Tại TP HCM, đại diện Bảo hiểm xã hội thành phố cảnh báo chi phí điều trị ung thư ngày càng tăng khi nhiều loại thuốc đích và thuốc miễn dịch mới có giá lên tới hàng tỷ đồng mỗi liệu trình.
- Lao động nông thôn Nghệ An chuyển hướng làm việc ngay tại quê
- Tai nạn điện ở Thanh Hóa khiến hai vợ chồng cao tuổi tử vong
- Mỹ phát hiện mỏ Vonfram khổng lồ
Tại một hội thảo về phòng chống ung thư diễn ra mới đây, bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội TP HCM, cho biết nhiều phác đồ điều trị hiện có giá từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng. Nguyên nhân đến từ sự xuất hiện của thuốc điều trị đích, thuốc miễn dịch và thuốc sinh học, những liệu pháp tác động chọn lọc lên tế bào ung thư, giúp nâng cao hiệu quả nhưng cũng kéo chi phí lên cao.
Thuốc Trastuzumab (Herceptin) điều trị ung thư vú HER2 dương tính có chi phí khoảng 800-900 triệu đồng mỗi bệnh nhân cho một liệu trình kéo dài một năm, chưa tính xét nghiệm, truyền thuốc và theo dõi. Pembrolizumab (Keytruda), thuốc miễn dịch dùng cho nhiều loại ung thư như phổi, dạ dày, thực quản, cổ tử cung, có giá hơn 60 triệu đồng mỗi lọ; một chu kỳ điều trị cần hai lọ và kéo dài một đến hai năm, tổng chi phí có thể vượt một tỷ đồng.
BHYT hiện thanh toán các thuốc điều trị đích ở mức 30%, 50% hoặc 70% tùy hoạt chất và chỉ định, phần còn lại người bệnh tự chi trả. Một số thuốc chi phí lớn nằm trong danh mục chi trả gồm Bevacizumab, Trastuzumab, Rituximab, Imatinib, Cetuximab, riêng nhóm thuốc điều trị đích chiếm khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi năm trong tổng chi điều trị ung thư của quỹ.
Năm 2025, tổng chi khám chữa bệnh BHYT của TP HCM khoảng 33.000 tỷ đồng, trong đó điều trị ung thư chiếm gần 5.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 17% tổng chi. Sáu tháng đầu năm nay, BHYT đã thanh toán 2.478 tỷ đồng cho hơn 619.000 lượt khám chữa bệnh ung thư.
Tại các bệnh viện lớn, mức chi từ quỹ cũng ở ngưỡng cao: Bệnh viện Chợ Rẫy khoảng 4.500 tỷ đồng mỗi năm, Bệnh viện Ung Bướu TP HCM khoảng 2.000 tỷ đồng, còn Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM và Bệnh viện Quân y 175 gần 2.000 tỷ đồng mỗi nơi.
Dù được BHYT hỗ trợ, gánh nặng tài chính với nhiều gia đình vẫn không nhỏ. Một số thuốc chỉ được thanh toán một phần, buộc người bệnh tự chi thêm khoảng 50-60 triệu đồng mỗi tháng để duy trì điều trị, vượt quá khả năng của không ít gia đình.
Nhiều loại thuốc mới đã được sử dụng ở các nước từ 5 đến 10 năm nhưng chưa được cập nhật vào danh mục BHYT tại Việt Nam. Người có điều kiện tài chính buộc phải tự chi trả nếu muốn dùng thuốc, trong khi không ít bệnh nhân đành bỏ lỡ cơ hội điều trị vì không đủ khả năng.
Số người mắc ung thư tại TP HCM đang tăng nhanh, từ khoảng 337.000 người năm 2024 lên 378.000 người năm 2025, tương đương mức tăng khoảng 12% mỗi năm, trong khi sự phát triển của thuốc sinh học, thuốc miễn dịch và kỹ thuật điều trị mới tiếp tục đẩy chi phí lên cao. Ngoài chi phí thuốc, người bệnh còn cần xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, phẫu thuật, xạ trị và theo dõi lâu dài, khiến tổng chi điều trị ung thư tạo áp lực ngày càng lớn lên quỹ BHYT.
Trong khi đó, mức đóng BHYT phổ biến hiện bằng 4,5% tiền lương cơ sở hoặc tiền lương theo hợp đồng, tối đa 6%. Năm vừa qua, TP HCM đã chi vượt dự toán khám chữa bệnh BHYT hơn 1.000 tỷ đồng.
Theo bà Hằng, giải pháp quan trọng nhất vẫn là phát hiện bệnh sớm thông qua khám sức khỏe và sàng lọc ung thư trong cộng đồng, bởi bệnh được phát hiện ở giai đoạn đầu thì chi phí điều trị thấp hơn và khả năng khỏi bệnh cũng cao hơn. Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh đàm phán giá thuốc, sớm cập nhật danh mục BHYT trên cơ sở đánh giá công nghệ y tế, đồng thời tăng cường kiểm soát việc sử dụng thuốc đúng chỉ định để phòng chống lạm dụng và trục lợi quỹ.
Đại diện Bảo hiểm xã hội TP HCM đề xuất nghiên cứu mở rộng tỷ lệ chi trả với một số thuốc và sản phẩm thiết yếu, tăng nguồn dự phòng cho bệnh hiểm nghèo, hỗ trợ nhóm yếu thế tham gia BHYT. Đồng thời, khuyến khích phát triển các gói bảo hiểm sức khỏe bổ sung để chia sẻ gánh nặng điều trị.
Bà cũng cho rằng cần kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ gây ung thư: bảo đảm an toàn thực phẩm, quản lý chặt việc sử dụng hóa chất trong nuôi trồng, chế biến, bảo quản và lưu thông thực phẩm, kiểm soát tình trạng lạm dụng hóa chất tẩm ướp hải sản và thực phẩm để ngăn ngừa bệnh tật từ nguồn ăn uống.
Hoàng Hà (tổng hợp)
