Nhiều cụ già tại Hà Nội, Nghệ An chật vật tự mưu sinh khi tấm bảo hiểm tuổi già từ con cái “vỡ trận” do kinh tế khó khăn.
- Về xứ Nghệ thưởng thức bánh ngào, món ngon nổi tiếng trong mâm cỗ quê nhà
- Nữ giáo viên sập bẫy lừa đảo kỳ nghỉ dưỡng tại Thành phố Hồ Chí Minh
- Xơ gan do rượu: Cuộc chiến căng thẳng tại buồng bệnh Bạch Mai
Gánh bánh rong và nỗi lo ‘ký gửi’ nhầm bảo hiểm tuổi già
Giữa trưa nắng tháng 6/2026, bà Hoa (70 tuổi) ngồi bệt bên vỉa hè sông Tô Lịch, đôi mắt mỏi mệt nhìn về ngôi nhà cũ giờ đã thuộc về người lạ. Cả đời bà chắt chiu nuôi con, đến khi “xế bóng” thì giao hết vốn liếng, đất đai cho hai con trai vì tin rằng đó là tấm bảo hiểm tuổi già chắc chắn nhất. Thế nhưng, “cơn bão” dịch bệnh ập đến làm ăn thua lỗ, con cái bán sạch nhà cửa trả nợ, khiến người mẹ già phải đi thuê trọ, hằng ngày quẩy gánh bánh rong kiếm vài đồng bạc lẻ để không thành gánh nặng cho con.
Chuyện của bà Hoa không phải cá biệt khi ở Nghệ An, cụ Toàn (90 tuổi) cũng đang rơi vào cảnh “nay đây mai đó”. Sau khi tài sản cả đời là căn nhà cấp bốn trở thành tâm điểm tranh chấp của các con, cụ phải chấp nhận một bản phân công “nuôi cha xoay vòng” mỗi người một tháng. Với một người đi lại khó khăn sau tai biến, việc mỗi tháng phải dọn đồ sang một nhà mới là một cực hình “bất đắc dĩ” mà tấm bảo hiểm tuổi già bằng niềm tin con cái đã không thể che chở được.
Thực tế, có đến hơn 10 triệu người cao tuổi Việt Nam đang đứng ngoài lưới an sinh, sống dựa vào khoản tích lũy ít ỏi hoặc sự hỗ trợ bấp bênh từ gia đình. Theo các khảo sát, gần 60% chi tiêu của người già đến từ lao động tự thân và sự phụng dưỡng của con cái, trong khi lương hưu chỉ chiếm một phần rất nhỏ. Khi mô hình “tam đại đồng đường” dần rạn nứt vì áp lực đô thị hóa và di cư lao động, nhiều cụ già bỗng chốc “mắc cạn” ngay trong chính kế hoạch dưỡng già của mình.
Tìm ‘lối thoát’ để không thành gánh nặng khi xế chiều
Trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số thuộc hàng nhanh nhất thế giới, Việt Nam dự báo sẽ có đến 21,5 triệu người cao tuổi vào năm 2035. Các chuyên gia cho rằng hệ thống an sinh hiện tại vẫn chưa đủ “sâu và rộng” để đón làn sóng này, khiến nhiều người vẫn giữ tư duy “trẻ cậy cha, già cậy con”. Tuy nhiên, áp lực từ chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại đô thị khiến việc con cái gánh vác hoàn toàn tài chính cho cha mẹ trở nên khó khả thi, buộc xã hội phải nhìn nhận lại về sự chuẩn bị cho tuổi già.
Khác với bà Hoa, bà Tuyết Hồng (86 tuổi) tại Hà Nội đã chọn con đường tự lập từ sớm bằng cách dùng lương hưu và tiền tiết kiệm để vào viện dưỡng lão. Bà quan niệm tuổi già tự lo không làm phai nhạt tình cảm gia đình mà trái lại còn là “chất keo” giúp mối quan hệ với con cái bớt áp lực, tự tin và lạc quan hơn. Đây là xu hướng “lão hóa chủ động” mà nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc đã trải qua, nơi người già tự chủ tài chính để giữ lấy quyền làm chủ cuộc đời mình.
Để tránh những bi kịch “vỡ mộng”, các chuyên gia tâm lý khuyến cáo cha mẹ không nên dốc 100% tài sản cho con mà cần giữ lại nguồn tài chính dự phòng. Song song đó, cấu trúc gia đình cần được tiếp sức bằng các mô hình chăm sóc cộng đồng, y tế tại nhà để san sẻ áp lực cho thế hệ trẻ. Khi đứa trẻ được nuôi dưỡng bằng tình yêu thay vì áp đặt trách nhiệm “bảo hiểm”, lòng biết ơn sẽ tự nảy nở, giúp hai thế hệ nương tựa vào nhau một cách hạnh phúc và tự nguyện thay vì những bản phân công nuôi dưỡng đầy chua xót.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
