Tại Hải Phòng, gia đình ông Ngọc đang tất bật thu hoạch cây vải cổ thụ 150 năm sai trĩu quả, “báu vật” trăm tuổi vẫn cho 5 tạ quả ngọt.
- Thanh sát hạt nhân Iran: Mỹ cảnh báo đưa ra quyết định mới
- Miền Bắc và miền Trung hứng chịu đợt nắng nóng gay gắt nhất từ đầu năm
- Chuyên gia cảnh báo nắng nóng gay gắt chạm ngưỡng 40 độ gây hại sức khỏe
Chuyện “chống gậy” cho cây vải cổ thụ 150 năm trĩu quả ở Hải Phòng
Về thăm thôn Phù Tinh, xã Hà Đông (TP Hải Phòng) những ngày tháng 6, ai nấy đều không khỏi trầm trồ khi đứng trước một “cụ” vải xanh mướt, cành lá sum suê phủ kín một góc vườn. Đây chính là cây vải cổ thụ 150 năm của gia đình ông Nguyễn Trọng Ngọc (60 tuổi), một di sản sống động đã trải qua bao thăng trầm cùng vùng đất này. Điều thú vị là để nâng đỡ những chùm quả chín mọng, gia chủ phải dùng hàng loạt gậy gỗ để chống đỡ, ngăn các cành sà xuống mặt đất vì quá nặng. Hình ảnh “cụ” vải cần gậy chống đã trở nên quen thuộc, thu hút nhiều du khách từ Hà Nội và các vùng lân cận tìm đến tham quan, chụp ảnh lưu niệm.
Theo lời kể của gia đình, nguồn gốc của cây vải quý này được chiết từ cây vải Tổ hơn 200 năm tuổi tại làng Thuý Lâm nổi tiếng. Qua 4 đời gìn giữ, cây vải đã trở thành một thành viên không thể thiếu trong nếp nhà của ông Ngọc. “Gia bảo” này từng có 5 gốc lớn cạnh nhau, nhưng trận lụt lịch sử năm 1996 đã khiến một nửa cây bị chết, nay chỉ còn lại 3 gốc vững chãi. Nhờ nằm ở vị trí gò cao, cây may mắn sống sót và tiếp tục vươn mình, hiện đạt chiều cao hơn 3m với đường kính tán rộng tới 20m, bao trùm cả một không gian mát rượi cho con cháu sum vầy mỗi dịp về thăm quê.
Việc chăm sóc một “lão nông” trăm tuổi như thế này đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm dày dặn từ những bậc cao niên. Sau mỗi mùa thu hoạch, gia đình lại thực hiện quy trình cắt tỉa cành, bón phân và trát một lớp bùn phù sa quanh gốc theo đúng phương pháp truyền thống của các cụ ngày xưa. Vào những ngày nắng nóng đỉnh điểm, chủ nhà phải tưới nước liên tục để cây không bị héo lá. Nhờ sự chăm chút tận tình đó, cây vải vẫn giữ được sức sống mãnh liệt, cành lá luôn xanh tốt dù đã bước sang thế kỷ thứ hai của đời mình.
Từ “gia bảo” gia đình đến đặc sản vươn tầm xuất khẩu
Không chỉ là một biểu tượng về tinh thần, cây vải cổ thụ 150 năm còn mang lại giá trị kinh tế đáng nể cho gia đình. Trung bình mỗi năm, cây cho thu hoạch từ 3 đến 5 tạ quả ngọt, cá biệt có những năm thời tiết thuận lợi, sản lượng có thể lên đến 6 tạ. Năm nay, dù chịu ảnh hưởng từ thiên tai khiến sản lượng vải toàn thôn Phù Tinh giảm mạnh tới 50%, nhưng “cụ” vải nhà ông Ngọc vẫn duy trì được khoảng 3-4 tạ quả. Với chất lượng thơm ngon đặc trưng, vải cổ thụ luôn được thương lái săn đón, có thời điểm giá bán lẻ lên tới 80.000 đồng/kg, cao hơn gấp nhiều lần so với các giống vải thông thường trên thị trường.
Quả vải từ cây cổ thụ này không chỉ quanh quẩn ở chợ làng mà đã “vươn khơi” đến những thị trường khó tính. Bên cạnh việc xuất khẩu sang Trung Quốc, một phần nhỏ sản lượng vải quý còn được vận chuyển sang Đức và Mỹ, góp phần quảng bá hương vị quê hương Hải Phòng ra thế giới. Anh Đức Nghĩa, đại diện gia đình, chia sẻ rằng mỗi mùa vải chín, anh thường chuyển hàng vào miền Nam để bạn bè và người quen cùng thưởng thức thức quà đặc sản này. Niềm tự hào về cây vải không chỉ nằm ở số tiền thu được, mà còn ở uy tín của một giống cây quý đã được nhân giống và giữ gìn qua nhiều thế kỷ.
Hiện nay, chính quyền địa phương đã xác định đây là một trong số ít những cây vải cổ thụ còn sót lại sau thiên tai và đưa vào danh mục cần được bảo tồn. Ông Nguyễn Trọng Chinh, Trưởng thôn Phù Tinh, cho biết địa phương rất tự hào về cây vải nhà cụ Dìu (người đầu tiên trồng cây) và xem đây là đặc sản trọng điểm để phát triển du lịch nông nghiệp. Dưới gốc cây già cỗi nhưng vẫn đầy nhựa sống, những bữa cơm gia đình đầm ấm vẫn được duy trì, nơi các thế hệ trẻ được nghe kể về lịch sử và truyền thống yêu lao động của cha ông. Hy vọng rằng, với sự quan tâm của cộng đồng và chính quyền, “báu vật” xanh này sẽ còn tiếp tục tỏa bóng mát và cho quả ngọt cho nhiều đời sau nữa.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
