Washington — Tại Phòng Bầu dục ngày 06/8, Tổng thống Donald Trump ký hai sắc lệnh nhằm thu hẹp quyền công dân theo nơi sinh và ngăn “du lịch sinh con” tại Mỹ.
- Từng gánh nợ tiền tỷ, chàng trai Nghệ An đổi đời nhờ nông sản sấy
- Hơn 2,6 tỉ đồng bị chiếm đoạt từ chiêu góp vốn chứng minh tài chính
- Bé sơ sinh nguy kịch được bác sĩ Hải Phòng phẫu thuật giành lại sự sống
Ngày 06/8, tại Phòng Bầu dục, ông Trump đặt bút ký hai văn bản liên quan đến quyền công dân theo nơi sinh. Một sắc lệnh mở rộng nhóm người bị coi là không đủ điều kiện nhận quốc tịch Mỹ theo nơi sinh, còn văn bản kia nhắm vào các đường dây tổ chức cho người nước ngoài sang Mỹ sinh con.
Ông Trump nói “hàng trăm nghìn người” đang lợi dụng quyền công dân theo nơi sinh, biến chính sách này thành “trò cười” và một “mô hình kinh doanh”. Động thái được đưa ra chỉ hơn một tháng sau khi Tòa án Tối cao Mỹ có phán quyết ngày 30/6 giữ nguyên nguyên tắc hiến định rằng gần như mọi trẻ sinh ra trên đất Mỹ đều là công dân Mỹ.
Khi những con số bắt đầu đặt ra câu hỏi
Quyền công dân theo nơi sinh được quy định trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ, với một số ngoại lệ hiếm hoi như con của nguyên thủ, nhà ngoại giao nước ngoài hoặc lực lượng quân sự chiếm đóng. Từ đầu nhiệm kỳ hai, ông Trump đã coi việc thu hẹp quyền này là một ưu tiên trong chính sách nhập cư, nhưng nỗ lực đó liên tục gặp rào cản pháp lý, gần nhất là phán quyết của Tòa án Tối cao ngày 30/6.
Sắc lệnh mới không trực tiếp thay đổi nguyên tắc hiến định mà mở rộng định nghĩa nhóm người “không đủ điều kiện”. Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào những trường hợp ngoại lệ, thay vì đối đầu trực diện với quyền công dân theo nơi sinh đã được quy định trong Hiến pháp.
Một chi tiết khác nằm ở quy mô của hoạt động “du lịch sinh con”. Ông Trump nói “hàng trăm nghìn người” đang tham gia, trong khi Viện Chính sách Di cư đưa ra ước tính cao nhất khoảng 22.000-26.000 trẻ mỗi năm.
Dữ liệu chính phủ năm 2024 ghi nhận 9.600 ca sinh từ các bà mẹ có địa chỉ thường trú ở nước ngoài. Con số này chưa tới 1% tổng số trẻ chào đời tại Mỹ mỗi năm, tạo ra khoảng cách đáng chú ý so với quy mô mà ông Trump nêu.
Ông Stephen Miller, Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng và kiến trúc sư chính sách chống nhập cư của ông Trump, cho biết sắc lệnh sẽ mở rộng diện ngoại lệ sang con của thành viên “tổ chức khủng bố nước ngoài” và các nhóm vận động hành lang cho chính phủ nước ngoài. Tuy nhiên, ông chưa nêu cụ thể những đối tượng nào thuộc các nhóm này.
Trong khi đó, việc nhập cảnh với danh nghĩa du lịch nhưng thực chất để sinh con nhằm giành quốc tịch Mỹ vốn đã bị coi là gian lận thị thực và bất hợp pháp theo luật hiện hành. Vì vậy, một câu hỏi khác xuất hiện: sắc lệnh mới sẽ bổ sung biện pháp thực chất nào ngoài những quy định đã tồn tại?
Hai văn bản được ký tại Phòng Bầu dục vì thế không chỉ mở lại cuộc tranh luận về quyền công dân theo nơi sinh. Chúng còn đưa chính sách mới đến gần một ranh giới quen thuộc với chính quyền ông Trump: ranh giới giữa mục tiêu chính sách và giới hạn pháp lý.
Phạm Mai (tổng hợp)
