Thay vì kiên trì con đường đối thoại, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra quyết định không kích Iran sau khi các nỗ lực ngoại giao bế tắc cùng áp lực không ngừng từ những đồng minh chiến lược Israel và Arab Saudi tại khu vực Trung Đông.
- Bầu trời Trung Đông đóng cửa khiến hàng nghìn chuyến bay quay đầu
- Israel không kích quy mô lớn vào Iran, Tehran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz
- Thay đổi chế độ tại Iran: Những thách thức lớn sau chiến dịch quân sự chung
Khi bàn đàm phán ngoại giao rơi vào ngõ cụt
Ban đầu, Tổng thống Donald Trump luôn khẳng định ngoại giao là “lựa chọn ưu tiên” nhằm buộc Tehran nhượng bộ về chương trình hạt nhân và tên lửa. Ông đã điều động các nhóm tác chiến tàu sân bay đến khu vực để gây áp lực, đồng thời cử các phái đoàn cấp cao trực tiếp đối thoại. Tuy nhiên, hy vọng về một bước đột phá dần lụi tàn khi các bên không tìm được tiếng nói chung trên bàn nghị sự.
Ngày 26/2, Đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã có cuộc đàm phán tại Geneva, nhưng kết quả mang lại chỉ là sự thất vọng. Giới chức Mỹ tin rằng Tehran đang sử dụng các thủ thuật trì hoãn và “chơi đùa với câu chữ” để duy trì khả năng làm giàu uranium phục vụ mục tiêu chế tạo bom hạt nhân. Sự thiếu thiện chí từ phía Iran đã đẩy lòng kiên nhẫn của ông Trump tới giới hạn cuối cùng.
Đến chiều 27/2, tại Corpus Christi, Texas, ông Trump công khai bày tỏ sự không hài lòng với các nhà đàm phán Iran. Trước đám đông cử tri, Tổng thống Mỹ tiết lộ Washington đang đứng trước một “quyết định rất lớn” và không hề dễ dàng. Sự dịch chuyển từ bàn đàm phán sang phương án quân sự được định hình rõ nét sau khi các nỗ lực đối thoại thất bại hoàn toàn.
Sức ép cộng hưởng từ các đồng minh chiến lược
Một động lực then chốt thúc đẩy quyết định không kích Iran chính là nỗ lực thuyết phục bền bỉ từ Israel và Arab Saudi. Thủ tướng Benjamin Netanyahu từ lâu đã coi Tehran là mối đe dọa sinh tồn và liên tục hối thúc Mỹ hành động quân sự. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Israel và Nhà Trắng đã tạo ra lực đẩy mạnh mẽ khiến ông Trump quyết định từ bỏ chính sách kiềm chế.
Trong khi đó, Arab Saudi dù công khai ủng hộ ngoại giao nhưng Thái tử Mohammed bin Salman đã bí mật thể hiện sự ủng hộ một cuộc tấn công từ phía Mỹ. Riyadh lo ngại Iran sẽ trở nên mạnh mẽ và nguy hiểm hơn nếu không bị ngăn chặn kịp thời, đặc biệt là mối đe dọa đối với hạ tầng dầu mỏ. Những cảnh báo về hệ lụy nếu tiếp tục chần chừ đã củng cố thêm quyết tâm của ông Trump.
Tính toán của Arab Saudi xuất phát từ việc họ coi Tehran là đối thủ lớn nhất tại khu vực và muốn loại bỏ ảnh hưởng của đối phương. Việc Iran đưa ra những lời đe dọa “hủy diệt” lợi ích Mỹ tại Trung Đông càng khiến các đồng minh xích lại gần nhau hơn trong việc ủng hộ giải pháp vũ lực. Sự đồng thuận từ các đối tác quan trọng này đã giúp ông Trump tự tin thực hiện bước ngoặt quân sự.
Bước ngoặt quân sự và canh bạc địa chính trị rủi ro
Sáng 28/2, chiến dịch tập kích quy mô lớn đã chính thức bắt đầu, nhắm thẳng vào năng lực tên lửa và hải quân của Iran. Ngay trong giờ đầu tiên, cuộc tấn công hiệp đồng giữa Mỹ và Israel đã khiến Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao khác tử nạn. Đây là một sự thay đổi mạnh mẽ so với các can thiệp quân sự có quy mô hẹp trước đây của ông Trump.
Từ khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, ông Trump đã gửi thông điệp kêu gọi người dân Iran giành lấy chính quyền, mô tả đây là “cơ hội trăm năm có một” để tìm thấy tự do. Ông khẳng định mục tiêu của chiến dịch là bảo vệ người Mỹ và các đồng minh bằng cách loại bỏ những mối đe dọa cận kề từ Tehran. Tuy nhiên, chiến dịch này cũng đánh dấu một bước đi đầy mạo hiểm trong chính sách đối ngoại.
Hiện tại, Tổng thống Trump đang đối mặt với rủi ro từ canh bạc của chính mình về việc liệu sức mạnh không quân có thể đạt được các mục tiêu chính trị lâu dài hay không. Trong khi tên lửa vẫn đang dội xuống, ông khẳng định chưa có vị tổng thống nào sẵn lòng làm điều tương tự để bảo vệ lợi ích quốc gia. Cục diện Trung Đông đã thực sự bước sang một trang mới đầy biến động.
Theo: Khai Mở
