Trận lũ bùn đá kinh hoàng tại biên giới Nepal – Trung Quốc khiến gần 600 người chết, khoảng 1.500-2.500 người mất tích tính đến ngày 28/8. Thảm họa bắt nguồn từ sự sụp đổ của một khối băng khổng lồ trên dãy Himalaya, không phải do một trận mưa lớn thông thường.
- Dân làng Nghệ An giữ tục “cướp lộc” trăm năm
- “Đi bão” mừng chiến thắng, 60 trường hợp vi phạm giao thông ở Nghệ An
- Đường dây Etomidate núp bóng vape với dòng tiền 100 tỷ đồng
Sáng 26/8 (giờ địa phương, chênh lệch không đáng kể so với giờ Hà Nội), một khối băng rộng khoảng 610m từ độ cao khoảng 1.200m sụp xuống thung lũng sông Lhende Khola, khu vực giáp ranh giữa huyện Rasuwa (Nepal) và huyện Gyirong, Tây Tạng (Trung Quốc).
Vụ sụp đổ tạo ra một dòng hỗn hợp gồm nước, bùn đất, đá và băng tràn xuống hạ lưu với tốc độ lớn, cuốn phăng nhiều khu dân cư và công trình. Đến ngày 28/8, số người thiệt mạng tại Nepal và Trung Quốc đã lên tới gần 600 người, trong khi khoảng 1.500-2.500 người vẫn mất tích.
Ông David Fisher, Trưởng đại diện IFRC tại Nepal, bày tỏ lo ngại về nguy cơ lũ tái diễn và cho biết nhu cầu túi đựng thi thể đang ở mức rất cao trong bối cảnh số người thiệt mạng tiếp tục tăng.
Khu vực xảy ra thảm họa nằm trên tuyến đường hành hương nổi tiếng tới núi Kailash, Tây Tạng, địa điểm linh thiêng với người theo đạo Hindu, đồng thời là điểm du lịch và đi phượt quen thuộc.
Vì vậy, trong số những người mất tích có công dân của hơn 30 quốc gia. Ấn Độ là một trong những nước có số người mất tích lớn nhất.
Từ tín hiệu địa chấn đến dòng lũ bùn đá
Ngay sau khi thảm họa xảy ra, giới chức Nepal từng nghi ngờ động đất là nguyên nhân, bởi một tín hiệu địa chấn tương đương khoảng 4,4 độ Richter được ghi nhận trước khi dòng lũ xuất hiện.
Phân tích sau đó của các cơ quan địa chất cho thấy tín hiệu này không phải một trận động đất tự nhiên. Nó liên quan đến vụ sụp đổ của khối băng – đá khổng lồ xuống sườn núi. Năng lượng của sự kiện được ước tính tương đương một rung chấn khoảng 5,2 độ.
Cục Khí tượng Nepal cũng cho biết không ghi nhận mưa lớn tại khu vực Rasuwa trong hai ngày 25-26/8. Điều này cho thấy thảm họa không xuất phát từ một trận mưa lớn thông thường.
Theo các phân tích ban đầu, khi khối băng và đá đổ xuống thung lũng, một lượng lớn vật chất cùng nước bị đẩy xuống hạ lưu. Sự tương tác giữa băng, đá, nước và địa hình dốc tạo thành dòng lũ bùn đá có sức tàn phá rất lớn.
Một số phân tích cho rằng vụ sụp đổ có thể đã hình thành vật cản tạm thời trên dòng sông, nhưng nguồn gốc chính xác của lượng nước khổng lồ trong dòng lũ vẫn đang được giới khoa học nghiên cứu. Vì vậy, chưa thể khẳng định toàn bộ lượng nước là do một hồ tạm tích tụ rồi vỡ đập.
Khối băng rộng khoảng 610m, tương đương gần 6 lần chiều dài một sân bóng đá tiêu chuẩn nếu chỉ xét theo chiều dài. Khối vật chất cũng rơi từ độ cao khoảng 1.200m, tạo ra lực va chạm rất lớn khi xuống thung lũng.
Gợi ý vị trí ảnh 2: Đặt sau đoạn phân tích cơ chế hình thành dòng lũ, trước đoạn nói về tác động đối với Himalaya.
Chú thích: Lực lượng cứu hộ dùng trực thăng đưa người sống sót phủ đầy bùn đất khỏi khu vực bị cô lập tại Nuwakot, Nepal.
Dòng lũ đã để lại một vùng rộng lớn phủ đầy bùn đất, phá hủy nhà cửa và nhiều công trình. Nhiều khu vực bị cô lập khiến công tác tìm kiếm, cứu hộ gặp khó khăn.
Thảm họa cũng đặt ra những câu hỏi về nguy cơ tại các khu vực núi cao khi băng và địa hình thay đổi. Các nhà khoa học cảnh báo những sự kiện liên quan đến băng tan, sạt lở và nước ở Himalaya có thể diễn biến nhanh, trong khi việc dự báo chính xác vẫn là thách thức.
Khi lớp bùn đất rút dần khỏi những khu vực bị tàn phá, công tác tìm kiếm người mất tích tiếp tục được triển khai. Với những thung lũng nằm dưới các khối băng và sườn núi dốc, khả năng cảnh báo sớm trước những sự kiện tương tự vẫn là vấn đề cần được nghiên cứu.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
