Nhiều khu vực từng được xem là không có động đất đang bất ngờ rung chuyển từ năm 2012 đến nay. Vì sao đứt gãy ngủ yên hàng triệu năm bỗng trượt mạnh khi con người tác động vào lòng đất?
- Công an vào cuộc vụ thông tin bát phở 300.000 đồng ở Sầm Sơn
- Thuốc lá điện tử: Gục tại chỗ, tổn thương não chỉ sau một lần thử
- Miền Bắc trời rét và cảnh báo thời tiết biển
Đứt gãy cổ trỗi dậy: Con người vô tình kích hoạt động đất?
Ngày 16-8-2012, làng Huizinge (Hà Lan) rung lắc bởi trận động đất 3,6 độ. Người dân hoang mang vì khu vực này vốn nằm ngoài các ranh giới kiến tạo. Tuy nhiên, nghiên cứu sau đó xác định nguyên nhân đến từ dự án khai thác khí đốt Groningen. Việc rút khí khiến áp lực lòng đất thay đổi, kích hoạt đứt gãy nông đã “ngủ yên” hàng triệu năm. Hiện tượng này cho thấy các khu vực ổn định lâu dài có thể trở nên rất nhạy cảm khi con người can thiệp sâu vào lòng đất.
Tình huống tại Groningen không phải cá biệt. Cao nguyên Deccan ở Ấn Độ, bang Oklahoma (Mỹ) hay nhiều vùng không có lịch sử động đất cũng ghi nhận rung lắc bất thường. Các hoạt động như khai thác dầu khí, khoan địa nhiệt, bơm hút chất lỏng hoặc xây hồ chứa đều có thể làm tăng tải lên các đứt gãy nông. Nghiên cứu của Đại học Utrecht cho thấy “chữa lành ma sát” khiến hai mặt đá bám chặt hơn theo thời gian. Chỉ một thay đổi nhỏ cũng đủ vượt ngưỡng chịu lực, giải phóng năng lượng lớn trong một cú trượt bất thường.
Hạ tầng thiếu chuẩn động đất: Nguy cơ lan rộng trên toàn cầu
Mô phỏng máy tính cho thấy chỉ cần khoảng 35 năm thay đổi áp lực, các đứt gãy nông có thể “bật tung” dù trước đó im lặng hàng triệu năm. Khi trượt, năng lượng truyền thẳng lên mặt đất, tạo rung lắc mạnh hơn các đứt gãy sâu thường gặp tại Nhật hay Thổ Nhĩ Kỳ. Điều này khiến nhiều đô thị “vùng an toàn” không được thiết kế để chịu chấn động. Sự kiện động đất 5,4 độ tại Pohang (Hàn Quốc) năm 2017, liên quan dự án địa nhiệt, buộc chính quyền đóng cửa dự án vì thiếu chuẩn bị ứng phó.
Giới chuyên gia cảnh báo nguy cơ thực sự nằm ở hạ tầng và nhận thức. Thế giới có hơn một nghìn đứt gãy nông dạng “ngủ lâu”, khiến nguy cơ động đất kích hoạt lan rộng. Các nhà khoa học khuyến nghị giảm tốc độ bơm chất lỏng, khởi động chậm hoặc bơm theo chu kỳ để hạn chế gia tăng áp lực đột ngột. Một số nghiên cứu cũng chứng minh kỹ thuật này giúp giảm cường độ động đất kích hoạt. Tuy vậy, chuyên gia Ylona van Dinther nhấn mạnh các doanh nghiệp phải minh bạch rủi ro vì đứt gãy nông có thể trượt dù mọi biện pháp được áp dụng.
Theo: Thanh Niên
