NGHỆ AN – Trước áp lực xuất nhập khẩu ngày càng lớn, tỉnh Nghệ An đang dồn lực nâng cấp hệ thống cảng biển theo quy hoạch mới của Bộ Xây dựng, hướng tới khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn và tăng năng lực thông qua hàng hóa.
- Ba cựu lãnh đạo Viện Pháp y tâm thần bị đề nghị truy tố
- Nghệ An tăng trưởng cao nhất từ năm 2012, HĐND bàn giải pháp bứt tốc
- Mỹ không kích Iran đêm thứ tư, tái lập phong tỏa hải quân ở Hormuz
Quyết định số 1051/QĐ-BXD do Bộ Xây dựng ban hành ngày 09/7/2025 đã phê duyệt Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Nghệ An thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, mở đường cho hàng loạt dự án nâng cấp cảng được triển khai. Trong đó, dự án cảng nước sâu Cửa Lò tại xã Hải Lộc đã được khởi công cuối năm 2025, cùng với việc mở rộng, hiện đại hóa các cảng Vissai, Sông Lam và Nghệ Tĩnh.
Nghệ An hiện có 25 cầu cảng và một bến phao đang khai thác, với các cảng chuyên dùng như Vissai, Cửa Lò, xăng dầu DKC, Cục Hậu cần Quân khu 4, Bến Thủy, xăng dầu Hưng Hòa và cảng của Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải miền Bắc. Tổng công suất thiết kế của hệ thống này vào khoảng 16 triệu tấn mỗi năm, nhưng khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn vẫn còn hạn chế, trong khi hạ tầng kết nối sau cảng chưa đồng bộ.
Tại cảng Cửa Lò, các tàu 20.000 – 30.000 DWT phải giảm tải mới có thể cập bến, với sản lượng khai thác khoảng 6 triệu tấn mỗi năm. Ông Cao Thanh Phong, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Nguyên liệu giấy Nghệ An, doanh nghiệp đang xuất khẩu qua cảng này, cho biết nhu cầu hàng hóa của tỉnh đang vượt xa năng lực hiện có: “Nhu cầu xuất nhập khẩu hàng hóa của Nghệ An giai đoạn tới dự kiến đạt 20 – 30 triệu tấn/năm. Nếu hạ tầng không được nâng cấp kịp thời, nhiều doanh nghiệp như chúng tôi có thể phải chuyển hàng qua các cảng Nghi Sơn (Thanh Hóa), Vũng Áng (Hà Tĩnh) hoặc Hải Phòng”.
Theo quy hoạch được phê duyệt, đến năm 2030, tổng lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển Nghệ An dự kiến đạt từ 22,25 đến 26,75 triệu tấn. Cuối năm 2025, dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh cảng nước sâu Cửa Lò được khởi công tại xã Hải Lộc, với tổng mức đầu tư gần 7.325 tỷ đồng, gồm 3 bến cập tàu cùng khu hậu phương cảng có bãi container, khu CFS, kho hàng và trạm nhiên liệu.
Dự kiến sau khi đi vào hoạt động, cảng nước sâu Cửa Lò sẽ đáp ứng sản lượng hàng hóa thông qua khoảng 9,5 triệu tấn mỗi năm và đóng góp ngân sách nhà nước bình quân khoảng 100 tỷ đồng mỗi năm. Ông Nguyễn Đức Toản, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển vận tải quốc tế ITID, khẳng định tập đoàn đang tập trung nguồn lực tài chính, nhân lực và thiết bị để đẩy nhanh tiến độ, cam kết hoàn thành sớm các hạng mục cơ bản của cảng theo kế hoạch.
Tại cảng biển chuyên dùng Vissai Nghệ An, các hạng mục như bến chuyên dùng số 1, đê chắn sóng, hệ thống băng tải và kè bảo vệ bờ đã được đưa vào khai thác, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong vận chuyển và giảm phụ thuộc vào các cảng xa. Năm 2025, sản lượng thông qua cảng Vissai đạt xấp xỉ 9,5 triệu tấn, trong đó hàng hóa xuất qua cảng chuyên dụng Vissai đạt 6,5 triệu tấn và qua cảng quốc tế Sông Lam đạt 3 triệu tấn.
Ông Nguyễn Văn Toại, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Cảng quốc tế Sông Lam, cho biết doanh nghiệp đang chuẩn bị cho một năm bận rộn hơn: “Năm 2026, doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư nạo vét tuyến luồng để đón được nhiều tàu hàng hơn. Đồng thời, đầu tư thêm các thiết bị chuyên dụng hiện đại, đẩy nhanh công tác giải phóng hàng hóa, để tiết giảm chi phí cho khách hàng”.
Tại Công ty Cổ phần Cảng Nghệ Tĩnh, ông Nguyễn Danh Hải, Phó tổng giám đốc, cho biết năm 2025 sản lượng hàng hóa thông qua đạt hơn 3,94 triệu tấn, doanh thu đạt hơn 252 tỷ đồng, tương đương hơn 108% kế hoạch đề ra. Năm 2026, công ty dự kiến tiếp tục đầu tư nâng cấp cầu bến và thiết bị xếp dỡ để gia tăng năng lực khai thác.
Theo ông Hải, trong bối cảnh cả nước đang triển khai mạnh mẽ các chiến lược về kinh tế biển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Nghệ An đang đứng trước cơ hội để tái định vị vai trò của mình. Một hệ thống cảng biển hiện đại, đồng bộ, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn và kết nối thông suốt với các hành lang kinh tế trong và ngoài nước sẽ là đòn bẩy chiến lược để tỉnh bứt phá.
Những kiện hàng rời được vận chuyển bằng xe tải đến cảng Cửa Lò (Nghệ An) chờ bốc xếp lên tàu để xuất khẩu đi các nước. (Ảnh minh họa: NAM)
Theo quy hoạch, đến năm 2030, Nghệ An sẽ phát triển 9 bến cảng với 28 đến 31 cầu cảng, tổng chiều dài từ 5.151 đến 5.926 mét, có khả năng tiếp nhận tàu đến 15 vạn tấn. Các khu bến gồm Nam Cửa Lò, Bắc Cửa Lò, Đông Hồi, Bến Thủy – Cửa Hội cùng các khu bến phao, neo chờ và tránh trú bão; lưu lượng hành khách qua cảng dự kiến đạt từ 17.600 đến 21.700 lượt.
Trong đó, khu Bắc Cửa Lò dự kiến tiếp nhận tàu đến 10 vạn tấn, thông qua khoảng 15,5 triệu tấn hàng hóa; khu Nam Cửa Lò tiếp nhận tàu 3 vạn tấn, thông qua khoảng 5,5 triệu tấn hàng hóa. Riêng khu Đông Hồi sẽ có bến chuyên dụng đón tàu LNG với trọng tải tới 15 vạn tấn.
Hoàng Hà (tổng hợp)
