Cửa Lò, Nghệ An – Hàng chục gia đình ở Nghi Thủy và các xã ven biển Quỳnh Lưu vẫn giữ nghề nướng cá thu, mỗi ngày canh từng mẻ than để giữ vị ngọt thịt cho món đặc sản mà du khách phương xa tìm mua mỗi khi rời biển.
- Cape Verde lần đầu giành vé vào vòng 32 đội World Cup 2026
- Triệt phá đường dây lừa đảo xuyên quốc gia, chiếm đoạt hơn 250 tỉ đồng
- Xe tải lao xuống vực sâu 20 mét ở Sơn La, hai người tử vong
Nghề này không cần máy móc hiện đại, chỉ cần lửa, kinh nghiệm và sự kiên trì của những người phụ nữ miền biển. Cá thu được ngư dân đánh bắt nhiều nhất từ tháng 12 đến tháng 4 âm lịch, khi con cá béo nhất và mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho mỗi chuyến ra khơi.
Không ai nhớ nghề nướng cá bắt đầu từ bao giờ. Chỉ biết rằng ở Nghi Thủy, mỗi gia đình làm nghề có từ 3 đến 5 lao động, còn dọc các xã ven biển xứ Quỳnh, con số ấy lên tới hàng trăm người. Cánh đàn ông ra khơi hoặc bốc vác hàng ở chợ, còn việc đứng bên bếp than, canh lửa hàng giờ liền giữa cái nóng hầm hập của miền Trung, gần như luôn thuộc về phụ nữ.
Bí quyết nằm ở sự kiên nhẫn chứ không phải công thức cầu kỳ. Cá phải đạt từ 4kg trở lên nhưng không nên quá to, mỗi kg cắt vừa 4 khúc. Dàn nướng đặt cách than từ 10 đến 15cm, thời gian nướng kéo dài 20 đến 30 phút, không thể rút ngắn cũng không thể kéo dài. Một cơ sở nướng cá tại thị trấn Cầu Giát, nay thuộc xã Cầu Giát, tỉnh Nghệ An, cho biết để có khúc cá ngon, cá phải được ướp đá và cấp đông không quá lâu trước khi đưa lên bếp than.
Khói bếp tỏa ra mỗi sáng cũng là lúc một vòng kinh tế nhỏ vận hành trơn tru. Thương lái thu mua cá vào đúng mùa cá béo, các hộ sơ chế và nướng bán lại cho khách, du khách mang về làm quà sau mỗi chuyến nghỉ hè. Việc vận chuyển cũng không đòi hỏi cầu kỳ: cá nướng có thể bỏ túi nilon hoặc thùng giấy dán kín mà không lo chảy nước hay ám mùi, nếu hút chân không từng khúc thì có thể trữ đông vài tháng mà không giảm chất lượng. Giá cá thu nướng trên thị trường dao động từ 200.000 đến 350.000 đồng/kg, tùy chất lượng và thời điểm.
Vị ngọt của con cá còn đi xa hơn bữa cơm quê. Cá thu nướng có thể chế biến thành nhiều món, từ cá thu rán giòn, sốt cà chua, rim tiêu đen, kho tộ đến các món nướng cầu kỳ tẩm ướp gia vị. Nhờ thớ thịt dài, săn chắc, ít xương dăm, cá thu còn được dùng làm ruốc cho trẻ nhỏ, và món cháo cá thu vẫn là lựa chọn quen thuộc trong nhiều gia đình miền biển.
Giữa các mẻ cá thu, có một loại cá dễ gây nhầm lẫn mà người địa phương gọi là cá “bồ cu” hay “cá thu huyền”. Loài cá thân thon dài, da trơn láng, mang những sọc sẫm chạy dọc thân, chỉ người sành mới phân biệt được với cá thu thật. Giá cá “bồ cu” thường rẻ hơn, dù có nơi bán ngang ngửa cá thu, thậm chí một trang Facebook chuyên đặc sản xứ Nghệ rao giá cá “bù cu” tới 290.000 đồng/kg. Người bán ở đây vốn thật thà, chất phác, nên khách chỉ cần nói rõ nhu cầu, họ sẽ giúp phân biệt để không mua nhầm.
Mùa cá đi qua, bếp than vẫn đỏ, và nghề nướng cá xứ Nghệ vẫn lặng lẽ truyền từ đời này sang đời khác, giữ lại một hương vị mà chỉ vùng biển này mới có.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
