Đại biểu Nguyễn Thu Xanh (đoàn TP.Hải Phòng) dẫn vụ kẹo Kera và gần 600 loại sữa bột giả để chỉ ra khoảng trống trong quản lý, còn đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (đoàn TP.HCM) cho rằng mấu chốt nằm ở khâu kiểm tra sau khi sản phẩm được cấp giấy công bố.
- Nghệ An rà soát biển hạn chế tốc độ trên tuyến đường ven biển
- Musk cảnh báo người muốn điều tra vai trò của ông
- Xác minh danh tính nữ sinh lớp 11 tử vong trên sông Cầu
Các ý kiến được nêu chiều 24/10, khi đại biểu thảo luận tổ về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Theo bà Xanh, gần 600 loại sữa bột giả do Công ty Rance Pharma và Hacofood Group sản xuất đã được tiêu thụ công khai suốt 4 năm.
Bà Xanh cho biết các sản phẩm này nhắm vào nhóm dễ tổn thương như người bệnh tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non và phụ nữ mang thai. Bà nhận định cơ chế tự công bố theo Nghị định số 15/2018 đã bị lợi dụng, trong khi hậu kiểm không theo kịp. “Đây không chỉ là vi phạm của một doanh nghiệp, mà còn là cảnh báo về khả năng phát hiện, truy xuất và xử lý của hệ thống quản lý”, bà nói.
Từ đó, bà đề nghị luật sửa đổi quy định rõ kế hoạch lấy mẫu định kỳ theo nhóm nguy cơ và hậu kiểm đột xuất khi có cảnh báo hoặc dấu hiệu vi phạm. Cơ sở tuân thủ tốt có thể được giảm tần suất kiểm tra, còn sản phẩm nguy cơ cao, tái phạm hoặc đã có cảnh báo cần bị kiểm tra tăng cường.
Về vụ kẹo Kera, bà Xanh nêu hành vi quảng cáo thổi phồng công dụng qua người nổi tiếng đã bị cơ quan chức năng xử lý, và cho rằng việc này phản ánh khoảng trống trong kiểm soát nội dung quảng cáo thực phẩm. Bà đề nghị kiểm tra đồng bộ tính hợp lệ của hồ sơ, lưu vết người bán và nội dung quảng cáo, kịp thời tạm ẩn hoặc gỡ bỏ khi có căn cứ và bảo toàn dữ liệu phục vụ xử lý. Trách nhiệm của người quảng cáo, người có ảnh hưởng và nền tảng thương mại điện tử cũng cần được quy định cụ thể, nhất là với sản phẩm có khuyến cáo sức khỏe hoặc dành cho nhóm dễ tổn thương.
Đại biểu đoàn TP.HCM cho rằng hậu kiểm là mấu chốt
Cùng thảo luận, bà Phạm Khánh Phong Lan đặt câu hỏi vì sao công tác bảo đảm an toàn thực phẩm được quan tâm nhiều mà vi phạm vẫn xảy ra. Theo bà, hậu kiểm hiện mới dừng ở mức “cưỡi ngựa xem hoa” do lực lượng không đủ và thẩm quyền được giao chưa tới.
Bà Lan dẫn quy định hiện hành: thực phẩm thông thường như bánh kẹo, thực phẩm chế biến, rượu bia được tự công bố và sản xuất, kinh doanh ngay sau khi nộp hồ sơ cho cơ quan quản lý. Riêng thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm chức năng và thực phẩm bổ sung vi chất dinh dưỡng phải đăng ký công bố tại Bộ Y tế hoặc cơ quan được UBND tỉnh, thành phố phân cấp.
Theo bà, nghịch lý là sự cố phần lớn xảy ra ở nhóm đã có giấy công bố đầy đủ nhưng quá trình sản xuất lại không đúng cam kết. Theo thông tin điều tra, đường dây sản xuất sữa bột giả liên quan đến Công ty Rance Pharma và Hacofood Group đã tiêu thụ sản phẩm trong khoảng 4 năm; cần có nguồn riêng để khẳng định mối liên hệ giữa việc thuê gia công và các vụ thực phẩm chức năng giả. “Đây rõ ràng là bài toán của hậu kiểm chứ không phải vấn đề cấp giấy”, bà Lan nói.
Do đó, bà cho rằng cần tăng cường hậu kiểm và giảm tiền kiểm nếu có thể, nhưng dự thảo chưa thể hiện rõ tinh thần này. Theo thông tin công bố chính thức về các quy định mới, việc chuyển đổi hồ sơ và thời hạn hoàn thiện thủ tục cần được nêu đúng theo từng nhóm sản phẩm, không nên gộp thành thời hạn 36 tháng và 24 tháng như câu trên.
Bà Lan lo ngại chính sách này tạo áp lực thủ tục hành chính lớn, bởi riêng TP.HCM đã có hơn 300.000 sản phẩm tự công bố kể từ khi triển khai nghị định. Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan lo ngại việc chuyển đổi thủ tục đối với số lượng lớn sản phẩm tự công bố tại TP.HCM có thể gây quá tải; cần đối chiếu nguyên văn phát biểu để xác định chính xác thời hạn và phạm vi áp dụng. Vì vậy, bà đề nghị cân nhắc lộ trình phù hợp, chỉ yêu cầu làm lại thủ tục khi sản phẩm thay đổi thành phần.
Nguyễn Quế (tổng hợp)
