Đẩy nhanh xây dựng khu tái định cư cho đường sắt tốc độ cao

Nghệ An – UBND tỉnh đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư nhằm bảo đảm người dân có nơi ở mới ổn định trước khi triển khai các bước tiếp theo của dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đoạn qua tỉnh Nghệ An có khoảng 2.150 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án, trong đó 1.782 hộ cần tái định cư. Khối lượng công việc lớn trong khi thời gian chuẩn bị không còn nhiều đang đặt ra yêu cầu đẩy nhanh tiến độ tại các địa phương.

Theo UBND tỉnh Nghệ An, toàn tỉnh đang hoàn thiện thủ tục đầu tư 41 khu tái định cư tại 16 xã, phường, với tổng kế hoạch vốn sau điều chỉnh hơn 1.167 tỷ đồng, gồm vốn năm 2026 và vốn năm 2025 kéo dài.

Đến nay, lũy kế giải ngân đạt hơn 199,4 tỷ đồng, tương đương 17,08%. Ngoài 7 địa phương đã có khối lượng giải ngân, một số địa phương như phường Hoàng Mai, xã Quỳnh Sơn, Hùng Châu và Hưng Nguyên chưa giải ngân.

Tiến độ tái định cư chưa đồng đều giữa các địa phương

Một số địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp, trong đó Đức Châu đạt 0,79% và Minh Châu đạt 1,96%. Theo thông tin được nêu, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến tiến độ giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư và quá trình chuyển tiếp khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Tại xã Lam Thành, cả 5/5 khu tái định cư đã hoàn thành khoảng 95% khối lượng và dự kiến hoàn thành trong tháng 10/2026. Ông Nguyễn Hữu Hà, Chủ tịch UBND xã Lam Thành, cho biết địa phương đã thành lập Ban chỉ đạo, huy động cả hệ thống chính trị tham gia, đồng thời rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục đầu tư và tập trung tháo gỡ vướng mắc.

“Ngay sau khi có chủ trương, xã thành lập Ban chỉ đạo, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, đồng thời rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục đầu tư, tập trung tháo gỡ vướng mắc và đẩy nhanh giải phóng mặt bằng” – ông Hà nói.

Tại xã Thần Lĩnh, địa phương có 2 khu tái định cư. Khu tại xóm Nghi Đồng 6 phục vụ 34 hộ đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng, đang thi công và phấn đấu hoàn thành trong năm 2026; khu tại Nghi Phương 4 phục vụ khoảng 35 hộ đã được thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, dự kiến hoàn thành lựa chọn nhà thầu trong tháng 10/2026.

Tại phường Hoàng Mai, dự án qua địa bàn dài khoảng 8,98km, ảnh hưởng khoảng 355 hộ. Qua lấy ý kiến người dân, phường thống nhất 2 vị trí tái định cư tại khối 7, dự kiến bố trí 230 hộ và khối 17 (xã Quỳnh Trang cũ), dự kiến bố trí 72 hộ.

Ông Phạm Văn Hào, Chủ tịch UBND phường Hoàng Mai, cho biết địa phương đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 2 khu tái định cư. Sau đó, Trung ương ban hành Nghị quyết 98 triển khai Nghị quyết 265/2025/QH15 về tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành các dự án độc lập; sau khi tỉnh có quyết định điều chỉnh thời hạn triển khai dự án, địa phương đã có phương án đưa dự án vào khởi công trong thời gian tới.

Nghệ An đang triển khai 41 khu tái định cư tại 16 xã, phường, với tổng diện tích gần 103ha; tổng nguồn vốn chuyển tiếp từ năm 2025 sang năm 2026 và vốn năm 2026 hơn 1.167 tỷ đồng. Công tác chuẩn bị đầu tư giữa các địa phương hiện chưa đồng đều.

Đến nay, có 7/18 xã, phường được chấp thuận chủ trương khảo sát địa điểm lập quy hoạch; 5 địa phương đã phê duyệt đề cương nhiệm vụ khảo sát, cắm mốc và quy hoạch chi tiết; 2 địa phương đã lựa chọn đơn vị tư vấn lập báo cáo kinh tế – kỹ thuật.

Ông Hoàng Phú Hiền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, cho biết việc xây dựng các khu tái định cư là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, cần được triển khai đồng bộ, khẩn trương, bảo đảm người dân có nơi ở mới ổn định trước khi thực hiện các bước tiếp theo của dự án.

Trong đợt kiểm tra đầu tháng 9, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu các địa phương không để chậm tiến độ, khẩn trương hoàn thành các thủ tục liên quan, nhất là lập quy hoạch chi tiết xây dựng khu tái định cư để trình thẩm định, phê duyệt.

Các khu tái định cư cũng được yêu cầu đầu tư đồng bộ hạ tầng thiết yếu, sử dụng đất hiệu quả và tránh lãng phí. Nơi ở mới phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống lâu dài, qua đó góp phần bảo đảm tiến độ chung của dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam qua tỉnh Nghệ An.

Nguyễn Quế (tổng hợp)