Con voi tìm lại mùi hương cũ sau 14 năm, và một gia đình không thể chạy xa hơn

Con voi rừng Dhurbe, từng quật chết cha mẹ ông Shanichara Bote năm 2012, đã vượt 370km tìm đến nơi ở mới của gia đình ông tại Jagatpur, quật chết con dâu và cháu nội ông trong đêm 04/7/2026.

Mười bốn năm trước, cha mẹ ông Shanichara bị Dhurbe, một con voi đực hoang dã ở Vườn quốc gia Chitwan, quật tử vong tại khu chợ Baruwa ở Madi vào ngày 16/12/2012. Sau sự việc, ông bán hết tài sản, đưa gia đình vượt sông Reu và Rapti đến Jagatpur, cách nơi ở cũ gần 370km, với hy vọng để lại con voi và ký ức đau thương phía sau.

Gia đình chín người của ông sống trong một căn nhà tường bùn, mái tôn. Nửa đêm 04/7, ông tỉnh giấc bởi tiếng va đập khi voi rừng lao vào nhà. Con dâu ông, Ashika Bote, 25 tuổi, bế con trai Bharat, 4 tuổi, chạy ra ngoài nhưng bị con vật chặn đường và quật tử vong.

Bên trong nhà, bà Mangali, vợ ông Shanichara, châm lửa đốt hiên nhà để xua đuổi con vật. Căn nhà cháy rụi, bảy thành viên còn lại của gia đình thoát nạn. Chiều 05/7, ông Shanichara đến đồn cảnh sát quận Chitwan báo án. “Chúng tôi đã bỏ đi thật xa để lánh nạn, nhưng chừng ấy năm trôi qua, con voi vẫn xuất hiện và cướp đi con dâu cùng cháu nội tôi”, ông kể.

Hồ sơ Vườn quốc gia Chitwan cho biết Dhurbe từng bị xua đuổi khỏi đàn trong quá trình trưởng thành, lối sống đơn độc khiến nó thường xuyên vào khu dân cư kiếm ăn. Từ năm 2010 đến nay, con vật đã giết 25 người, trong đó có hai quân nhân bảo vệ vườn quốc gia.

Một chuyên gia động vật hoang dã, trả lời trên tờ The Kathmandu Post, giải thích rằng vùng Jagatpur mà gia đình ông chọn để lánh nạn thực chất vẫn nằm dọc theo vùng đệm ven Vườn quốc gia Chitwan. Những con voi đực bị bầy xua đuổi như Dhurbe có tập tính mở rộng phạm vi hoạt động lên đến hàng trăm km để tìm thức ăn, và gia đình ông vô tình định cư đúng vào “tuyến đường tuần tra” mới của nó trong mùa thu hoạch nông sản. Ông Abinash Thapa Magar, cán bộ bảo tồn Vườn quốc gia Chitwan, xác nhận tọa độ từ vòng cổ vệ tinh của Dhurbe khớp với vị trí nhà ông Shanichara vào đêm xảy ra vụ việc.

Cuối năm 2012, sau cái chết của cha mẹ ông Shanichara, lực lượng chức năng đã xả đạn gây thương tích cho con voi, tiêu tốn ngân sách hơn 1,6 triệu rupee, tương đương gần 17.000 USD. Dhurbe lẩn trốn vào rừng và được cho là đã chết, cho đến khi xuất hiện lại vào mùa đông năm 2016. Đến năm 2023, cơ quan chức năng gắn vòng cổ vệ tinh lần thứ ba cho con voi để truyền dữ liệu vị trí mỗi giờ một lần, giao cho đội kiểm lâm và quân đội Nepal nhiệm vụ đẩy nó lùi sâu vào rừng nếu hướng về khu dân cư.

Đại diện cộng đồng, ông Lal Bahadur Dawadi, cho hay hệ thống giám sát vẫn có lỗ hổng: con voi đã lảng vảng quanh rìa rừng suốt 10 ngày trước khi tấn công. Ông Keshav Lamichhane, 72 tuổi, một cư dân địa phương, cho biết voi thường xuất hiện vào dịp thu hoạch lúa và ngô, từng vào nhà dân lấy lúa mới gặt, nhưng đây là lần đầu tiên nó tấn công người của khu dân cư này.

Sau vụ việc, cư dân địa phương đã chặn cầu Rapti để phản đối ban quản lý vườn quốc gia. Giới chức cam kết giam giữ Dhurbe vĩnh viễn trong khu vực rừng sâu Sukhibhar và nâng cấp hệ thống theo dõi vệ tinh nhằm ngăn chặn các sự cố tương tự.

Các chuyên gia bảo tồn lý giải việc con vật tìm đúng mục tiêu sau 14 năm là một chuỗi trùng hợp bi kịch, kết hợp với khả năng ghi nhớ siêu việt của loài voi. Bộ não của chúng có khả năng lưu giữ ký ức khứu giác hơn một thập kỷ, và cộng với sang chấn tâm lý từ lần bị quân đội xả đạn bắn trọng thương năm 2012, con voi rất có thể đã nhận ra hơi hướng quen thuộc và bị kích động hành vi tấn công tàn bạo.

Lê Hà NA( tổng hợp)