Vé xe, vé tàu đã giảm, cước hàng hóa vẫn đứng yên

TP.HCM – Khi giá xăng dầu hạ nhiệt, một số nhà xe khách liên tỉnh và ngành đường sắt đã giảm giá vé, còn doanh nghiệp xuất khẩu như Vina T&T Group vẫn phải trả cước container cao gần gấp ba lần so với đầu tháng 5.

Từ 30/6, nhà xe Hoàng Thủy trên tuyến TP.HCM – Gia Lai đã bớt 20.000 đồng mỗi vé, trong khi ngành đường sắt áp dụng mức giảm 10% cho các tuyến Bắc – Nam từ 1/7 đến hết 16/8. Nhưng ở phía vận tải hàng hóa, cước container lạnh đi Mỹ của Vina T&T Group lại tăng từ 2.800 USD lên 7.800 USD một container, kéo theo thời gian vận chuyển dài gấp đôi.

Trên chặng TP.HCM – Gia Lai, nhà xe Hoàng Thủy hạ vé từ 400.000 đồng xuống 380.000 đồng kể từ 30/7. Nhà xe Việt Tân Phát, chạy các tuyến TP.HCM đi Đắk Nông cũ, Gia Lai, Kon Tum cũ, cũng thông báo sẽ giảm giá theo xu hướng nhiên liệu từ 1/7 nhưng chưa công bố mức cụ thể. Mặt bằng chung cho thấy có tuyến giảm hơn 11%, có tuyến giảm 5%, và không ít doanh nghiệp mới dừng ở bước rà soát.

Một số nhà xe giải thích nhiên liệu giảm chỉ bớt áp lực vận hành, không thể trừ thẳng vào giá vé. Một chuyến xe đường dài còn cõng phí bến bãi, cầu đường, lương tài xế, bảo trì, bảo hiểm, khấu hao xe và cả chi phí cho chiều chạy rỗng.

Ngành đường sắt có mức giảm rõ hơn: từ 1/7 đến hết 16/8, giá vé giảm 10%, tàu Thống Nhất tuyến Bắc – Nam bớt từ 110.000 đến 280.000 đồng một vé, tuyến Sài Gòn – Nha Trang bớt 70.000 – 160.000 đồng, tuyến Hà Nội – Vinh bớt 50.000 – 80.000 đồng ở toa khoang 4 giường. Vé máy bay nội địa đầu tháng 7/2026 cũng mềm hơn so với tháng 3, tháng 4, dù không phải chuyến nào cũng rẻ.

Trên chặng TP.HCM – Hà Nội, vé khứ hồi Vietjet dao động 3,2 – 3,6 triệu đồng một khách, Bamboo Airways khoảng 3,3 – 4 triệu đồng, Vietnam Airlines phổ biến 4,5 – 4,8 triệu đồng. So với mức 6 – 7 triệu đồng từng xuất hiện, một số dải vé đã giảm khoảng 20 – 31%. Chặng TP.HCM – Đà Nẵng giữa tháng 7 còn khoảng 1,5 – 2 triệu đồng một chiều, thấp hơn mức 3 – 3,5 triệu đồng từng ghi nhận giữa tháng 6, và một số chuyến đi Nha Trang, Phú Quốc có giá một chiều từ 780.000 đồng, chưa gồm thuế phí.

Một lãnh đạo phụ trách thương mại của một hãng hàng không cho biết giá nhiên liệu giảm giúp hãng có thêm dư địa mở dải vé thấp để kích cầu. Giá Jet A-1 hiện khoảng 120 – 130 USD/thùng, giảm khoảng 40% so với đỉnh hơn 200 USD/thùng đầu tháng 4/2026. Nhưng vé rẻ vẫn chỉ tập trung ở các chuyến sáng sớm, tối muộn hoặc giữa tuần, còn cuối tuần giá vẫn cao vì nhu cầu du lịch hè dồn vào.

Tại cuộc họp ngày 4/7, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nêu quan điểm rằng nếu trước đây doanh nghiệp lấy lý do xăng dầu tăng để tăng giá hàng hóa, thì khi xăng dầu giảm, giá hàng hóa cũng cần được rà soát theo mặt bằng mới. Nhưng ở khu vực vận tải hàng hóa và logistics, việc kéo cước xuống không đơn giản như với vé khách, vì phải bóc tách từng cấu phần chi phí.

Ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Vina T&T Group, cho biết cước container lạnh đi Mỹ tăng từ 2.800 USD một container hồi đầu tháng 5 lên đến 7.800 USD hiện tại, gần gấp ba lần. Thời gian vận chuyển cũng kéo dài từ khoảng 20 ngày lên hơn 40 ngày, khiến doanh nghiệp xuất khẩu hàng tươi sống khó xoay xở.

Ông Tùng nói: “Dù giá cước lên nhưng doanh nghiệp không thể đàm phán lại với đối tác nước ngoài mà buộc phải chấp nhận chịu lỗ”.

Bà Đặng Minh Phương, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP.HCM, cho rằng chi phí logistics hiện đã vượt 20% giá thành sản phẩm, cao hơn mức 17 – 18% trước đây. Lương tài xế container tăng từ khoảng 25 triệu đồng lên 45 – 50 triệu đồng một tháng nhưng doanh nghiệp vẫn khó tuyển người, trong khi hạ tầng kết nối chưa đồng bộ, ùn tắc giao thông, chi phí công nghệ và lao động cũng đẩy chi phí lên cao.

Theo các chuyên gia logistics, việc giảm giá theo mặt bằng nhiên liệu mới vẫn cần thực hiện, nhưng phải đi cùng một đợt rà soát minh bạch. Điểm mấu chốt nằm ở chỗ chi phí nào đã giảm thì giá phải giảm theo, còn khoản nào tăng hoặc phát sinh thêm cần được công khai, để tránh cảnh giá lên thì nhanh mà xuống thì chậm.

Nguyên Dung (tổng hợp)