Ukraine trước cơ hội ngừng bắn mong manh

Nga, Ukraine và Mỹ dự kiến nối lại đàm phán tại UAE, nhưng bất đồng lãnh thổ, yêu cầu an ninh và sức ép chiến trường vẫn cản trở hòa bình.

Những cuộc gặp được lên kế hoạch tại Abu Dhabi, cùng thỏa thuận ngừng bắn cục bộ ở miền nam Ukraine, mở ra hy vọng mới cho đối thoại Nga – Ukraine. Tuy nhiên, phía sau tín hiệu tích cực ấy vẫn là những bất đồng chưa được giải quyết và sức ép quân sự tiếp tục gia tăng.

Ngày 23.10, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo các đoàn đàm phán Ukraine, Nga và Mỹ nhất trí gặp ở cấp kỹ thuật tại Abu Dhabi (UAE) trong nửa đầu tháng 11. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng xác nhận kế hoạch này, theo Reuters.

Cũng trong ngày, một thỏa thuận ngừng bắn cục bộ được công bố tại TP.Oleshky, tỉnh Kherson, miền nam Ukraine. Với sự trung gian của Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump, thỏa thuận dự kiến có hiệu lực từ ngày 27.10, nhằm tạo điều kiện rà phá bom mìn, chuyển viện trợ và sơ tán dân thường.

Tại Oleshky, khoảng 2.000 người vẫn đang thiếu lương thực, thuốc men và điện, theo The Guardian. Tình cảnh này cho thấy ý nghĩa thiết thực của một lệnh ngừng bắn, dù chỉ giới hạn ở một địa phương. Ủy viên Nhân quyền Ukraine Dmytro Lubinets cho biết Kyiv mong muốn hoạt động cứu trợ không chỉ diễn ra một lần hoặc bó hẹp trong thành phố.

Dẫu vậy, một thỏa thuận cục bộ chưa thể giải quyết những bất đồng ở cấp độ toàn cuộc xung đột. Ngày 24.10, ông Zelensky tuyên bố Ukraine sẵn sàng thảo luận ngừng bắn toàn diện, hoặc trước mắt trong lĩnh vực năng lượng và hàng hải. Kyiv đồng thời yêu cầu bảo đảm an ninh, nguồn tài trợ duy trì quân đội trong 10 năm và sự tham gia của châu Âu, theo Kyiv Post.

Ở phía bên kia, Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 23.10 nhấn mạnh Moscow muốn một thỏa thuận an ninh dài hạn thay vì lệnh ngừng bắn ngắn hạn. Nga tiếp tục yêu cầu Ukraine rút quân khỏi các vùng lãnh thổ ở miền đông và chấp nhận quy chế trung lập.

Trong nỗ lực thúc đẩy hai bên tiến gần hơn đến thỏa thuận, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23.10 nêu khả năng áp thuế 200% với Nga và Ukraine. Tuy nhiên, ông thừa nhận biện pháp này có thể hạn chế hiệu quả do quy mô thương mại giữa Mỹ với hai nước không đủ lớn.

Khi chiến trường vẫn phủ bóng đối thoại

Trước cuộc gặp tại Abu Dhabi, Ukraine phải đối mặt đồng thời với sức ép trên chiến trường, nguy cơ đối với hạ tầng năng lượng và nhu cầu duy trì viện trợ quốc tế.

Ngày 24.10, giới chức Ukraine cáo buộc các cuộc tấn công của Nga trong 24 giờ trước đó khiến ít nhất 8 người thiệt mạng và 67 người bị thương. Hạ tầng năng lượng tiếp tục bị nhắm tới, theo The Kyiv Independent. Phía Nga chưa phản hồi về thông tin này.

Tại tỉnh Donetsk, miền đông Ukraine, các đợt tiến công của Nga quanh TP.Dobropillia gây thêm sức ép lên tuyến phòng thủ, đặc biệt ở sườn tây nam khu vực đô thị. Nga tuyên bố kiểm soát thành phố trong tháng 10, nhưng Ukraine bác bỏ.

Không chỉ các vị trí trên bộ bị đe dọa, UAV Nga còn vươn sâu vào hậu phương Ukraine, ảnh hưởng đến tuyến tiếp tế và hoạt động luân chuyển quân. Kyiv phải tăng cường sử dụng UAV hạng nặng cùng phương tiện mặt đất không người lái để đưa vật tư đến các vị trí phòng thủ, theo The Kyiv Independent.

Trong khi đó, ông Zelensky ngày 23.10 cho biết Ukraine vẫn chờ Mỹ chuyển giao lô tên lửa đánh chặn phòng không đã thỏa thuận. Những hạn chế kết nối Starshield/Starlink cũng tiếp tục gây trở ngại cho hoạt động UAV.

Cuộc gặp tại Abu Dhabi vì thế diễn ra trong bối cảnh hai bên vừa có những tín hiệu hợp tác hạn chế, vừa tiếp tục đối đầu trên thực địa. Khả năng ngừng bắn lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc Nga và Ukraine có thể thu hẹp bất đồng về lãnh thổ, an ninh và các điều kiện chính trị hay không.

Hồng Sơn (tổng hợp)