Áp lực thi lớp 10: Phụ huynh kiệt sức, học sinh nhập viện vì cuộc đua căng thẳng

Cuộc đua giành suất vào công lập tại Hà Nội trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết, khi áp lực thi lớp 10 khiến nhiều trẻ phải nhập viện cấp cứu.

Cuộc đua giành suất học công lập đầy nghiệt ngã

Trong những ngày ôn thi cao điểm, gia đình chị Thu Hà tại Sóc Sơn rơi vào tình trạng báo động khi con gái lớp 9 phải nhập viện vì đau dạ dày cấp do căng thẳng kéo dài. Để chinh phục mục tiêu đỗ trường công, cô bé phải học 5 ca mỗi ngày từ sáng sớm đến tận đêm khuya, thậm chí ngủ gục trên bàn học lúc 2 giờ sáng. Lo lắng cho con, chị Hà cũng sụt mất 5 kg, trong khi không khí gia đình luôn căng thẳng với những cuộc cãi vã về chuyện học hành và tiền bạc.

Năm 2026, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp nhưng chỉ có hơn 82.660 suất học công lập, chiếm khoảng 55-57%, mức thấp nhất trong 10 năm qua. Việc cho phép tuyển sinh tràn tuyến và hệ thống đăng ký trực tuyến cho phép đổi nguyện vọng liên tục đã tạo nên một cuộc chiến tâm lý khủng khiếp đến tận phút chót. Các trường vùng ven vốn được coi là “cửa sáng” nay cũng ghi nhận lượng nguyện vọng đăng ký khổng lồ, khiến cơ hội của học sinh học lực trung bình càng trở nên mong manh.

Đối với những gia đình có thu nhập hạn hẹp, trường công lập gần như là lựa chọn duy nhất vì chi phí thấp. Chị Dung, một mẹ đơn thân làm nghề nail, đã phải cắn răng bỏ ra 4 triệu đồng để “đặt cọc” giữ chỗ tại một trường nghề vì con trai có điểm thi thử thấp. Nỗi lo về học phí trường tư vượt quá khả năng tài chính 25 triệu đồng mỗi tháng của gia đình chị Hà, hay nỗi sợ con phải đi học xa nhà 20 km của chị Dung là thực trạng chung của nhiều phụ huynh hiện nay.

Giải tỏa áp lực thi lớp 10 bằng những hướng đi bền vững

Hệ quả của cuộc đua này không chỉ dừng lại ở sức khỏe thể chất mà còn tấn công trực diện vào sức khỏe tinh thần của trẻ nhỏ. Tại Viện Sức khỏe Tâm thần, hơn 30% bệnh nhân đến khám ở độ tuổi 10-19, trong đó nhóm học sinh cuối cấp chiếm đa số. Con gái chị Hà thường xuyên bật khóc vì sợ trượt, ngồi thẩn thờ hoặc nằm thở dài vì kiệt sức, cho thấy những dấu hiệu rối loạn lo âu và trầm cảm rõ rệt.

Thí sinh được mẹ động viên trong kỳ thi vào lớp 10 THPT ở Hà Nội năm 2022. Ảnh: Giang Huy

Thí sinh được mẹ động viên trong kỳ thi vào lớp 10 THPT ở Hà Nội năm 2022. (Ảnh: Chụp màn báo VnExpres).

Phó giáo sư Monica Mincu cho rằng việc tuyển sinh quá nặng nề ở lứa tuổi 14-15 đang đi ngược lại nguyên tắc giáo dục toàn diện. Ở độ tuổi này, trẻ chưa đủ khả năng định hình tương lai và những lựa chọn của các em phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện kinh tế gia đình. Bà khuyên phụ huynh cần thấu hiểu rằng sức khỏe và sự phát triển lâu dài của con quan trọng hơn những thành công ngắn hạn trong một kỳ thi đầy tính loại trừ.

Để giảm bớt căng thẳng, ông Đặng Tự Ân đề xuất cần luật hóa và xây dựng hệ thống trường trung học nghề hiện đại, đủ sức hấp dẫn để học sinh có thêm lựa chọn thay vì chỉ dồn vào trường công lập. Việc thay đổi tư duy hướng nghiệp, tăng hình thức xét tuyển và giảm áp lực thi cử là giải pháp cấp bách để các em được chọn hướng đi theo khả năng thay vì bị ép buộc. Chị Hà và nhiều phụ huynh mong mỏi Nhà nước sớm xem xét việc liên thông các cấp học để con trẻ không còn phải trải qua những kỳ thi “sinh tử” như hiện nay.

Theo: VnExpress