Cỗ Tết Hà Nội xưa không chỉ là bữa ăn ngày lễ mà còn là thước đo nếp nhà, phản ánh sự chỉn chu, tinh tế và quan niệm sống của người Tràng An mỗi độ xuân về.
- Học sinh lớp 2 nhặt được dây chuyền kim cương 80 triệu đồng, câu chuyện đẹp giữa sân trường
- Canada bác bỏ ý định ký thỏa thuận thương mại tự do với Trung Quốc
- Tiểu thương bật khóc nhìn cửa hàng cháy rụi cận Tết ở TPHCM
Nếp cỗ cổ truyền được định hình từ quy tắc
Theo các tư liệu ẩm thực đầu thế kỷ XX, đặc biệt là sách “Ẩm thực tu tri: Sách dạy nấu ăn đủ ba cách Ta – Tàu – Tây” xuất bản năm 1930 tại Hà Nội, mâm cỗ Tết truyền thống của người Hà thành được xây dựng theo những quy chuẩn chặt chẽ. Tùy quy mô gia đình, cỗ có thể là 6 bát 8 đĩa, hoặc lớn hơn là 10–12 đĩa, thể hiện sự sung túc và đông đủ con cháu trong dịp đầu năm.
Với các gia đình trung lưu, mâm cỗ phổ biến gồm 6 đĩa, 3 bát, tượng trưng cho ba thế hệ cùng quây quần. Các món ăn được chia theo nguyên tắc “bán sơn bán thủy”, kết hợp hài hòa giữa món núi và món nước, sắp xếp đối xứng, cân bằng âm dương. Không gian mâm cỗ vì thế không chỉ đẹp mắt mà còn hàm chứa triết lý sống coi trọng sự điều hòa, chừng mực.
Trình tự món ăn phản ánh nếp sống Tràng An
Không chỉ số lượng, cách bày và trình tự dọn món trong cỗ Tết Hà Nội xưa cũng tuân theo những quy ước riêng. Các món nguội như giò lụa, chả quế, gà luộc thường được bày sẵn từ trước khi khách tới, vừa để tiện tiếp khách, vừa thể hiện sự chu đáo của gia chủ. Khi bữa cỗ bắt đầu, các món nóng mới lần lượt được đưa lên theo nhịp ăn của thực khách.
Trình tự phổ biến là món nộm, món xào, sau đó đến các món canh như canh bóng thả, canh măng, canh mọc hoặc bồ câu hầm cốm hạt sen. Kết thúc bữa cỗ thường là các món chè tráng miệng thanh nhẹ. Cách ăn này phản ánh lối sống chậm rãi, nền nã, coi trọng sự thưởng thức hơn là no đủ, rất đặc trưng của người Hà Nội xưa.
Xôi gấc và linh hồn của mâm cỗ Tết
Trong mâm cỗ Tết Hà Nội xưa, xôi gấc gần như không thể thiếu. Màu đỏ tự nhiên của gấc được xem là biểu tượng của may mắn, hạnh phúc và sự viên mãn trong năm mới. Món xôi không chỉ mang giá trị ẩm thực mà còn chứa đựng ý nghĩa tinh thần, gắn với mong ước một năm bình an, gia đạo thuận hòa.
Để có đĩa xôi gấc đạt chuẩn, người Hà thành thường chọn gấc nếp chín đều, gạo nếp cái hoa vàng ngâm đủ thời gian. Bí quyết đồ xôi ngon là phương pháp “đồ hai lửa”, giúp hạt xôi dẻo mềm, căng bóng mà không nát. Chính sự cầu kỳ ấy đã góp phần tạo nên linh hồn của mâm cỗ Tết, nơi mỗi món ăn đều gửi gắm sự trân trọng dành cho gia đình và truyền thống.
Theo: Báo VnExpress
