Tiến sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm tham vấn và trị liệu tâm lý Lumos, cho biết ngày càng nhiều người trẻ rơi vào trạng thái não quá tải – đầu óc phải xử lý thông tin và ra quyết định liên tục mà không có thời gian phục hồi – dẫn đến cảm giác “đặc lại”, hay quên và sụt giảm hiệu suất rõ rệt.
- Cây sanh cổ thụ nghìn năm tuổi ôm hai khối đá ở Nghệ An
- Cậu bé lớp sáu ở Mỹ chế loại bê tông biết hút nước mưa
- Thỏa thuận Mỹ – Iran mở ra 3 tuyến vận tải biển mới
Gần đây, các trung tâm tâm lý và bệnh viện ghi nhận ngày càng nhiều người trẻ đến khám trong tình trạng mất ngủ, suy giảm trí nhớ và kém tập trung. Áp lực công việc kéo dài, thói quen dùng điện thoại và mạng xã hội liên tục, cùng giấc ngủ không đủ sâu và đủ giờ là những yếu tố hàng đầu được các chuyên gia chỉ ra.
Biểu hiện thường bắt đầu từ những điều tưởng nhỏ. Đọc một đoạn văn nhiều lần vẫn không tiếp thu được, quên ngay việc vừa định làm, phản ứng chậm hơn bình thường, liên tục mắc lỗi nhỏ trong những công việc đã quen tay – đó là những dấu hiệu mà theo tiến sĩ Trung, người trong cuộc thường xem nhẹ cho đến khi không thể bỏ qua.
Ông mô tả trạng thái này là khi đầu óc “đơ”, “đặc lại” hoặc không thể suy nghĩ thêm, dù cơ thể chưa chắc đã vận động quá sức. Điều khiến tình trạng thêm phức tạp là người trẻ thường không nhận ra ranh giới giữa làm việc nhiều và não đang thực sự cạn kiệt.
Ngoài thiếu ngủ và stress, các yếu tố góp phần còn bao gồm lười vận động, chế độ ăn thiếu khoa học, lạm dụng rượu bia hoặc thuốc lá. Một số trường hợp liên quan đến bệnh lý như thiếu vitamin B12, rối loạn tuyến giáp, thiếu máu hoặc di chứng chấn thương đầu.
Môi trường làm việc tạo ra áp lực riêng của nó. Sự cạnh tranh liên tục, nỗi lo mất việc, thu nhập không ổn định, xung đột nội bộ và thiếu sự ghi nhận đều có thể làm tình trạng nặng thêm – ngay cả khi người trẻ không nhận ra điều đó đang diễn ra âm thầm từng ngày.
Hậu quả không dừng lại ở hiệu suất. Quá tải kéo dài làm tăng nguy cơ kiệt sức nghề nghiệp, lo âu và trầm cảm; stress mạn tính còn có thể kéo theo tăng huyết áp, từ đó làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ – theo cảnh báo của Hiệp hội Tim mạch Mỹ năm 2024.
Khi đã rơi vào trạng thái mất tập trung hoàn toàn, hoảng sợ hoặc né tránh màn hình máy tính, tiến sĩ Trung khuyến cáo người trẻ không nên tiếp tục ép bản thân bằng cà phê, thức khuya hay tự trách mình “yếu đuối”. Não cần được nghỉ ngơi thực sự – không phải bị thúc thêm.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
