Luật Tư pháp người chưa thành niên có hiệu lực từ 1/1/2026 quy định án trẻ 14–18 tuổi phải tách xử riêng, rút ngắn điều tra, truy tố, xét xử còn một nửa, nhằm giáo dục và phục hồi.
- Lương Tiểu Long từ giã cõi đời, Châu Tinh Trì nghẹn ngào
- Bỏ phố về quê: Thanh niên 8X kiếm 2 tỉ mỗi năm nhờ cây nhàu U Minh Hạ
- Công an TP HCM đột kích 18 tụ điểm mua bán “hàng nóng”
Thủ tục tố tụng rút ngắn, môi trường xét xử thân thiện
Luật mới yêu cầu các vụ án có người chưa thành niên phải xử lý nhanh, gọn và phù hợp tâm lý lứa tuổi. Thời hạn điều tra, truy tố, xét xử chỉ bằng một nửa vụ án thông thường. Quy định này giúp giảm áp lực tinh thần, hạn chế kéo dài tình trạng bị buộc tội. Trẻ sớm ổn định học tập và sinh hoạt. Trường hợp đặc biệt phức tạp mới áp dụng thời hạn như người trưởng thành. Nguyên tắc xuyên suốt là ưu tiên giáo dục, hỗ trợ và phục hồi, không đặt nặng trừng phạt.
Môi trường xét xử cũng được thiết kế thân thiện hơn cho trẻ em. Phòng xử án bố trí những người tham gia trên cùng mặt phẳng. Bị cáo được ngồi cạnh người bào chữa và người đại diện. Thẩm phán và kiểm sát viên dùng trang phục hành chính phù hợp. Cách hỏi đáp ngắn gọn, dễ hiểu, tránh gây sợ hãi. Thông tin cá nhân của trẻ được bảo mật nghiêm ngặt. Các vụ xâm hại tình dục bắt buộc xét xử kín theo luật.
Trong tư pháp các nước phát triển, nhân viên công tác xã hội đóng vai trò quan trọng, xuyên suốt các vụ án liên quan vị thành niên. (Ảnh: Chụp màn hình/ VnExpress)
Lần đầu luật hóa vai trò người làm công tác xã hội
Luật lần đầu xác lập vị trí người làm công tác xã hội trong tố tụng hình sự. Người này phải có kiến thức pháp luật và hiểu biết tâm lý trẻ em. Ngay sau khi khởi tố, cơ quan điều tra phải mời họ tham gia. Vai trò của họ xuyên suốt từ điều tra đến xét xử. Trọng tâm là lập báo cáo điều tra xã hội. Báo cáo phản ánh hoàn cảnh gia đình, môi trường sống, mức độ trưởng thành. Đây là căn cứ quan trọng để tòa cân nhắc biện pháp xử lý phù hợp.
Tại phiên tòa, người làm công tác xã hội hỗ trợ tâm lý và giải thích phù hợp cho trẻ. Họ kiến nghị các biện pháp chuyển hướng khi cần thiết. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy vai trò này giúp giảm tái phạm hiệu quả. Sau xét xử, họ tiếp tục hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Việc tìm trường học, nghề nghiệp và chuẩn bị tâm lý gia đình được chú trọng. Cách tiếp cận này giúp pháp luật hướng thiện, nhân văn và bền vững hơn
Theo: VnExpress
