Thảm họa lũ bùn tại khu vực biên giới Nepal – Tây Tạng không chỉ để lại con số thương vong đặc biệt nghiêm trọng, mà còn phơi bày khoảng trống trong hệ thống cảnh báo và phối hợp ứng phó thiên tai xuyên biên giới. Ít nhất 389 người thiệt mạng và hơn 1.000 người vẫn mất tích sau vụ sụp đổ sông băng ngày 26/8.
- Musk trở lại bàn cờ chính trị cùng ông Trump
- Khi lời hứa đi trước một bản án của tòa
- Thất Khê lại chìm trong lũ khi hồ Bản Lải xả khẩn cấp
Khoảng 8h40 sáng theo giờ địa phương, một phần sông băng ở độ cao 5.200m trên dãy Himalaya bất ngờ vỡ. Khối băng, đá và đất lao xuống thung lũng sông Lhende Khola, tạo ra tín hiệu địa chấn mạnh 5,2 độ.
Ban đầu, vụ việc được ghi nhận như một trận động đất 4,4 độ. Tuy nhiên, Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ sau đó xác định tín hiệu địa chấn bắt nguồn từ chính vụ lở băng và đất đá, chứ không phải một trận động đất tự nhiên.
Khối vật chất khổng lồ rơi khoảng 1.200m xuống đáy thung lũng, chặn dòng sông Lhende Khola. Nước bị dồn lại tạo thành con đập tạm thời, sau đó bất ngờ vỡ, giải phóng dòng lũ bùn dữ dội xuống hạ lưu.
Lũ quét qua Nuwakot và Dhading, tràn tới sông Trishuli. Mực nước tăng tới 9m chỉ trong 30 phút, phá hủy ít nhất 19 cây cầu và khoảng 40km đường sá.
Cảnh sát Nepal xác nhận ít nhất 389 người thiệt mạng. Hơn 1.000 người vẫn mất tích, phần lớn là khách nước ngoài đến từ hơn hai chục quốc gia. Trong số đó có hơn 500 người nước ngoài, bao gồm hơn 60 công dân Mỹ, theo thông tin từ Ban Du lịch Nepal.”
Người phát ngôn cảnh sát Abi Narayan Kafle cho biết số thương vong có thể tiếp tục tăng khi lực lượng tìm kiếm tiếp cận thêm các khu vực bị chia cắt.
Khi một thảm họa không dừng lại ở đường biên giới
(Ảnh minh họa: NAM)
“Ông Anil Pokhrel, cựu Tổng giám đốc Cơ quan Quản lý và Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai Quốc gia Nepal, nói với báo giới Nepal rằng vấn đề lũ bắt nguồn từ phía Trung Quốc từng xảy ra trước đây nhưng chưa được xử lý triệt để, đồng thời cảnh báo tình trạng này sẽ còn tiếp diễn nếu Bộ Ngoại giao Nepal không thiết lập được cơ chế phối hợp cảnh báo sớm với phía Trung Quốc
Vấn đề trở nên phức tạp hơn khi đây là một hệ thống sông xuyên biên giới. Một hiểm họa có thể bắt đầu từ phía này của đường biên nhưng gây hậu quả ở phía bên kia. Vì vậy, thông tin cảnh báo cần được truyền đi nhanh chóng theo cả hai chiều.
Thảm họa lần này cho thấy khoảng trống ấy vẫn còn tồn tại. Vụ sụp đổ xảy ra khi trời không mưa, khiến hệ thống cảnh báo dựa vào lượng mưa và mực nước gần như không thể phát hiện nguy cơ từ trước.
Trạm quan trắc tại Syabrubesi cũng ngừng truyền dữ liệu chỉ 13 phút sau vụ sụp đổ. Điều đó đồng nghĩa với việc chính hạ tầng cảnh báo có thể bị phá hủy ngay khi thảm họa bắt đầu.
Trong khi Nepal tiếp tục tìm kiếm người mất tích, giới chức Trung Quốc cảnh báo vẫn còn một hồ nước bị chặn dòng ở thượng nguồn khu vực Gyirong. Hồ nước này có thể tạo ra nguy cơ xảy ra một đợt lũ mới nếu tiếp tục mất ổn định.
Ông Tom Fletcher, quan chức phụ trách nhân đạo của Liên Hợp Quốc, cho biết đã giải ngân 2 triệu USD từ quỹ khẩn cấp để hỗ trợ y tế, nơi trú ẩn và nước sạch cho nạn nhân, đồng thời cho biết Liên Hợp Quốc đang dùng công nghệ vệ tinh tiên tiến để hỗ trợ dự báo các nguy cơ thiên tai tương tự trong tương lai.
Hơn 5.000 quân nhân và cảnh sát Nepal cùng trực thăng, chó nghiệp vụ đang tham gia cứu hộ. Tuy nhiên, nhiều tuyến đường và cây cầu bị cuốn trôi khiến việc tiếp cận các vùng hẻo lánh gặp rất nhiều trở ngại.
Thảm họa tại Himalaya cho thấy một thực tế rõ ràng: thiên tai không dừng lại ở biên giới quốc gia. Khi dòng sông nối liền nhiều vùng lãnh thổ, hệ thống cảnh báo cũng cần được kết nối với tốc độ nhanh hơn chính dòng lũ đang lao xuống hạ lưu.
Thành Luân (tổng hợp)
