NGHỆ AN – Bệnh viện Phổi Nghệ An ghi nhận ngày càng nhiều người trong độ tuổi học tập, lao động nhập viện vì lao phổi khi bệnh đã diễn tiến nặng, trong lúc công tác tầm soát trong cộng đồng vẫn còn nhiều khoảng trống.
- Bốn khu đô thị ở Nghệ An đang chờ gỡ vướng giải phóng mặt bằng
- Hàn Quốc công bố kế hoạch nghìn tỷ USD để trở thành cường quốc AI
- Giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang bị giữ khẩn cấp vì nghi gian lận thi
Tại Bệnh viện Phổi Nghệ An, anh N.D.Th., 36 tuổi, trú xã Văn Hiến, nhập viện trong tình trạng sốt cao, ho khạc đờm kéo dài, khó thở và cơ thể suy kiệt, sau nhiều tháng chủ quan cho rằng mình chỉ mệt mỏi vì làm việc quá sức. Các bác sĩ xác định anh mắc lao phổi nặng, và trường hợp này không phải cá biệt khi số bệnh nhân lao trong độ tuổi lao động tại đây đang có xu hướng gia tăng.
Cơn ho dai dẳng đến với anh Th. từ nhiều tháng trước, âm thầm và không rầm rộ. Anh tự mua thuốc, tiếp tục đi làm, chỉ dừng lại khi sốt kéo dài, sụt cân nhanh và khó thở ngày một nặng hơn.
Sau gần một tuần điều trị, sức khỏe anh dần ổn định. “Giá như đi khám sớm hơn thì có lẽ tôi đã không phải điều trị vất vả như thế này”, anh nói.
Không có bảo hiểm y tế, chi phí điều trị cùng những ngày nghỉ làm đã khiến kinh tế gia đình thêm chật vật. Người thân của anh thừa nhận trước đó không nghĩ một người còn trẻ lại có thể mắc lao, nên đã khá chủ quan trước các dấu hiệu ban đầu.
Bệnh viện Phổi Nghệ An cho biết bệnh nhân lao hiện chiếm khoảng 6-10% tổng số người điều trị nội trú. Nếu trước đây căn bệnh này chủ yếu gặp ở người lớn tuổi, thì vài năm gần đây, số ca mắc ở thanh niên và người trung niên đang tăng lên.
BS.CKII Thái Đình Lâm, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Nghệ An, cho biết áp lực học tập, công việc kéo dài, thức khuya, dinh dưỡng thiếu cân đối, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia hay môi trường sống đông đúc đều có thể làm suy giảm miễn dịch và tăng nguy cơ phơi nhiễm. Các bệnh nền như đái tháo đường, HIV hay việc dùng thuốc ức chế miễn dịch cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Triệu chứng ban đầu của lao thường lặng lẽ: ho kéo dài trên hai tuần, sốt nhẹ về chiều, đổ mồ hôi ban đêm, mệt mỏi, sụt cân. Nhiều người trẻ nhầm lẫn với cảm cúm hay viêm phế quản, tự điều trị tại nhà, và chỉ đến viện khi đã ho ra máu hoặc suy kiệt.
Theo BS Lâm, phát hiện sớm là yếu tố quyết định để cắt đứt nguồn lây, nhưng công tác tầm soát lao trong cộng đồng đang gặp nhiều khó khăn. Sau khi Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập trung bình, các nguồn tài trợ quốc tế cho chương trình phòng, chống lao đã thu hẹp, trong khi các bệnh viện tự chủ tài chính khó kham nổi chi phí tổ chức khám lưu động ở vùng sâu, vùng xa.
Nguồn nhân lực cũng là một khoảng trống khác. Điều dưỡng thiếu hụt, áp lực công việc tăng, thu nhập chưa tương xứng khiến nhiều người chuyển việc hoặc ra nước ngoài, làm suy yếu khả năng phát hiện bệnh tại cộng đồng.
Dù vậy, riêng trong tháng 6/2026, Bệnh viện Phổi Nghệ An vẫn tổ chức khám tại 29 trạm y tế, chụp X-quang phổi kỹ thuật số ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho 6.548 người thuộc nhóm nguy cơ cao và xét nghiệm Mantoux cho 2.343 người. Qua đó, các bác sĩ phát hiện 160 trường hợp nghi lao trên phim X-quang, 12 trường hợp dương tính với vi khuẩn lao và 79 trường hợp lao tiềm ẩn cần được quản lý, điều trị dự phòng.
Nhưng con số ấy vẫn chưa phản ánh đủ thực trạng. Năm 2025, Nghệ An ghi nhận 1.740 bệnh nhân lao; riêng sáu tháng đầu năm 2026 đã có 790 người nhập viện điều trị, trong khi nhiều người khác vẫn đang mang mầm bệnh mà không hay biết.
Một trong những điểm nghẽn hiện nay là khám sàng lọc lao chưa được đưa vào danh mục khám sức khỏe định kỳ một cách phổ biến. Theo định hướng từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, điều mà ngành y tế kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội phát hiện sớm bệnh lao cùng nhiều bệnh lý khác.
Các bác sĩ khuyến cáo lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Người bệnh cần dùng thuốc đủ thời gian, tái khám đúng hẹn và tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc, bởi điều trị dở dang không chỉ làm tăng nguy cơ kháng thuốc mà còn kéo dài thời gian điều trị và lây lan trong cộng đồng.
Hoàng Hà (tổng hợp)
