Củ sắn lùn già cứng và tám tấm bằng thạc sĩ, tiến sĩ ra đời từ đó

Vợ chồng ông Phan Lồng, 87 tuổi, và bà Nguyễn Thị Hoa, 74 tuổi, ở xã Quế Cường, huyện Quế Sơn (tỉnh Quảng Nam cũ), đã nuôi dạy 8 người con thành tài, trong đó có 6 thạc sĩ và 2 tiến sĩ.

Đầu tháng 7, chị Phan Kiều Trinh, 40 tuổi, người con thứ tư trong gia đình, hoàn thành 25 chương tự truyện ghi lại hành trình vượt khó của cha mẹ. “Tôi viết để con cháu hiểu về một thời cơ hàn, giúp chúng noi gương tiếp bước”, chị Trinh nói.

Ông Lồng kết hôn với bà Hoa năm 1977, sinh 8 người con, ba trai năm gái. Gia đình khi ấy được coi là nghèo nhất xóm. Để nuôi đàn con, ông làm đủ nghề, từ bán thuốc Tây dạo đến lên rừng chặt củi, còn bà Hoa ở nhà quanh năm trồng rau, gánh củi ra chợ bán. Tuổi thơ của tám anh em ám ảnh với cái đói: bữa ăn thường chỉ có sắn lùn già cứng như củi, luộc lên phải dùng gậy đập mới tách được để chia nhau, còn cơm trắng là món ăn hiếm hoi.

Dù cơm không đủ ăn, ông Lồng không cho đứa con nào nghỉ học. “Các con nhất định phải học. Chỉ có học mới thay đổi được cuộc đời”, ông nhắc đi nhắc lại câu nói ấy suốt mấy chục năm, gạt đi mọi lời khuyên cho con nghỉ học để đỡ đần cha mẹ.

Nếp học được rèn giũa nghiêm ngặt mỗi ngày. Mỗi tối sau bữa cơm, ông Lồng bắt các con ngồi vào bàn học, ngồi bên ngoài canh, hễ nghe tiếng xì xầm chỉ cần hắng giọng là cả nhà im lặng. Buổi sáng, đúng 4h lũ trẻ phải dậy khi nghe cha gọi. Ông đặt ra quy định: mỗi tuần chỉ được sang nhà hàng xóm xem nhờ tivi một lần vào tối thứ Bảy, đi đâu phải xin phép, trong bữa ăn không nói chuyện. Khi các con lớn dần, ông giao nhiệm vụ đứa lớn kèm cặp em nhỏ, ai phạm lỗi đều bị phạt roi, còn bà Hoa chọn cách im lặng để đồng nhất cách dạy.

“Cơm có thể thiếu nhưng mỗi khi gom góp được ít tiền, bố lại mua Magie, B6, dầu cá cho các con uống để đầu óc sáng hơn. Đến giờ tôi vẫn không thể quên được hình ảnh những chiều mưa bão, bố cầm áo mưa cũ đi bộ 2km đón con đi học về”, chị Trinh kể. Khi các con lớn, chi phí học tập đè nặng, ở tuổi 60 ông Lồng vẫn vào vùng núi Phước Sơn gánh hàng thuê cho bãi vàng; khi đôi chân không chịu nổi những cung đường dốc, ông xin xác nhận hộ nghèo để con được miễn giảm học phí.

Sự hy sinh của cha mẹ trở thành động lực cho cả tám người con. Người anh cả Phan Học nhiều lần dậy sớm đạp xe đi bán củi, đến lớp muộn không dám xin vào, cứ lén đứng ngoài cửa lớp để học bài. Thầy Nguyễn Văn Năm, giáo viên trường THCS Quế Cường, từng nhiều lần đứng ra bảo lãnh cho gia đình nợ học phí để việc học của các con ông Lồng không bị đứt đoạn. “Một bộ đồ, tập sách hay chiếc xe đạp cũ mấy anh em thay nhau dùng, nhưng ai cũng chăm học”, ông Năm kể.

Năm 1996, anh cả Phan Học đỗ Đại học Bách khoa Đà Nẵng, mở đường cho 7 người em vào đại học, trong đó 5 người học Đại học Bách Khoa TP HCM. Vừa đến giảng đường, các con ông Lồng vừa dạy thêm, bán hàng nông sản, thực phẩm quê nhà trên mạng xã hội để đỡ gánh nặng cho cha mẹ, còn ở nhà, vợ chồng già đi khắp nơi gom hàng gửi vào TP HCM cho con bán kiếm tiền học, sinh hoạt phí.

Đến nay, các con cháu của ông Lồng, bà Hoa có 9 bằng cử nhân, 6 bằng thạc sĩ, 2 tiến sĩ, trong đó một người được phong hàm phó giáo sư. Người con cả Phan Học làm luận án tiến sĩ ngành điện tử – viễn thông ở Thụy Điển và nghiên cứu sau tiến sĩ tại Anh; người con thứ hai Phan Văn Ca lấy bằng tiến sĩ tại Hàn Quốc, hiện là phó giáo sư; con út Phan Thị Bích Thao tốt nghiệp hai ngành thạc sĩ tại Pháp. Nhiều năm liền, gia đình được huyện Quế Sơn và UBND tỉnh Quảng Nam tặng danh hiệu “vượt khó nuôi dạy con thành tài”.

Khi cái nghèo lùi xa, ông Lồng mắc bệnh Alzheimer, không còn nhớ tên các con. Hiện các con đã đón ông bà về phường An Khê, quận Thanh Khê, Đà Nẵng để phụng dưỡng, còn căn nhà tạm bợ năm xưa ở quê giờ đã được xây mới kiên cố. Điều tiếc nuối nhất của các con là cha không còn minh mẫn, nhưng bài học của ông vẫn khắc sâu trong họ. “Bây giờ, chúng tôi vẫn tiếp tục học hàng ngày, qua công việc, sách vở và những người xung quanh. Học tập giúp chúng tôi mở rộng tầm nhìn và trân trọng hơn sự hi sinh của cha mẹ”, tiến sĩ Phan Học nói

Lê Hà NA ( tổng hợp)