Nghệ An – Việc giao UBND cấp xã thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng giúp đưa thủ tục đến gần người dân hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về kiểm tra và quản lý trật tự xây dựng.
- Dừa Việt tiến lên giữa cuộc đua trái cây xuất khẩu
- Cọc bê tông văng xuống đường, quốc lộ 5 ùn tắc
- Càng trưởng thành, vì sao người ta thích một cuộc sống yên tĩnh?
Từ ngày 1/7/2026, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 có hiệu lực với nhiều thay đổi trong quản lý hoạt động xây dựng, trong đó có các quy định về giấy phép và trách nhiệm quản lý trật tự xây dựng. Thực tế tại phường Vinh Lộc và phường Vinh Phú cho thấy cấp cơ sở đã tiếp nhận, giải quyết khối lượng lớn hồ sơ trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Trước đây, người dân có nhu cầu xây nhà tại một số khu vực phải tìm đến cơ quan cấp trên để hoàn thiện thủ tục. Nay, việc giải quyết hồ sơ được đưa về xã, phường, giúp người dân giảm việc đi lại và có thể tiếp cận cơ quan xử lý ngay tại địa bàn.
Ông Nguyễn Công Khang, trú ngõ 75, đường Hải Thượng Lãn Ông, phường Vinh Phú, cho biết trước đây ông phải đến UBND thành phố Vinh cũ khi có nhu cầu xây dựng nhà. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hồ sơ được giải quyết tại phường nên thuận lợi hơn.
“Phường tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra, xác minh thửa đất, khu vực xây dựng rồi cấp giấy phép luôn nên rất tiện. Tôi thấy việc phân cấp về cho cấp xã cấp phép xây dựng nhà ở của dân là công việc được đưa về đúng nơi người dân sinh sống”, ông Khang nói.
Tại khu vực Nghi Phong cũ, nay thuộc phường Vinh Lộc, ông Trần Công Toàn, trú khối 1 Nghi Phong, cho biết trước đây người dân nông thôn ít chú ý đến thủ tục cấp phép khi xây nhà. Khi địa bàn chuyển sang quản lý theo quy hoạch đô thị, người dân phải chủ động tìm hiểu và thực hiện các thủ tục liên quan.
Theo ông Toàn, việc thực hiện cấp phép giúp người xây nhà yên tâm hơn về kết cấu công trình cũng như các yêu cầu trong quá trình xây dựng, dù người dân phải thực hiện thêm thủ tục.
Tại phường Vinh Lộc, số lượng hồ sơ được giải quyết cho thấy nhu cầu thực tế ở cơ sở khá lớn. Ông Nguyễn Văn Tứ, Trưởng phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị phường Vinh Lộc, cho biết sau hơn 1 năm thực hiện phân cấp, địa phương đã cấp hơn 400 giấy phép xây dựng cho người dân.
Cùng với tiếp nhận hồ sơ, cán bộ phường phải rà soát quy hoạch, kiểm tra khu vực dự kiến xây dựng và hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy định. Theo ông Tứ, việc không quản lý nhà ở riêng lẻ thông qua cấp phép trước khi thi công có thể dẫn đến những vi phạm về diện tích, hành lang vỉa hè và quy hoạch đô thị.
Trách nhiệm quản lý trật tự xây dựng đặt lên cấp xã
Từ ngày 1/7/2026, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 quy định quản lý trật tự xây dựng được thực hiện từ khi tiếp nhận thông báo khởi công, khởi công cho đến khi công trình nghiệm thu, bàn giao đưa vào sử dụng. UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn theo phân cấp của UBND cấp tỉnh.
Quy định này cho thấy việc phân cấp không dừng ở khâu giải quyết hồ sơ. Sau khi công trình được cấp phép hoặc thuộc trường hợp miễn giấy phép, việc xây dựng vẫn phải được kiểm tra, giám sát để bảo đảm tuân thủ các quy định liên quan.
Tại phường Vinh Phú, ông Hoàng Năng Hiệp, Phó Chủ tịch UBND phường, cho biết từ ngày 1/7/2025 đến nay, địa phương đã giải quyết khoảng 1.000 hồ sơ cấp phép xây dựng đối với các công trình thuộc diện phân cấp.
Trong quá trình thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, địa phương cũng ghi nhận cách hiểu cho rằng nhà ở cá nhân dưới 7 tầng không còn phải xin giấy phép xây dựng khi thẩm quyền cấp phép đã được đưa về cơ sở. Cách hiểu này cần được làm rõ để người dân thực hiện đúng các quy định của Luật Xây dựng mới.
Để hỗ trợ người dân, phường Vinh Phú tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn thông qua văn bản và hệ thống truyền thanh cơ sở. Theo ông Hiệp, cùng với việc được giao thẩm quyền, chính quyền cơ sở phải thực hiện tương ứng trách nhiệm kiểm tra, giám sát và quản lý trật tự xây dựng.
Việc kiểm tra không chỉ được thực hiện sau khi công trình hoàn thành mà cần tiến hành trong quá trình xây dựng. Cán bộ cấp xã khi xem xét hồ sơ phải kiểm tra các thông tin về quy hoạch, đất đai, chỉ giới, kiến trúc và những điều kiện liên quan, đồng thời kiểm tra thực tế đối với công trình.
Đối với những trường hợp được miễn giấy phép xây dựng, yêu cầu quản lý vẫn được đặt ra. Chính quyền cơ sở cần có dữ liệu và phương thức kiểm tra phù hợp để phát hiện, ngăn chặn các trường hợp xây dựng sai quy hoạch, sai chỉ giới hoặc vi phạm trật tự xây dựng.
Từ thực tế tại phường Vinh Lộc và Vinh Phú, việc phân cấp đã giúp cấp cơ sở có thêm kinh nghiệm xử lý số lượng lớn hồ sơ. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới không chỉ là giải quyết hồ sơ mà còn phải nắm được thông tin quy hoạch, điều kiện cấp phép và các trường hợp được miễn giấy phép trên từng địa bàn.
Ông Đoàn Văn Đại, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Nghệ An, cho biết địa phương đang đặt yêu cầu xây dựng và quản lý dữ liệu về quy hoạch đô thị, nông thôn, dự án đầu tư xây dựng và công trình xây dựng theo hướng thống nhất, đồng bộ, cập nhật để phục vụ công tác quản lý.
Sau khi Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và các nghị định hướng dẫn được ban hành, Sở Xây dựng Nghệ An đã đề nghị các sở, ngành, địa phương cùng các tổ chức, cá nhân liên quan tuyên truyền, phổ biến để thực hiện thống nhất. Trong đó, các địa phương cần làm rõ những trường hợp được miễn giấy phép xây dựng từ ngày 1/7/2026.
Nhà ở riêng lẻ chỉ được miễn giấy phép khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về cấp công trình, quy mô, diện tích và vị trí xây dựng, đồng thời không thuộc khu vực phải cấp phép. Vì vậy, người dân không thể chỉ dựa vào điều kiện dưới 7 tầng hoặc dưới 500m² để tự xác định công trình được miễn giấy phép mà cần kiểm tra đầy đủ các điều kiện trước khi khởi công.
Cùng với đó, thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ được giao cho UBND cấp xã theo Nghị định số 217/2026/NĐ-CP. Sự thay đổi này đưa thủ tục đến gần người dân hơn nhưng đồng thời cũng đặt chính quyền cơ sở vào vị trí trực tiếp giải quyết hồ sơ và quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn.
Theo ông Đại, người dân cần được hướng dẫn rõ ràng, hồ sơ được giải quyết đúng thời hạn và công trình sau đó được quản lý minh bạch. Đối với chính quyền cơ sở, yêu cầu này đòi hỏi năng lực cán bộ, dữ liệu quản lý và trách nhiệm thực hiện đồng bộ.
Việc phân cấp vì thế không chỉ được thể hiện ở nơi tiếp nhận và cấp giấy phép. Hiệu quả của mô hình còn phụ thuộc vào khả năng hướng dẫn đúng quy định, kiểm tra công trình trong quá trình xây dựng và bảo đảm các xã, phường thực hiện thống nhất những yêu cầu về quản lý xây dựng.
Nguyễn Quế (tổng hợp)
