác phản ứng nhanh, đồng thời đề nghị các địa phương khẩn trương bố trí nguồn lực để thực hiện việc phân cấp kiểm tra an toàn thực phẩm theo quy định mới.
VLA cũng kiến nghị Chính phủ xem xét tạm ngừng áp dụng Nghị định 46 đến hết tháng 3-2026 để các bên có thời gian chuẩn bị và đánh giá lại tính phù hợp của các quy định.
Theo: VnExpress
