Một dự án khai thác vàng gốc quy mô lớn tại vùng biên giới Lai Châu đang được đưa ra tham vấn cộng đồng. Theo hồ sơ môi trường, dự án có thể thu hơn 1,2 tấn vàng thành phẩm, nhưng để khai thác nguồn tài nguyên này sẽ phải chuyển đổi hơn 66ha rừng tự nhiên.
- Xuất khẩu lao động mở hướng thoát nghèo cho người dân vùng cao
- Hơn 26 triệu học sinh khai giảng năm học “chưa từng có tiền lệ”
- Bệnh án trở thành “mắt xích” trong các vụ án
Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của dự án khai thác, chế biến quặng vàng gốc khu vực Nậm Kha Á, thuộc xã Mù Cả và Mường Tè, tỉnh Lai Châu, vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công khai lấy ý kiến.
Theo hồ sơ, dự án dự kiến khai thác gần 410.000 tấn quặng nguyên khai trong vòng đời 27 năm. Sau chế biến, sản lượng dự kiến đạt hơn 1.247kg vàng với độ tinh khiết trên 99,9%Au và 3.898kg bạc đạt trên 99,9%Ag.
Đổi lại, dự án sẽ sử dụng 126ha đất, trong đó hơn 66ha rừng tự nhiên sản xuất phải chuyển sang mục đích khai khoáng. Chủ đầu tư cũng xác định dự án không đủ điều kiện thuộc danh mục “phân loại xanh” theo quy định hiện hành.
Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 422 tỷ đồng, công suất khai thác 17.000 tấn quặng nguyên khai mỗi năm. Quặng được xử lý bằng công nghệ thủy luyện và hóa tách để thu hồi vàng, bạc.
Theo kế hoạch, công trình có thể được xây dựng từ quý I/2028 đến quý II/2029 trước khi đi vào vận hành.
Mỏ Nậm Kha Á đã được Hội đồng đánh giá trữ lượng khoáng sản quốc gia phê duyệt trữ lượng từ năm 2017. Sau gần một thập kỷ, dự án mới bước vào giai đoạn lập ĐTM để tiến tới cấp phép khai thác.
Đáng chú ý, lượng vàng thu được sau chế biến thấp hơn lượng vàng chứa trong quặng nguyên khai. Hồ sơ tính toán quặng có hơn 1.383kg vàng, trong khi sản phẩm cuối cùng dự kiến hơn 1.247kg. Phần chênh lệch cho thấy giới hạn thu hồi của quy trình công nghệ được lựa chọn.
Đây cũng là vấn đề cần lưu ý bởi thủy luyện, hóa tách có thể phát sinh chất thải cần kiểm soát nghiêm ngặt. Hiệu quả kinh tế vì thế phải đi cùng yêu cầu xử lý chất thải và bảo vệ môi trường trong suốt vòng đời dự án.
Mỏ vàng nằm cạnh khu dự trữ thiên nhiên
Không chỉ có bài toán chuyển đổi rừng, vị trí của Nậm Kha Á cũng khiến dự án trở nên đáng chú ý.
Khu vực này nằm gần Khu dự trữ thiên nhiên Mường Tè, nơi Lai Châu đang lập quy hoạch. Khoảng cách gần nhất từ dự án tới khu dự trữ chỉ khoảng 6-10km theo đường chim bay.
Đáng nói hơn, ngay sát mỏ Nậm Kha Á còn có một khu khai thác vàng khác rộng 3,65ha. Khu vực này đã được UBND tỉnh Lai Châu phê duyệt kết quả trúng đấu giá quyền khai thác hồi tháng 4.
Như vậy, một khu vực có thể xuất hiện đồng thời hai hoạt động khai khoáng liền kề. Chính báo cáo ĐTM cũng thừa nhận những tác động môi trường cộng hưởng giữa các dự án là “không thể tránh khỏi”.
Theo hồ sơ, dự án không có nhà dân nằm trong khu vực bị ảnh hưởng trực tiếp và chưa ghi nhận di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh bị tác động. Tuy nhiên, chính ĐTM lại xác định đây là dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường ở mức độ cao theo Luật Bảo vệ môi trường.
Chủ đầu tư cho biết sẽ xin ý kiến các chuyên gia về luyện kim, hóa – môi trường, khí tượng và y tế để tìm giải pháp giảm thiểu tác động. Tuy nhiên, tại thời điểm ĐTM được công khai, danh tính cũng như ý kiến cụ thể của các chuyên gia này chưa được công bố.
Nậm Kha Á vì thế không chỉ là câu chuyện về hơn 1,2 tấn vàng có thể thu hồi. Đây còn là bài toán cân bằng giữa khai thác tài nguyên, chuyển đổi rừng tự nhiên và bảo vệ hệ sinh thái tại một khu vực đang đứng trước nguy cơ gia tăng hoạt động khai khoáng.
Vinh Vũ (tổng hợp)
