Giữa núi rừng Quỳ Hợp, chè đâm xứ Nghệ là thức uống giản dị nhưng chứa đựng tinh hoa của người Thái bản địa. Từ những lá chè xanh, qua đôi tay khéo léo, người dân tạo nên hương vị đặc trưng, đậm đà tình đất tình người.
- Top 10 món ngon đặc sản Nghệ An không thể bỏ qua
- Hồi sinh từ ung thư đại tràng – Bà cụ gần 70 tuổi mù chữ nay đọc được sách
- Củ gừng nhỏ – bí quyết phong thủy hút vượng khí
Nguồn gốc của chè đâm xứ Nghệ
Người Thái ở Quỳ Hợp, Nghệ An gắn bó lâu đời với cây chè xanh. Ngày xưa, họ sống du mục bên sườn đồi, hái lá rừng về nấu nước uống. Khi cây chè được trồng nhiều, họ giã nhuyễn lá, lọc lấy nước, pha cùng nước sôi. Từ đó, chè đâm xứ Nghệ ra đời, trở thành thức uống quen thuộc của vùng miền. Ông Nguyễn Văn Yến ở thị trấn Quỳ Hợp chia sẻ:
“Chè đâm, hay còn gọi là chè tắm, là thức uống đặc trưng của người Thái.”
Cách chế biến chè đâm xứ Nghệ chuẩn vị
Lá và cành chè xanh được hái tươi, rửa sạch, để ráo nước. Người làm dùng cối gỗ và chày nặng để giã nhuyễn chè.
Động tác giã phải nhanh và dứt khoát để chè ra nhiều nước. Khi giã, người ta dùng nước mưa đun sôi để nguội pha loãng. Nếu dùng nước máy, chè dễ bị đỏ, mất màu xanh ngọc đặc trưng.
Sau khoảng 10 phút giã, hỗn hợp được lọc lấy nước cốt. Chè đâm ngon phải có màu xanh ngọc, đặc quánh, mùi thơm dịu.
Khách có thể uống nóng hoặc nguội tùy thích, thường theo tỷ lệ “ba sôi hai lạnh”. Nếu còn dư, nước chè được bảo quản trong tủ mát để dùng dần.
(Ảnh: VnExpress)
Quán chè đâm bên hồ Thung Mây nổi tiếng Quỳ Hợp
Quán chè đâm của ông Yến bên hồ Thung Mây là điểm dừng chân quen thuộc.
Ông dùng chè do người dân trong vùng hái để chế biến. Mỗi ngày, ông bán 40–50 chai, mùa hè có khi hơn 100 chai. Giá mỗi chai 500ml là 10.000 đồng, phù hợp mọi du khách.
Ông Yến nói: “Chè đâm nên uống trong ngày để giữ trọn hương vị.” Theo ông, nghề này không cần vốn lớn, chỉ cần siêng năng và tỉ mỉ.
Bí quyết để chè đâm xứ Nghệ thơm ngon, đậm đà
Theo ông Trương Sông Hương, xã Thọ Hợp, chè ngon phải dùng giống chè bản địa. Cây chè hơn 30 năm tuổi, trồng nơi thoáng mát, nhiều nắng cho hương vị tuyệt nhất.
Không dùng phân hóa học hay thuốc bảo vệ thực vật để giữ nguyên hương chè. Khi đâm chè, người dân dùng cả lá và cành để nước cốt không nát. Nhiều người còn dùng ống tre thay cối gỗ để giữ vị tự nhiên.
Chè đâm khi chạm môi có vị chát dịu, uống xong ngọt thanh nơi đầu lưỡi. Không chỉ giải khát, chè còn giúp tỉnh táo, ngừa sâu răng và thanh nhiệt.
Niềm tự hào của người Quỳ Hợp
Hiện nay, hàng trăm hộ dân ở Quỳ Hợp theo nghề làm chè đâm. Các xã Thọ Hợp, Nam Sơn, Bắc Sơn, Châu Lý, Châu Thái là vùng chè nổi tiếng. Nhiều gia đình mở rộng vườn chè để vừa làm nước uống, vừa cung cấp nguyên liệu.
Từ thức uống dân dã, chè đâm xứ Nghệ nay trở thành đặc sản du lịch. Du khách đến miền Tây Nghệ An thường ghé mua vài chai về làm quà.
Anh Phan Văn Ngọc, TP Vinh, chia sẻ:
“Mỗi lần về Quỳ Hợp, tôi luôn mua chè đâm uống cùng kẹo cu đơ, ngon lạ lùng.”
Chè đâm không chỉ là đồ uống mà còn là biểu tượng giá trị văn hóa xứ Nghệ. Mỗi công đoạn chế biến thể hiện sự kiên nhẫn và khéo léo của người dân. Hương chè đậm vị núi rừng, vị ngọt đằm thấm đẫm tình quê xứ Nghệ.
Chè đâm xứ Nghệ là kết tinh của đất trời và con người miền Tây. Mỗi ngụm chè là một lát cắt văn hóa, gợi nhớ hương vị quê hương.
Nguồn: VnExpress
